ناکامی آمریکا در ایجاد ائتلاف علیه ایران

محمد صفری
9 شهریور زمان بررسی پرونده هسته‌ای ایران در شورای امنیت است. آمریکا در تلاش است تا همه اعضای شورای امنیت (آمریکا، انگلیس، روسیه، چین و فرانسه) به اضافه آلمان در این نشست به اجرای تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران اتفاق نظر داشته باشند.
گروه 1+5 تعلیق کامل غنی‌سازی را از ایران می‌خواهد، اما مقامهای جمهوری اسلامی ایران این کار را ناشدنی می‌دانند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان با فراخوان سفرای کشورهای اروپایی در تهران، پاسخ جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده بود که تعلیق غنی‌سازی امکان ندارد، در این پاسخ نیز با تعلیق غنی‌سازی اورانیوم موافقت نکرده است.
در این میان، نقش کشورهای روسیه و چین که حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل دارند، می‌تواند تأثیرگذار باشد. گرچه منافع چین و روسیه به ویژه در منطقه با منافع آمریکا در تضاد است، اما اشتراک نظرهایی نیز بین آنها وجود دارد که به سادگی نمی‌توان نوع قضاوت و نظر آن دو کشور را پیش‌بینی کرد.
نفوذ آمریکا در منطقه آسیای میانه و قفقاز شرایط را برای روسیه تنگتر کرده است. ظهور دولتهای حامی آمریکا در کشورهای منطقه، اقتدار و استقلال روسیه را کمرنگ‌تر کرده است. نفوذ ناتو در این کشورها نیز باعث شده تا روسیه دست به عصاتر از پیش درباره مسائل بین‌‌المللی و منطقه‌ای گام بردارد.
اما چین، این پرجمعیت‌ترین کشور جهان، پس از پایان جنگ سرد و پایان نقش، اقتدار و تأثیرگذاری شوروی سابق و پایان جهان دوقطبی، تلاش گسترده‌ای را برای ایفای نقش در جهان سیاست و اقتصاد آغاز کرد. تأثیر چین در حال حاضر در معادلات جهانی، برهم زننده برنامه‌های آمریکا در برخی موارد است. حمایت چین از کره شمالی یکی از آن موارد می‌باشد.
برنامه‌های هسته‌ای کره شمالی گرچه فراتر از برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران است، اما بدون حمایتهای چین و بعضاً روسیه، کره شمالی نمی‌توانست تاکنون دوام بیاورد. البته پافشاری و سماجت دولت و ملت کره شمالی نیز بی‌تأثیر نبوده است.
چین و روسیه در روابط اقتصادی خود با ایران نیز منافع هنگفتی دارند. ورود محصولات چینی آن هم به صورت گسترده و همه جانبه نشان از این منافع دارد. روسیه نیز همین‌طور. سرمایه‌گذاریهای روسیه در چند سال گذشته به ویژه در نیروگاه هسته‌ای بوشهر نشان می‌دهد که مسکو هم درصدد تا از سفره اقتصادی ایران بهره‌ای ببرد. اما این کشورها به خاطر منافع ملی خود دست به هر کاری خواهند زد. البته صیانت از منافع ملی در هر کشوری وجود دارد. ما نیز برای دفاع از منافع ملی خود هر اقدام معقول و منطقی را انجام داده و خواهیم داد و همین موضوع باعث می‌شود که در برقراری روابط استراتژیک با کشورهایی همچون روسیه، جانب احتیاط را نیز در نظر بگیریم.
در حال حاضر، روسیه و چین با طرح تحریم آمریکا علیه ایران مخالفند. در همین زمینه، «ایوانف»، وزیر دفاع روسیه اعلام کرده است سخن گفتن درباره تحریم ایران هنوز زود است. در این میان، کشورهای دیگری هم هستند که به طور رسمی اعلام کرده‌اند از طرح تحریم جمهوری اسلامی ایران حمایت نخواهند کرد.
وزیر دارایی ژاپن در همین باره گفت: برای این کشور مشکل خواهد بود با پیروی از قطعنامه احتمالی شورای امنیت علیه ایران، واردات نفت از این کشور را متوقف کند. روزنامه یومیوری چاپ ژاپن نوشت: دولت ژاپن در تلاش است تا نفت خام را از قطعنامه شورای امنیت درباره تحریم ایران مستثنی کند.
دولت استرالیا نیز در موضع‌گیری خود اعلام کرده بود که از طرح تحریم ایران تبعیت و حمایت نخواهد کرد.
در همین حال، کارشناسان امور نفتی به صراحت اعلام کرده‌اند که اگر جمهوری اسلامی ایران تصمیم بگیرد که نفت خود را صادر نکند، این اقدام بر بازارهای جهانی تأثیر خواهد گذاشت.
هم اکنون آمریکا تلاشهای خود را برای ایجاد هماهنگی با کشورهای عضو گروه 1+5 در واکنش به پاسخ ایران به بسته پیشنهادی کشورهای عضو شورای امنیت به اضافه آلمان آغاز کرده است.
اما به نظر می‌رسد کشورها در حال جدا کردن راه خود از سیاستهای دیکته شده آمریکا و اتحادیه اروپا هستند.
مادرید نیز راه خود را از اتحادیه اروپا و آمریکا جدا کرده است. سخنگوی دولت اسپانیا به صراحت اعلام کرد: سیاست مادرید نسبت به تهران تغییر یافته و دیگر همپای اتحادیه اروپا خواهان توقف برنامه‌های هسته‌ای ایران نیست. اسپانیا سیاست جدید خود را برمبنای حمایت از برنامه‌های هسته‌ای ایران شکل داده است.
اتحادیه اروپایی و آمریکا باید واقع بینانه به پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران نگاه کنند. این برون رفت از ائتلاف اروپا قطعاً ادامه خواهد داشت.
اتخاذ سیاستهای مستقلانه از سوی کشورهای اروپا نشان می‌دهد که پرونده هسته‌ای ایران خارج از چارچوب «ان‌پی‌تی» و قوانین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیست. اتحادیه اروپا و آمریکا در انتظار تبعات فشارهای غیرقانونی و غیرمنطقی خود باشند.