وجود اپوزیسیون به دموکراسی اعتبار می‌بخشد

* آیا حقوق دموکراتیک به خصوص در زمینه حقوق زنان و موازین فرهنگی اسلام در تقابل با یکدیگر قرار دارند؟
** اسلام و قرآن به نوبه خود با حقوق زنان مخالف نیستند، این حقیقت در آیین پیامبر اسلام محمد [ص] نیز به وضوح مشاهده می‌شود. باید درک کنیم که قائل شدن حقوقی مشخص برای زنان به ضرر یک سیستم خاص نیست. بحث قدرتمند ساختن زنان است. بنابراین جوامع می‌توانند بیش از گذشته به سمت ثبات گام بردارند.
* رسوایی زندان ابوغریب و اتهامات مبنی بر اینکه آمریکا دستور اعمال شکنجه در خلال بازجویی‌ها را صادر کرده است، چه تاثیری بر اعتبار و وجهه دولت آمریکا در باب حقوق بشر در جوامع عرب دارد؟
** این رسوایی یقینا بر اعتبار آمریکا و بر اخلاقیات ما خدشه وارد آورده است و من واقعا از این بابت ناراحتم. تنها راه احیای وجهه از دست رفته ما این است که از افرادی که چنین اعمالی مرتکب شده‌اند پاسخ بخواهیم و تنها اعضا رده پایین ارتش نباید در قبال این موضوعات پاسخگو باشند. چندی پیش در مراسمی شرکت داشتم، فردی اظهار داشت: آیا جالب نیست که سنا با 99 رای موافق ممنوعیت شکنجه را قاطعانه به تصویب رساند؟ در پاسخ گفتم آیا این مساله که مجبور شدیم چنین موضوعی را به رای گذاریم، ‌شگفت‌انگیز نیست؟
* در گزارش شما آمده است: دموکراسی نمی‌تواند از بیرون تحمیل شود و تغییرات ناگهانی و غیرمنتظره نه ضروری است و نه مطلوب. چگونه این موضوع در مورد عراق صدق می‌کند؟
** تحمیل دموکراسی یک ترکیب متضاد است، برای کمک به تداوم روند دموکراسی باید حضور داشته باشید البته نه بوسیله اسلحه. فکر می‌کنم بدین گونه برای بسیاری از مردم چهره غلطی از دموکراسی ترسیم شده است. من رییس موسسه دموکرات ملی هستم و روی آنچه جزئیات کمک به مردم در مسیر دموکراسی نامیده‌ام،‌ تلاش‌های بی‌وقفه‌ای را آغاز کرده‌ایم. چنین روندی با حمله به یک کشور تفاوت دارد، اما با رویکرد فعلی در واقع دموکراسی را با اشتغال هم‌سنگ فرض کرده‌ایم.
* چقدر طول خواهد کشید تا عراق از برگزاری انتخابات در مسیر ایجاد کشوری مستقل و پویا قرار گیرد؟
** وقتی مردم از بمب‌گذاری‌های انتحاری هراس دارند و کماکان موج ناآرامی‌ها جریان دارد، آنها قادر نخواهند بود از حقوق دموکراتیک خود استفاده کنند. به این اوضاع شرایط بغرنج اقتصادی را نیز اضافه کنید، کلیه این مسائل زنجیروار به یکدیگر مرتبطند، باید در وضعیت امنیتی عراق پیشرفت حاصل شود، تلاش‌ها در راستای بازسازی باید بگونه‌ای باشد که بازار کار ایجاد شده و دورنمای روشنی از آینده در ذهن مردم این کشور نقش ببندد، در این صورت دموکراسی به شکوفایی خواهد رسید. مردم در همه‌پرسی قانون اساسی به طور گسترده‌ای مشارکت کردند و البته این حضور بسیار چشمگیر بود، حال نهادینه ساختن دموکراسی در وضعیتی که امنیت ناچیزی حاکم باشد، امری دشوار خواهد بود.
* یکی از خمیرهای اصلی دموکراسی مطبوعات آزاد است، اما برخی رسانه‌های عرب زبان به اشاعه برنامه‌های فرسایشی بر ضدآمریکا اقدام ورزیده‌اند. اگر نخواهیم مطبوعات را محدود کنیم چه باید کرد؟
** زمانیکه از مطبوعات آزاد می‌گوییم دیگر به سختی می‌توان اخبار را سانسور کرد. باید به گونه‌ای متفاوت بستری را فراهم کرد تا مردم کشورهای دیگر از دیدگاه‌های مختلف آگاهی یابند. شبکه الجزیره در شرف راه‌اندازی در خاک آمریکاست، چنانچه مردم آمریکا به این شبکه رجوع کنند، مشکلی نیست، فقط باید بدانیم که بسیاری از اخبار در این شبکه‌ها تحریف شده است.
* در گزارش شما افزوده شده که "دموکراسی می‌تواند تضعیف کننده افراط‌گرایی و تروریسم باشد"، آیا بنظر شما این امکان وجود ندارد که کشورهای عربی به جای آزادی‌های فردی، حکومت دینی با محدودیت‌های شدید را انتخاب کنند؟
** ما راجع به این مساله چیزی نمی‌دانیم، اما اگر مردم واقعا می‌خواهند دولتی را برگزینند که معرف خواست آنان به بهترین شکل باشد باید این فرصت را در اختیارشان قرار دهیم.
* شما طی گزارش خود اعلام کردید که دولت آمریکا در تبیین و تشریح سیاست‌های خود در منطقه و نیز انتشار پیام خود حول مقوله دموکراسی و اصلاحات تلاشهای ناچیزی صورت داده است. در ماه سپتامبر جورج بوش،‌ کارن هیوز، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور دیپلماتیک را مامور بازدید از کشورهای مسلمان کرد. وی چه اهدافی را تحقق بخشید و به عقیده شما گام بعدی وی چه خواهد بود؟
**کاملا بدیهی است که هیوز برای نخستین بار به منطقه سفر کرد. به نظر من این سفر حامل موفقیت‌های چشمگیر نبوده است،‌ تصور می‌کنم این پست باید به فردی عالی مقام که از دید وسیع برخوردار باشد سپرده شود اما به هر جهت کار دشواری پیش رو است و باید در بطن جوامع رسوخ و مسائل را با حساسیت خاص دنبال کرد.
* واشنگتن چه گامهای موثری را می‌تواند در حرکت به سوی برقراری صلح در منطقه بردارد بطوریکه فلسطینیان و اسراییلی‌ها به طرز مسالمت‌آمیزی به امرار معاش بپردازند؟
** در خصوص بحران فلسطین و اسراییل‌ همان کاری را باید کرد که کاندولیزا رایس انجام داد، مبنی بر اینکه باید در منطقه حضور داشت و با طرفین در مورد دستیابی به توافق مشترک صحبت کرد. دولت آمریکا باید در این بخش حضوری فعال داشته باشد اما هر مشکلی را نباید به بحران فلسطین و اسراییل نسبت داد و آنها واقعا سر‌منشا همه مشکلات محسوب اتخاذ نمی‌شوند.
* آیا دموکراسی با منافع آمریکا در کشورهای عربی در تعارض است؟ آمریکا باید چه رویکردی را در حمایت از رهبران گروه‌های مخالف مثل ایمان‌النور در مصر باید اتخاذ کند؟
** اگر فکر می‌کنیم که ثبات منفعت آمریکا در جوامع عراق محسوب می‌شود ولی از ایجاد تغییر در دولت‌ها هراس داریم بنابراین در درازمدت ثباتی برقرار نخواهد شد. هیچ چیزی بیشتر از وجود حکومت استبدادی به بی‌ثباتی کمک نمی‌کند. این به این معنی نیست که دولت آمریکا باید از برخی چهره‌های سیاسی حمایت کند. شاید برخی از چهره‌های سیاسی حتی به این حمایت نیاز نداشته باشند اما فکر می‌کنم مهم آن است که از یک روند سیاسی حمایت شود. فکر نمی‌کنم آمریکایی‌ها و مقامات NGO باید از دیدار با چره‌های سیاسی مخالف هراس داشته باشند. این به این معنا هم نیست که از این چهره‌ها دفاع می‌شود بلکه در واقع از یک روند حمایت می‌کنند. من در گفت‌وگوها در مورد دموکراسی حضور داشته‌ام، باید بگویم درون‌مایه دموکراسی تنها برگزاری انتخابات نیست،‌ بلکه این وجود اپوزیسیون است که به دموکراسی اعتبار می‌بخشد.