1ـ الزامات محیطی:
همیشه تاثیر آنچه که برای نخستین بار در ذهن انسان نقش میبندد به مراتب پیش از آن تصویری است که بعدها از همان اتفاق، رخداد و حادثه در ذهن فرد جای میگیرد. این رویکرد بیشتر شامل کسانی است که برای اولین بار در نماز جمعه حاضر میشوند و تصویری که از برپایی نماز نقاط مثبت و منفی آن در خود ایجاد میکنند تا مدتهای مدیدی آثار آن بر جای خواهد ماند. از این رو محیطی که برای اقامه نماز فراهم میشود چه از حیث نظم و انضباط حاکم بر برپایی نماز و چه از جهت بوجود نیاوردن تقسیمبندی میان نمازگزاران به درجات مختلف تقسیم نکردن آنان میتواند زمینه ای را بوجود آورد تا نمازگزاران بیشتری حضور پیدا کنند. نگارنده توصیه میکند که خطوط حاکم که بین مردم عادی با مسئولان محلی، استانی و ملی (تهران) بواسطه حفاظت و غیره وجود دارد برداشته شده تا مردم یک همدلی و یکرنگی بیشتری میان خود با مسئولان احساس کنند (از رئیس جمهور محترم آقای احمدینژاد که در میان مردم و با فاصله زیادی از جایگاه در نظر گرفته شده برای مسئولان اقامه نماز مینمایند تقدیر و تشکر میکنم.)
2ـ الزامات تشویقی:
از هر عنصری که بتواند مردم را به سمت و سوی نماز جمعه و برپایی آن هدایت کند استفاده نمود و با برنامهریزی درست و سازنده حضور بیشتر جوانان را باعث گردیم. نهادها و سازمانهایی که با نسل سوم انقلاب سرو کار دارند از ابزارهای تشویقی استفاده نمایند. بخشی بر عهده وزارت آموزش و پرورش، دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و حتی پادگانهای نظامی که در اختیار نیروهای مسلح قرار دارد میباشد و بخشی نیز به عوامل دیگری بازمیگردد که در الزامات کارکردی به آن اشاره میگردد. البته رسانههای منطقهای و استانی و محلی نیز میتوانند به ایفای نقش بپردازند.
3ـ الزامات کارکردی:
عدهای با خیال اینکه نماز جمعه صرفا یک رویکرد عبادی بر آن متصور است از کارکردهای بیشماری که به جا آوردن این فریضه الهی میتواند داشته باشد و بر جامعه اثرگذار بوده غافل هستند. اگر غایت توسعه را برقراری عدالت بدانیم نماز جمعه زمینه توسعه دینی که در نهایت نیز توسعه توام با حاکمیت عدالت در پی خواهد داشت نقش ایفا میکند. در این خصوص باید متذکر شد که خارج شدن نماز جمعه از کارکرد عبادی، به کاردی [ کارکردی ]فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و حتی اقتصادی به عواملی مانند برخوردای ائمه جمعه از شرایط و ویژگیهای منحصری که توانایی انجام و یا هدایت کارکردهای غیرعبادی نماز جمعه را دارا و یا در نظر گرفتن افکار عمومی منطقه استان و ... توانایی تاثیرگذاری بر آنان را واجد بوده میباشد. نماز جمعه باید به سمتی حرکت کند که اگر افرادی تنها به دلیل رویکرد عبادی آن در نماز حاضر میشوند و عدهای دیگر نیز به همین دلیل در نماز جمعه حضور نمییابند، با فعال نمودن کارکردهای فرهنگی، سیاسی، اجتماعی نماز جمعه آن عدهای را که تمایل به حضور ندارند به حضور التزام کنند.
توصیههایی به متولیان امور نماز جمعه
1ـ از آنجایی که نماز جمعه از پایگاههای قدرت سیاسی ـ اجتماعی و اثرگذار بر حوزههای فعالیت مسئولان منطقهای و ملی محسوب میشود و ائمه جمعه نیز در سراسر کشور به دلیل انتصاب به عالیترین مقام حکومت دینی، نماینده حکومت و آن مقام عالی در سراسر کشور به حساب میآیند، از جهت رفتاری، اخلاقی، ارتباط با توده مردم، عامل بودن به گفتار و پرهیز از باندبازیهای منطقهای به گونهای عمل نمایند که شان حکومت دینی در منطقه به زیر سئوال نرود.
2ـ از نقاط آسیب پذیر ائمه جمعه سراسر کشور که تا حدودی به «نماز جمعه گریزی» در میان مردم و علی الخصوص قشر جوان در شهرستان میانجامد حضور دایمی عناصری ثابت در اطراف ائمه جمعه و تبدیل آن به قدرتی بعد از ائمه جمعه در سطح منطقه و استان میباشد. چرا که این افراد همواره متمایل به جمع شدن حول محور قدرت در شهرستان میباشند. اگر چه ممکن است که هیچ نیت سوئی از طرف این قبیل افراد در میان نباشد اما از آنجاییکه در شهرستانها علی الخصوص نسبت به این مسائل حساسیت خاصی وجود دارد لذا پیشنهاد میشود که ائمه جمعه در سراسر کشور از پرو بال دادن به عدهای خاص در اطراف خودشان پرهیز نمایند تا اینکه از شائبه موجود و پیش روی ائمه جمعه جلوگیری به عمل آید.
3ـ ائمه جمعه سراسر کشور به عنوان نمایندگان حکومت دینی میبایستی بیش از همه دغدغه حل مشکلات توده مردم را داشته باشند. تماس مداوم و مستقیم ائمه جمعه با مردم و در جریان معضلات آنها قرار گرفتن، نگاه مثبت مردم به حکومت دینی و کارآیی آن را افزایش خواهد داد. ائمه جمعه سراسر کشور میبایستی سرکشی به مناطق محروم و دور افتاده منطقه محل فعالیت خویش و برقراری ارتباط نزدیک با آنان را از اولویتهای اساسی خودشان در منطقه قرار دهند به گونهای که در تمامی چالشهای پیش روی مردم ائمه جمعه سراسر کشور نقش محوری را در حل آنان ایفا نمایند.
4ـ گسترده حضور در نماز جمعه نباید محدود و محصور به عدهای از افراد که وابسته به حکومت و یا دولت میباشند گردد. میتوان تمامی اقشار مردم از هر صنف و طبقه را به نماز جمعه فراخواند که انجام این امر به هنر چگونگی دعوت و تشویق حوکت و دولت و زدودن موانع موجود بازمیگردد.