تهدید اتمی شیراک توفانی زودگذر

ده سال پس از آغاز مجدد آزمایش‌های اتمی فرانسه که موجی از اعتراضات جهانی را برانگیخت، ژاک شیراک رئیس جمهوری فرانسه در موردی مشابه بر طبل می‌کوبد. سلاح اتمی که فرانسه برای دفاع تولید کرده بود، قرار است بسوی کشورهای تروریست شلیک شود.
مدت پنج سال است که فرانسه بر روی گسترش راهبرد خود کار می‌کند و مبانی آن حتی پیش از 11 سپتامبر 2001 و با اطلاع نخست وزیر سوسیالیست وقت تدوین شد. از این روست که جامعه فرانسه در این مورد دچار شکاف و اختلاف نشده است.
راهبرد جدید این منطق را دنبال می‌کند که برای فرانسه سال‌هاست که برنامه اتمی ارزش خود را از دست داده است. با زبانی ساده می‌توان گفت که با پایان جنگ سرد دیگر دشمنی که یکپارچگی ارضی فرانسه را تهدید کند، وجود ندارد. با این همه، یک زیر دریایی بسیار مجهز اتمی هر لحظه در آماده باش کامل بسر می‌برد تا با حمله یک نیروی مهاجم به فرانسه مقابله کند و آن کشور را از نقشه زمین پاک کند! این تسلیحات اتمی مجلل بیش از 10 در صد هزینه فزاینده نظامی فرانسه را به خود اختصاص داده است و این پول زیادی است که به مصرف سلاح پرستیژ فرانسه می‌رسد، هر چند که این بمب اتمی کمک چندانی به جایگاه قدرت سیاسی این کشور نمی‌کند. تا کنون فرانسه گزینه اتمی نابودی کامل را دنبال می‌کرد و این قاعده حکمفرما بود که هر کس اول شلیک کند، در وهله دوم می‌میرد. این قاعده در زمان جنگ سرد اعتبار داشت، ولی امروز چنین نیست. حال پاریس می‌خواهد بتواند بطور قابل باوری تهدید کند. سلاح‌های جدید اتمی باید بتوانند ضربه خود را با دقت بسیار بالا فرود آورند، مثلا مراکز قدرت جبهه مقابل را نابود کند، بی آنکه منطقه وسیعی را آلوده سازد. طرفه آنکه، طرح‌های مشابه بمب‌های دقیق هسته‌ای نیز در ذهن رئیس جمهوری آمریکا شکل نیز گرفته‌اند که همانا به دوسیه واشنگتن در مورد جنگ‌های پیشگیرانه موسوم هستند. این درمورد شیراک نیز صدق می‌کند که می‌خواهد راهبرد کشور را با تمام قدرت تضمین می‌کند، هر چند که جزئیات آن اعلام نشده‌اند. کافیست به نفت و گاز بیاندیشیم و آنگاه در می‌یابیم که نیاز به تخیل چندانی برای اینکار نیست.
ولی باید اشاره کرد که راهبرد شیراک در مورد ضربات اتمی محدود چندان قانع کننده نیست، زیرا که یک جنگ محدود اتمی غیر واقع بینانه است. در مبارزه علیه تروریست‌های بسیار مجهز در عملیات که آمادگی دست زدن به هر کاری را دارند، تهدید به نابودی اتمی دود هوا خواهد شد و بی تأثیر خواهد بود.
بنابراین دومین پیام شیراک بدین قرار است: قدرت متوسط فرانسه می‌خواهد با اعتماد به نفس در سیاست جهانی خود فعال باشد و در اروپا داعیه رهبری کند. بر این اساس می‌توان گفت که اتخاذ یک سیاست امنیتی و خارجی مشترک برای اروپا، در پی این سخنان، به زمانی دور محول خواهد شد.
دامنه گسترده انتقادها در آلمان
از سوی دیگر دکترین تهدید اتمی بدون محدودیت «ژاک شیراک» با واکنش شدید و منفی سیاستمداران احزاب حاکم و مخالف آلمان و همچنین بسیاری از کارشناسان سیاسی مواجه شد که این دکترین را غیر قابل قبول دانستند.
«رولف موتسنیش» کارشناس سیاست خارجی حزب سوسیال دموکرات که در ائتلاف حاکم آلمان حضور دارد اظهارات شیراک در این شرایط و زمان را نا مناسب خواند و گفت: سلاح‌های اتمی نباید به یک ابزار سیاست امنیتی تبدیل شوند و ابزاری برای تهدید باشند.
«والتر کولبوف» معاون فراکسیون حزب سوسیال دموکرات در مجلس آلمان نیز به کارگیری سلاح‌های اتمی به عنوان واکنشی در برابر حملات تروریستی را رد کرد.
«ورنر هویر» کارشناس سیاست خارجی حزب مخالف دموکراتیک آزاد آلمان اظهارات و تهدید اتمی رییس جمهوری فرانسه را تشدید بحران از طریق لفاظی خطرناک قلمداد کرد. «گوییدو وستروله» رییس حزب دموکراتیک آزاد نیز از «آنگلا مرکل» صدر اعظم آلمان خواست که در یک تماس تلفنی با شیراک، وی را به خویشتنداری تشویق کند.
وستروله گفت: نیازی به وارد کردن استفاده از سلاح‌های اتمی به عنوان تهدیدی در مباحث جهانی نیست.
«یورگن تریتین» وزیر سابق محیط زیست آلمان و معاون رییس فراکسیون حزب مخالف سبزها در مجلس این کشور هم خواستار این شد که دولت آلمان از فرانسه سوال کند آیا پاریس همچنان به راهبرد اروپا مبنی بر تحدید تجهیزات و سلاح اتمی پایبند است؟
تریتین گفت: شیراک با این تغییر شدید سیاست خود در بکارگیری سلاح اتمی، روندی بر خلاف تلاش‌های صورت گرفته در چارچوب تحدید گسترش سلاح اتمی پیش گرفته است.
فراکسیون اتحاد چپ در مجلس آلمان نیز خواستار فاصله گیری دولت این کشور از تهدیدات اتمی فرانسه شد و «نورمان پش» سخنگوی سیاست خارجی این فراکسیون گفت: دولت آلمان باید در این رابطه موضع گیری کند و فرانسه را از این تحول ماجراجویانه در سیاست خود منصرف کند.
پش افزود: فراکسیون اتحاد چپ این اظهارات شیراک را هفته آینده در کمیسیون سیاست خارجی مجلس آلمان مطرح خواهد کرد و در این مجلس خواستار موضع گیری دولت آلمان درباره این سخنان رییس جمهوری فرانسه خواهد شد.
نشریه «نت سایتونگ» به نقل از حزب سبزهای آلمان نوشت: تهدیدهای اخیر شیراک کاملا ماجراجویانه است.
همچنین «وینفرید ناخت وای» کارشناس امنیتی و نظامی حزب سبزها با ابراز انزجار از اظهارات اخیر رییس جمهوری فرانسه در مورد استفاده احتمالی از سلاح‌های هسته‌ای، از دولت آلمان خواست شیراک را به عقلانیت برگردانند.
وی گفت: اگر رییس جمهوری فرانسه واقعا چنین مطلبی گفته باشد این موضوع کاملا ماجراجویانه، غیر مسوولانه و نیز عاملی برای توسعه هرچه بیشتر سلاح‌های هسته‌ای خواهد بود.
همچنین تریتین و ناخت وای در سخنانی دیگر اعلام کردند: اینکه شیراک می‌خواهد مبارزه علیه تروریسم بین‌المللی را با باز دارندگی هسته‌ای انجام دهد، دچار اشتباه بزرگی شده است.
این نمایندگان مجلس آلمان ادامه دادند: هدف ما در جنگ علیه تروریسم باید این باشد که اطراف تروریست‌ها را خلوت کرده و آنها را منزوی کنیم و به همین منظور هم تهدید با سلاح‌های هسته‌ای بسیار غیر قابل قبول، غیر منطقی و خطرناک است.
آنان همچنین تغییر دکترین هسته‌ای فرانسه را ماجراجویانه و موجب شادی دولت «جورج بوش» رییس جمهوری آمریکا دانستند.
این نمایندگان مجلس آلمان افزودند: اگر فرانسه برنامه‌های جنگ هسته‌ای شیراک را اجرا کند، بی شک صدمه قابل توجهی به روند کاهش تسلیحات و منع تکثیر سلاح‌های کشتارهای جمعی وارد خواهد آمد که فاصله با بروز یک جنگ اتمی را کاهش خواهد داد و از همین رو کشورهای عضو اتحادیه اروپا نمی‌توانند و نباید اجازه دهند چنین رویکردی مورد پذیرش قرار گیرد.
تریتین و ناخت وای همچنین از دولت آلمان خواستند در مقابل دولت فرانسه بسیار شفاف موضع گیری کند.
آنها گفتند: دولت آلمان باید در صدد باشد تعهدات کاهش تسلیحاتی که در قرار داد منع تکثیر سلاح‌های هسته‌ای قید شده، اجرا شود و نقش آتی سلاح‌های اتمی نیز باید مورد بحث اصولی در اتحادیه اروپا و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) قرار گیرد.
همچنین «آنگلیکا بر» کارشناس سیاست خارجی حزب سبزها و نیز رییس کمیسیون ایران در پارلمان اروپا نیز از تهدیدهای اخیر هسته‌ای رییس جمهوری فرانسه بشدت انتقاد کرد و آنرا یک سیاست خارج از کنترل نامید.
این نماینده آلمانی پارلمان اروپا افزود: استفاده از سلاح‌های هسته‌ای به بهانه مقابله با کشورهای حامی تروریسم، نقض آشکار قراردادهای بین‌المللی است و افزون بر این، چنین سخنانی انگیزه بیشتری برای دستیابی به سلاح هسته‌ای ایجاد می‌کند که نهایتا تاثیر منفی در کوشش‌ها برای کاهش تسلیحات بر جای خواهد گذاشت.
آنگلیکا با اعلام اینکه شورا و کمیسیون اروپا باید آشکارا اظهارات شیراک را رد کنند، افزود: پارلمان اروپا و نیز دولت‌های عضو اتحادیه اروپا باید صراحتا اعلام کنند جنگ‌های تهاجمی و «سیاست ضربه اول هسته‌ای» را قابل تحمل نمی‌دانند.
«نیلز آنن» کارشناس سیاست خارجی حزب سوسیال دموکرات در پارلمان آلمان نیز از تهدیدهای اخیر رییس جمهوری فرانسه مبنی بر اینکه در صورت لزوم این کشور از سلاح‌های هسته‌ای استفاده خواهد کرد، بشدت انتقاد کرد و افزود: سیاست ما این نیست که سناریویی برای استفاده از سلاح‌های اتمی ایجاد کنیم، بلکه هدف ما دستیابی به خلع سلاح‌های هسته‌ای است.
«اوتفرید ناساور» مدیر مرکز اطلاعات امنیت ماورای بحار در برلین گفت: تهدید «ژاک شیراک» رییس جمهوری فرانسه مبنی بر بکارگیری سلاح اتمی علیه برخی کشورها به بهانه حمایت از تروریسم، لفاظی غیر استدلالی بیانگر درماندگی و عجز دیپلماسی اروپایی‌هاست.
ناساور در گفت و گو با شماره جمعه روزنامه آلمانی تاگس اشپیگل در مورد هدف شیراک از تهدید بکارگیری سلاح اتمی، گفت: چنین سخنانی در چارچوب افزایش تنش با این هدف در پایگاه سلاح اتمی فرانسه مطرح شده تا در خدمت مشروعیت دادن علنی به موجودیت سلاح اتمی قرار گیرد.
وی افزود: از سوی دیگر شیراک مانند آمریکا مطرح می‌کند سلاح اتمی تنها جهت بازدارندگی کشورهای دیگر مجهز به این سلاح، نیست بلکه علیه کشورهایی است که از تروریست‌ها در سوء قصدهای بزرگ حمایت می‌کنند اما این دیدگاه بسیار مشکل آفرین است.
ناساور گفت: هر چه بیشتر کشورهای مجهز به سلاح اتمی علامت بدهند که حاضرند این سلاح را علیه کشورهای غیر اتمی بکار گیرند، به همان اندازه نیز سلاح اتمی به یک نماد قدرت ملی تبدیل می‌شوند و این امر یک نشان اشتباه است.
«اوتفرید ناساور» مدیر مرکز اطلاعات برای امنیت دو سوی اقیانوس در برلین موسوم به «ب.ای. ت.اس» حدود 16 سال است که به عنوان یک خبرنگار آزاد در موضوع سیاست امنیتی تحقیق و پژوهش دارد و مطلب می‌نویسد.