تاریخ انتشار : ۱۷ شهريور ۱۳۸۹ - ۱۲:۳۸  ، 
کد خبر : ۱۸۷۹۶۳
تعامل دولت و مطبوعات در گفت‌وگو با صاحبنظران

رسانه‌ها اصلاح‌گر حکومت

اشاره: گروه سیاسی: عدالت اجرا نمی‌شود، مگر اینکه چشم‌های تیزبین در جامعه، معضلات و مشکلات را نمایان کنند و با نقد و تحلیل، راه‌های درست و عقلانی را پیش روی حکومت‌مداران قرار دهند. پس از پایان ریاست جمهوری سید محمد خاتمی و آغاز دوره مسؤلیت محمود احمدی‌نژاد بحث چگونگی تحقق «عدالت» در محافل عمومی مطرح شد. برای تحلیل‌گران سیاسی و اجتماعی جای سوال بود که اولا تعریف رئیس جمهور جدید از «عدالت» چیست و ثانیا با چه مکانیزم‌هایی می‌خواهد این خواست عمومی را به اجرا درآورد؟ مطبوعات به عنوان یکی از ارکان دموکراسی، بخش گسترده‌ای از نظارت در جوامع دموکرات را بر عهده دارند، روزنامه‌نگاران که به آنها چشم‌های جامعه لقب داده‌اند، مشاورانی امین برای حل نابسامانی‌های کشور و حرکت در جهت توسعه هستند. بنابراین روابط دولت و رسانه‌ها در چهار سال آینده نقش مهمی در میزان تحقق شعارهای اعلام شده از سوی دولتمردان دارد، به گونه‌ای که اگر فضای نقد و تحلیل آزاد برای رسانه‌ها فراهم باشد، دولت در رفع نقص‌ها و تقویت نکات مثبت بهتر عمل خواهد کرد. تعدادی از تحلیل‌گران درباره نحوه تعامل دولت و رسانه‌ها سخن گفته‌اند:

دولت نگران خلط مرزهای نقد و تخریب نباشد
یک عضو ارشد مجمع روحانیون مبارز، نقد را اصل مقبول جهانی برای اصلاح حکومت‌ها دانست و نخستین گام دولت جدید برای ورود به عرصه تعامل دولت با رسانه‌ها و نهادینه شدن فرهنگ نقد در کشور را تعیین سخنگو دانست.
محمد علی ابطحی با بیان این مطلب، افزود: دولت خاتمی خاستگاه فرهنگی داشت و تعامل با رسانه‌ها را بلد نبود، اما تصور می‌شود دولت جدید به صورت یک طرفه در رسانه ملی ظاهر شده و در قالب پاسخگویی به سوالات از پیش تعیین شده، بیشتر به خطابه مشغول است.
وی ادامه داد: دستیابی به رابطه حقیقی دولت و مردم در گرو فعالیت رسانه‌ها به عنوان واسطه‌های امین ملت و طرح بی‌پروای سوالات آنان و ملزم دانستن دولت به پاسخگویی به مطالبات جامعه است.
به اعتقاد این فعال سیاسی دولت جدید باید در گام بعد فرهنگ گفت‌وگو را نهادینه و با احساس نیاز به توضیح دادن درباره برنامه‌ها و شعارهای انتخاباتی خود، شفافیت را تجربه کند.
عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز، نقد قدرت را امری ضروری، وظیفه دینی و یک اصل مقبول جهانی در راستای اصلاح قدرت دانست و اضافه کرد: نقد در هر شرایطی مفید است و نقد دولت می‌تواند به بازسازی و بهتر کردن جریانات و امور دولت بینجامد و قدرتی که مطمئن باشد نقد نمی‌شود، قطعا فاسد می‌شود.
ابطحی با تاکید بر این‌که "انتقاد فقط وظیفه احزاب و گروه‌های رسمی نمی‌شود، بلکه یک حق است که متعلق به همه شهروندان است" افزود: مردم باید دولت را در خصوص اموری که تاثیر مستقیم بر زندگی آنها دارد، بازخواست و سوال کنند که چرا گرانی جامعه را فراگرفته، چرا وضعیت نهاد بورس آشفته شده است.
این عضو ارشد روحانیون مبارز در ادامه، با انتقاد از ادبیات برخی اعضای دولت جدید ابراز عقیده کرد: برخی از مصاحبه‌هایی که اعضای دولت انجام می‌دهند، بیشتر از آن که مصاحبه باشد، شبیه دستورات اداری و تعریف و تعامل است.
ابطحی افزود: اعضای دولت جدید بیش از آنکه پاسخگوی رفتارهای خود باشند، هنوز مانند دوران تبلیغات انتخابات سرگرم انتقاد نسبت به دولت‌های گذشته هستند و با غفلت از این‌که افکار عمومی کارکرد آنها را زیر نظر داشته و وعده‌های آنها را فراموش نخواهد کرد، مشغول ارایه وعده‌هایی غیرقابل اجرا هستند.
به اعتقاد وی در چنین شرایطی رسانه‌ها باید پیش از آن‌که در اندیشه نقد و نقادی باشند، باید ابتدا به رفع ابهامات موجود بپردازند و در مرحله بعد در مسیر نقد عملکرد دولت گام بردارند.
این فعال سیاسی در پاسخ به سوالی در خصوص مرزهای "نقد و تخریب دولت" اظهار داشت: در طول تاریخ همواره قدرتمندان به علت کم تحملی از نقد جلوگیری کرده‌اند و اکنون نیز می‌توان به بهانه ممانعت از تخریب مانع از نقد دیگران شد، اما بی‌تردید سرکوب منتقدان باعث اقتدار حکومت‌ها نشده و این راهکار هرگز نمی‌تواند به بهسازی رفتارها و گفتارهای دولت منتهی شود.
رییس دفتر رییس جمهوری سابق در ادامه به تجربه هشت ساله دولت متبوعش در مدارا با کارشکنی و تخریب‌ها اشاره کرد و گفت: تجربه نشان داده که کارکرد مثبت دولتمردان از دید جامعه پنهان نمانده و تخریب‌ها علیه خادمان ملت تاثیر نخواهد کرد.
ابطحی خاطر نشان کرد که دولت نباید نگران خلط مرزهای نقد و تخریب باشد.
عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز در خاتمه، با بیان این‌که "وظیفه دینی و ملی همه ما است که با ارایه نقدهای منطقی و راهگشا و اتکا به خرد جمعی از اشتباهات و خسارت‌های احتمالی جلوگیری نماییم" ابراز امیدواری کرد که دولت جدید هم قدر نقدها را دانسته و با توجه جدی به همه آنها، اشتباهات خود را تصحیح نماید.
دولت باید پاسخگوی رسانه‌ها باشد
عضو شورای سردبیری روزنامه رسالت گفت: دولت باید به پرسش‌های خبرنگاران که بخش عظیمی از پرسش‌های مردم است، پاسخگو باشد و هیچ پرسشی را بی‌پاسخ نگذارد.
محمد کاظم انبارلویی عضو شورای سردبیری روزنامه رسالت با بیان این مطلب افزود: رسانه‌ها به عنوان نماینده افکار عمومی پرسش‌هایی در ارتباط با دولت به معنای اعم کلمه که شامل سه قوه می‌شود، مطرح می‌کنند که اگر این تعامل بر پایه‌های درست و صمیمی باشد، این پرسش‌ها که پرسش بخش عظیمی از مردم است پاسخ داده می‌شود.
وی به عملکرد دولت‌های گذشته در ارتباط با رسانه‌ها اشاره و تصریح کرد: به علت وضعیتی که در دولت‌های گذشته در ارتباط با رسانه‌ها وجود داشته است نتوانسته‌ایم به یک تصویر مناسب از این تعامل برسیم.
انبارلویی افزود: برخی دستگاه‌ها گمان می‌کردند که با انتصاب یک سخنگو مشکل برقراری مناسب این تعامل حل می‌شود، در حالی که این راه حلی است که بخشی از این ارتباط دوسویه را در برمی‌گیرد. در ثانی سخنگو استعداد پاسخگویی به همه دستگاهها را ندارد و همواره بخشی از پرسشها بی پاسخ می‌ماند.
وی تاکید کرد: اگر می‌خواهیم تعامل صحیحی میان دولت و رسانه وجود داشته باشد، باید به دنبال این باشیم که هیچ پرسشی بی‌پاسخ نماند.
عضو شورای سردبیری روزنامه رسالت موفقیت دولت را در گرو "پاسخگویی" دانست و خاطرنشان کرد: اگر دولت به اعمال و گفتار خود پاسخگو باشد مطمئنا در رسیدن به تعامل مثبت با رسانه‌ها توفیق خواهد داشت.
وی با اشاره به بازدیدهای سرزده رئیس جمهور در هفته‌های اخیر، همکاری رسانه‌ها و دولت را در زمان فعلی بدون مشکل خاصی دانست و افزود: هم‌اکنون وزرا و رئیس جمهور در دسترس رسانه‌ها هستند و این بستگی به خبرنگاران رسانه‌ها دارد که تا چه میزان بتوانند این ارتباط موثر را برقرار کنند.
انبارلویی در خاتمه درخصوص نقد مشفقانه و مصلحانه از سوی رسانه‌ها، اظهار داشت: نقد مشفقانه این است که نقاد در پی رفع نقد مفسده‌ای و معضل یا مشکلی باشد اما اگر ناقد در پی تخریب مسئولی، پرسشهای خاصی را مطرح کند مطمئنا آن مشکل اصلاح نخواهد شد. از طرفی مسؤلان هم باید روحیه نقدپذیری را داشته باشند و هر پرسشی را پاسخ دهند و در صورت وارد بودن نقد آن را بپذیرد و یا در مقام پوزش و عذرخواهی برآیند.
مرز نقد مشفقانه با تخریب رعایت انصاف است
حمیدرضا ترقی عضو ارشد و سخنگوی حزب موتلفه اسلامی با اشاره به نقش هشداردهنده رسانه‌ها گفت: رسانه‌ها باید برای تصحیح امور در قالب انتقاد کاستی‌ها را گوشزد کنند، زیرا اگر از آنها غفلت شود بهانه‌ای برای تخریب یا سوءاستفاده دیگران بر علیه دولت فراهم می‌شود.
حمیدرضا ترقی با تاکید بر تعامل مناسب رسانه‌ها با دولت، تصریح کرد: ارائه گزارش‌های منظم و زمان‌بندی شده توسط رئیس جمهور و پاسخگویی دولت به مردم از طریق رسانه‌ها امری اجتناب‌ناپذیر و ضروری است.
ترقی افزود: در لایحه نظارت همگانی که در حال بررسی است رسانه‌ها می‌توانند با مراجعه به وزارتخانه‌ها و مراجع ذیصلاح اطلاعاتی را درخصوص ابهامات و یا مطالبات مردم از دستگاهها کسب کنند که اگر این لایحه سریعتر به مجلس ارائه شود و جنبه قانونی پیدا کند زمینه ارتباط بیشتر دولت با رسانه‌ها را می‌تواند فراهم بکند.
ترقی با انتقاد از رویکرد روزنامه دولتی ایران و خبرگزاری ایرنا به عنوان پل ارتباط مستقیم دولت با مردم، گفت: متاسفانه این دو رسانه بیشتر به عنوان یک رسانه حزبی عمل کرده‌اند تا وسیله‌ای برای اطلاع‌رسانی دولت به مردم. یک رسانه دولتی نباید به ابزاری برای بیان دیدگاه‌های حزب یا گروه خاصی تبدیل شود.
این فعال سیاسی گفت: مرز نقد مشفقانه با تخریب، رعایت انصاف در بررسی عملکرد دولت است.
وی به نقش هشداردهنده رسانه‌ها اشاره کرد و افزود: رسانه‌هایی که دلسوز دولت و ملت هستند، نباید اجازه دهند برخی مشکلات که می‌توان آنها را در قالب انتقاد گوشزد کرد، مورد غفلت قرار گیرد و یا به بهانه‌ای برای تخریب یا سوءاستفاده دیگران علیه دولت تبدیل گردد.
ترقی در عین حال تصریح کرد: در برخورد با فعالیت‌های دولت باید از برخوردهای غیرعقلانی و غیرکارشناسی با مسائل دولت پرهیز شود.
سخنگوی حزب موتلفه اسلامی اظهار داشت: اگر دولت مشکلاتش را از طریق رسانه‌ها با مردم در میان بگذارد و موانعی را که بر سر راه دولت برای انجام امور وجود دارد، از طریق رسانه‌ها با مردم در میان بگذارد یقینا هم رسانه‌ها دولت را در بر طرف کردن موانع یاری خواهند داد و هم مردم احساس همراهی با دولت خواهند کرد.
ترقی در پایان گفت: دولت می‌بایست از ابزار رسانه‌ها برای هماهنگ‌سازی و ابهام‌زدایی از افکار عمومی استفاده کند.
رسانه‌ها اصلاح‌گر حکومتند
معاون حقوقی و پارلمانی وزیر نیرو و مدیر مسؤل روزنامه سیاست روز درخصوص عملکرد دولت جدید در تعامل با رسانه‌ها گفت: با توجه به مسایل مهم داخلی و بین‌المللی موجود و تحولات هسته‌ای، دولت جدید چندان در اطلاع‌رسانی قوی عمل نکرده است و باید این کار را قوی‌تر و جدی‌تر آغاز کند.
مهندس علی یوسف‌پور در خصوص تعامل متقابل دولت و رسانه‌ها به نقش رسانه‌های کشور به عنوان واسطه میان حکومت و دولت اشاره کرد و افزود: متاسفانه در رسانه‌های کشور برای نقد مسؤلان چندان زمینه‌سازی نشده است.
وی با بیان اینکه دولت باید در مقابل نقد مطبوعات جوابگو باشد، بر نقش رسانه‌ها در اصلاح‌گری حکومت تاکید کرد وگفت: اگر نقد مشفقانه صورت نگیرد و نقش کنترل‌کننده و انتقادی رسانه‌ها را نپذیریم به واکنشی افراطی منجر می‌شود.
یوسف‌پور درخصوص عملکرد دولت جدید در تعامل با رسانه‌ها هم اظهار داشت: دولت جدید با توجه به مشکلات موجود و تغییر دولت و تحولات هسته‌ای چندان در اطلاع‌رسانی قوی عمل نکرده است و باید این کار را قوی‌تر و جدی‌تر آغاز کند.
وی رسانه‌ها را بازرسانی بی‌ادعا و مجانی برای دولت توصیف کرد و گفت: رسانه‌ها ضمن اینکه باید با جسارت و شجاعت انتقاد کنند؛ باید موضع مستقل خود را نیز حفظ کنند، در عین اینکه انصاف و وجدان رسانه‌ای را نیز باید رعایت کنند.
معاون وزیر نیرو در ادامه به مشکلات اساسی مطبوعات و لزوم تلاش جدی دولت برای رفع آنها اشاره کرد و افزود: فقدان نظام مطبوعاتی مانند آنچه در نظام پزشکی و نظام مهندسی وجود دارد تا در دادگاه‌های مطبوعاتی از آنها حمایت کند، از نیازهای اساسی عرصه مطبوعاتی کشور است.
مدیر مسؤل روزنامه سیاست روز دولتی بودن بخش عمده از مطبوعات کشور، توزیع ناعادلانه یارانه مطبوعات و آشفتگی بازار کاغذ را از دیگر مشکلات این عرصه برشمرد و تاکید کرد: ساختار معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد باید از تصدی‌گری دست بردارد و صرفا به هدایت بپردازد.

نظرات بینندگان
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
نشریات