دانشجویان سخنگوی مطالبات مردم

دانشجویان نیم قرن برای آزادی، استقلال و دفاع از حقوق مردم مبارزه کرده‌اند، به همین دلیل است که مردم همیشه به این قشر پویا و بی‌توقع به دیده احترام می‌نگرند.
دانشجویان در جریان ملی شدن صنعت نفت و بیرون راندن انگلیسی‌ها از ایران دوشادوش بازاریان به حمایت از دکتر محمد مصدق، پیشوای ملت برخاستند. پس از کودتای انگلیسی، آمریکایی 28 مرداد 1332، دانشجویان دانشگاه تهران نخستین گروه اجتماعی بودند که به طور علنی به کودتا اعتراض کردند. مخالفت آنان به حدی بود که منجر به واقعه خونین 16 آذر که در آن واقعه 3 تن از دانشجو جان خود را در صحن دانشکده فنی از دست دادند. دانشجویان بیش‌ترین نقش را در پیروزی انقلاب ایفا کردند. آنان موتور حرکت دوم خرداد 76 و پیروزی محمد خاتمی بودند. به دلیل این که خاتمی نتوانست به خواسته‌های این گروه تاثیرگذار پاسخ مثبت دهد، دانشجویان نخست از جریان اصلاحات انشعاب کردند و سپس فعالیت آن‌ها به رکود بی‌سابقه‌ای کشیده شد. چند سالی است که این جنبش حامیان آن از اختلافات درونی رنج می‌برند. به نظر می‌رسد شرایط جدید، دغدغه دانشجویان را در مورد آینده به جایی رسانده است که آنان با کوله‌‌باری از تجربه مصمم هستند بار دیگر با رویکردی‌نو در عرصه اجتماعی حاضر شوند. بی‌تردید انفعال و کنار کشیدن داشجویان از فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی، زیان‌بار است و در مقابل به صحنه آمدن آن‌ها، بارقه‌ای از امید و نشاط را در جامعه منفعل پدید می‌آورد. اکنون لزوم نظارت همگانی بر عملکرد حاکمان، توسط دانشجویان که قشری بی‌توقع و پیشتاز هستند، بیش از هر زمان دیگر حس می‌شود. در آخرین حرکت دانشجویی که به نوعی بازگو کننده زنده بودن این مجموعه است. دفتر تحکیم وحدت با انتشار قطعنامه پایانی نشست انتخاباتی خود حوزه‌های کاری خویش در سال آینده را مشخص کرد.
به گزارش خبرنگار ما در حالی که هوز اختلافات دو حزب فراکسیون مدرن و دموکراسی خواه ملی دفتر تحکیم وحدت درباره صحت یا عدم صحت انتخابات تکمیلی سوم آذر ادامه دارد قطعنامه‌ای تحت عنوان قطعنامه پایانی نشست انتخابات تکمیلی شورای عمومی این تشکل در اختیار رسانه‌ها قرار گرفت و در آن رئوس برنامه‌های شورای مرکزی جدید تشریح شد. در این قطعنامه آمده است: تکمیل شورای مرکزی اتحادیه نشان دهنده عزم جدی مجموعه برای فعالیت در شرایط دشوار کنونی و تأثیرگذاری در روند تحولات سریع کشور خواهد بود. با توجه به این مطلب، اهداف کلان و استراتژی یک ساله خود را به منظور تنویر افکار عمومی اعلام می‌داریم.
اهداف: مجموعه دانشجویی دفتر تحکیم وحدت چیزی جز خواسته‌های به حق ملت بزرگ ایران نیست. آرمان‌هایی که به ویژه در یک قرن اخیر و طی جنبش‌ها و انقلاب‌های متعدد از انقلاب مشروطه تا ملی شدن صنعت نفت و از انقلاب 57 تا به امروز از سوی مردم مورد تأکید قرار گرفته است. دفتر تحکیم وحدت به عنوان بخشی از جنبش دانشجویی ایران، کار ویژه اصلی خود را سخنگویی مطالبات مردم قرار داده است و تلاش می‌کند خواسته‌ها و آرمان‌های مردم که در این چند سال به فراموشی سپرده شده است را نمایندگی کند و از حالت خاموش و بالقوه به فعال و بالفعل تبدیل کند. این اهداف کلی را صرفنظر از میزان تأثیرگذاری جریان دانشجویی، بلکه به عنوان آرمان‌های این جنبش به طور خلاصه می‌توان برشمرد: دموکراسی، حقوق بشر، آزادی، عدالت و منافع ملی. در ادامه این قطعنامه درباره دموکراسی،‌ حقوق بشر، آزادی آمده است: جنبش دانشجویی ایران آزادی را اعم از آزادی‌های سیاسی و اجتماعی سنگ‌بنای تحقق جامعه‌ای آزاد و انسانی می‌داند و در صدد است تا با همکاری و همیاری کلیه نیروهایی که به آزادی به عنوان ارزشی بنیادین و جزء لاینفک زندگی توأم با کرامت انسانی معتقدند، در جهت رسیدن به آن گام بردارد. دموکراسی را نمی‌توان صرفا در لفظ پذیرفت،‌ باید همراه با اعلام آن، اعمال دموکراسی و عمل به لوازم آن سرلوحه فعالیت‌های هر مجموعه دموکراتیکی باشد. اتخاذ ساز و کار دموکراتیک در میان همه احزاب و تشکل‌های تحول طلب و دموکراسی‌خواه، سنگ‌بنای رسیدن به حاکمیت دموکراتیک است. باید برای به دست آوردن حقوق مصرح در اعلامیه جهانی حقوق بشر، تشکل‌ها و احزاب دموکراتیک و فعال در جامعه و حوزه عمومی - فارغ از نظر گاه ایدئولوژیک - منسجم شده، حقوق و آزادی‌های سیاسی و مدنی را برای خود و جامعه طلب کنند. جامعه‌ای می‌تواند اثرگذار و بالنده باشد که عمل به حقوق شهروندی در آن نهادینه شده باشد. نویسندگان قطعنامه درباره عدالت و منافع ملی نیز توضیح داده‌اند: برقراری عدالت پیش‌نیاز جامعه‌ای انسانی است، عدالت در همه شئون آن اعم از عدالت سیاسی و حقوقی و عدالت اجتماعی، آرمان و هدف جنبش دانشجویی است. آرمان عدالت، خواست اصلی مردم است، از این رو نباید گذاشت این واژه را مسئولان و کسانی که خود نقش عمده‌‌ای در بی‌عدالتی در سال‌های گذشته داشته‌اند به نفع خود مصادره کنند. مهمترین نمودهای بی عدالتی، نابرابری‌های حقوقی افراد، عدم برخورداری مردم از حداقل‌های معیشت و رفاه، بی‌عدالتی در عرصه رسانه‌ها و از همه مهم‌تر قرار گرفتن مسئولان در جایگاهی فارغ از هرگونه نقد و سئوال است. کم‌توجهی جنبش دانشجویی به عدالت این امکان را برای برخی فراهم کرد که آرمان رها شده عدالت را به نفع خود مصادره کنند. می‌توان با تلاشی مجدانه، ریشه‌ها و علل بی‌عدالتی را به جامعه شناساند و راهکار تحقق عدالت، یعنی نظارت مستمر بر ارکان حاکمیت و پاسخگو کردن قدرت را نشان داد. تکیه بر منافع ملی باید یگانه اصل تنظیم سیاست‌های کلان کشور باشد. منافع مردم تنها از طریق بحث و نظر نخبگان کشور و نمایندگان واقعی آنها در احزاب و حاکمیت تعریف می‌شود. تنظیم ارتباط با کشورهای دیگر باید تنها با حفظ منافع مردم و مصالح ملت توسط نمایندگان واقعی آنان تعریف شود. نویسندگان قطعنامه سپس به تبیین استراتژی‌های مجموعه پرداخته است. در بخش «دیده‌بانی جامعه مدنی و فعال کردن حوزه عمومی» آمده است: برای تحقق جامعه آزاد اولین قدم ایجاد حوزه عمومی فعال و قدرتمند است. به این منظور برای اصلاح و استحکام حوزه عمومی و جامعه مدنی که به لحاظ ساختاری دچار ضعف و سردرگمی شده است فعالیت جدی و عملی لازم است. از آنجا که جامعه مدنی ما ضعیف و نوپاست باید با حفظ حداقل‌های موجود، برای استحکام آن کوشید. دیده‌بان جامعه مدنی وظیفه خود می‌داند همانند دیده‌بان مشرف به صحنه حفاظت و نقد احزاب و تشکل‌های تقویت‌کننده جامعه مدنی را به عهده داشته باشد. انتخابات ریاست جمهوری نهم ضعف نهادهای مدنی و عدم رعایت پرنسیپ سیاسی توسط برخی از احزاب را نمایان ساخت. در فضایی که هم پوزیسیون و هم اپوزیسیون از نقد و نظارت مصون ماندند برخی محصول دلخواه خود را از انتخابات برداشت کردند. چرخش‌های برخی افراد و احزاب بیرون از حاکمیت مورد سئوال قرار نگرفت و سردرگمی‌هایی را برای مردم به وجود آورد. و در ادامه از همین فضای مغشوش و مبهم ایجاد شده، بهره‌برداری شد. دیده‌بان جامعه مدنی می‌تواند با شفاف کردن فضا مانع از عوام‌فریبی در سطح جامعه شود و مخصوصاً از نهادهای بیرون حاکمیت رفتاری مسئولانه طلب کند. دیده‌بان جامعه مدنی علاوه بر نقش نقادی و نظارت، وظیفه پاسداری و دفاع از نهادهای مدنی را نیز به عهده دارد. باید از تعرض به ارکان جامعه مدنی جلوگیری کرد و انسجام گروه‌های اجتماعی و تشکیل زنجیره مقاومت مدنی "مانع از فتح جامعه توسط قدرت شود. از طرفی با فعال شدن جریانات مختلف اجتماعی، نهادهای رهبری‌کننده آنها نیز باید تشکیل شده تا از جنبش‌های کور و بدون سر جلوگیری شود. این قطعنامه با تاکید بر ضرورت استقلال دانشگاه از برخی نهادها، آورده است: دانشگاه یکی از دیرپاترین نهادهای مدرن در ایران است. از این رو در کشورهای غیردموکراتیک نهاد دانشگاه علاوه بر نقش آموزش و ترویج، دفاع از اهداف مدرنیته اعم از آزادی‌های مدنی و سیاسی، دموکراسی و حقوق بشر را نیز عهده‌دار است. جنبش دانشجویی به علت درگیر نشدن در زندگی روزمره و روابط اقتصادی، کار ویژه اصلی‌اش دفاع از این آرمانهاست. بدین منظور ابتدا باید بر استقلال دانشگاه تاکید کرد. استقلال دانشگاه به معنی توان تصمیم‌گیری ارکان تشکیل‌دهنده دانشگاه درباره سرنوشت خود و توان سیاست‌گذاری در امور دانشگاه، تعیین مدیریت دانشگاه توسط اساتید و دانشجویان و خروج نهادهای غیردانشگاهی از داخل دانشگاه است. باید بتوان با تکیه بر آزادی‌های آکادمیک، امکان رشد و ارتقای دانشگاه را فراهم کرد.
آزادی آکادمیک پیش‌شرط تحقق کلیه وظایف آموزشی، پژوهشی است که بر عهده دانشگاه‌ها گذاشته شده است. استقلال موسسات آموزش عالی بایستی با شیوه دموکراتیک خودمدیریتی، که شرکت فعالانه تمامی اعضای جامعه دانشگاهی در اداره دانشگاه را تضمین می‌کند، عملی شود. اعضای جامعه دانشگاهی بایستی این حق و فرصت را داشته باشند که بدون هیچ تبعیضی در پیشبرد امور آکادمیک و اجرایی شرکت کنند. تمام اعضابی بدنه مدیریتی موسسات آموزش عالی بایستی در یک رای‌گیری آزاد انتخاب شده و تمام بخشهای مختلف جامعه دانشگاهی را شامل شود. برای رسیدن به استقلال دانشگاه باید عرصه عمومی را فعال کرد و با حضور افکار عمومی دانشجویان در صحنه، امکان تعرض به فضای آزاد دانشجویی را از بین برد. دانشجویان و تشکل‌های دانشجویی فارغ از اجازه می‌توانند در مورد نحوه فعالیت‌های خود تصیم بگیرند و با انسجام درونی، تصمیمات از بالا به پایین مدیریت انتصابی را در صحن مرکزی دانشگاه به نقد کشند و نقد و نظارت را در دانشگاه نهادینه کنند. با ایجاد زنجیره حفاظت درون دانشگاه، امکان تجاوز به فضای دانشگاه گرفته خواهد شد و جنبش دانشجویی آزادانه‌تر می‌تواند سخنگوی مطالبات مردم باشد. در ادامه این قطعنامه درباره استراتژی «همراهی با تحولات نسلی دانشجویان» توضیح داده شده است: جنبش دانشجویی باید تحولات نسلی جدید دانشجویان را در نظر بگیرد و با در نظر گرفتن این تغییرات روش‌های جدید مبارزه مدنی را برگزیند. با توجه به آنکه 60 درصد دانشجویان فعلی کشور را دختران تشکیل می‌دهند باید فضا را برای حضور و فعالیت بیشتر آنها فراهم کرد و بر خواسته‌های صنفی و فرهنگی آنها تاکید مضاعفی کرد. از طرفی قوانین حاکم بر فضای دانشگاه فشار زیادی بر دختران وارد کرده است. باید با انسجام بدنه دانشجویی از حقوق آنها دفاع کرد. در حقیقت عنوان «غیرسیاسسی بودن دانشگاه‌ها» توصیف دقیقی از دانشگاه‌ها ارایه نمی‌دهد. بلکه این امر ناشی از عدم توجه به خواسته‌های نسل جدید و ناهماهنگی
 تشکل‌های دانشجویی با تغییرات نسلی است. جنبش دانشجویی همیشه همراه با تحولات نسلی استراتژی‌ها و تاکتیک‌های خود را مطابق با فضای فکری و عملی تغییر داده و از طریق ادامه حرکت خود را میسر ساخته است. بنابراین باید زمان لازم را به نهادهای دانشجویی داد تا روش‌های و استراتژی‌های خود را با نسل جدید هماهنگ کند. در این راستا توجه به مطالبات صنفی و فرهنگی می‌تواند دروازه جدیدی برای فعالیت جنبش دانشجویی بگشاید و زمینه نقد موانع ساختاری تحقق مطالبات صنفی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی دانشجویان را فراهم کند. این قطعنامه درباره بند «تعامل با سایر جنبش‌های اجتماعی» نیز تصریح کرده است: جنبش‌های اجتماعی به دلیل نداشتن فضای ارتباط با بدنه خود نحیف شده است. بنابراین باید تلاش کرد تا امکان رشد و ارتقای سایر جنبش‌های اجتماعی را به وجود آورد. از طرفی نهادهای متناسب با علایق جنبش‌های اجتماعی به وجود نیامده است. بدون نهادهای متناسب با اشتراک سیاسی جامعه، جریان‌های اجتماعی بدون سر و فاقد رهبری خواهد بود. جنبش دانشجویی در ادامه سیاست دوری از قدرت، همراهی با سایر جنبش‌های اجتماعی را مدنظر قرار خواهد داد. در بند پایانی این قطعنامه با عنوان «تکیه بر روش‌های دموکراتیک و مسالمت‌آمیز» آمده است: دفتر تحکیم وحدت در پی فرآیند انباشت تجربه فعالیت سیاسی - اجتماعی خود دریافته است که دموکراتیزاسیون از رهگذر روش‌های دموکراتیک و مسالمت‌آمیز به سرانجام خواهد رسید. تکیه بر روش‌های دموکراتیک، دموکراسی را در میان نهادهای اجتماعی و سیاسی نهادینه می‌کند. از طرفی مبارزه مسالمت‌آمیز از گسترش خشونت در جامعه جلوگیری می‌کند. دفتر تحکیم وحدت با هدف دموکراتیک کردن قدرت، بر روش‌های اصلاحی و مدنی تاکید می‌کند و با مقاومت مدنی از حقوق دانشجویان و مردم دفاع خواهد کرد.