رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان چه می‌کند؟

تاریخچه و پیشینه حضور یهودیان در جمهوری آذربایجان
در جمهوری آذربایجان 3 جامعه یهودی وجود دارد. این جوامع شامل یهودیان اشکنازی، یهودیان کوهستان (سفاردی) و یهودیان گرجستان می‌باشند که از میان آنها یهودیان کوهستان از قدمت بیشتری برخوردار می‌باشند. بنا به ادعای یهودیان آنها 15 قرن گذشته به جمهوری آذربایجان آمده‌اند. یهودیان اشکنازی اولین‌بار بعد از تصرف بخشهایی از جمهوری آذربایجان توسط امپراتوری روسیه یعنی در اوایل قرن 19 به این جمهوری آمدند. بسیاری از آنها یهودیانی هستند که از مرزهای حضارت (مرز تعیین شده برای اقامت در دوره روسیه تزاری بود که یهودیان اجازه نداشتند از آن مرزها خارج شوند) خارج شدند و به این جمهوری آمدند.
رشد سریع صنعت نفت باکو در اواسط قرن 19 نقش تعیین‌کننده‌ای در سرازیر شدن مردم ملیتهای مختلف و از جمله یهودیان به این شهر داشت. اکثریت جمعیت مهاجران را مهندسان، پزشکان، وکلا و معلمان تشکیل می‌دادند. در سال‌های حکومت شوروی تعداد یهودیان مقیم جمهوری آذربایجان به 3 برابر افزایش یافت و صرفنظر از تغییر جدی در بخشهای اقتصادی، اجتماعی (بحران اقتصادی و اجتماعی) بعد از فروپاشی شوروی، مهاجرت یهودیان از جمهوری آذربایجان در مقایسه با سایر جمهوریهای شوروی سابق چشمگیر نبوده است.
یهودیان کوهستان، جمعیت عمده دیاسپورای یهودیان جمهوری آذربایجان را تشکیل می‌دهند. اما تعیین تعداد یهودیان این کشور بر اساس اطلاعات رسمی و ثابت کار چندان ساده‌ای نیست. زیرا یهودیان اهل شهرهای اگوز، گنجه، گوکچای و غیره در شناسنامه خود آذربایجانی و گروهی از یهودیان شهرهای کوبه‌ و باکو تات، ثبت شده‌اند. یهودیان کوهستان به زبان تات گویش می‌کنند. بر اساس اطلاعات رهبران جامع مذهبی یهودی در حال حاضر بیش از 16 هزار یهودی در جمهوری آذربایجان زندگی می‌کنند.
یهودیان کوهستان 11 هزار نفر از یهودیان این کشور را تشکیل می‌دهند که 6 هزار نفر از آنها ساکن باکو، 3 هزار و 600 نفر از آنها در کوبه، و بقیه نیز در سایر مناطق جمهوری آذربایجان به سر می‌برند. یهودیان اشکنازی 4 هزار و سیصد نفر کل جمعیت یهودیان جمهوری آذربایجان را تشکیل می‌دهند که 3 هزار و 300 نفر آنها در باکو زندگی می‌کنند. یهودیان گرجی نیز حدود 700 نفر از یهودیان جمهوری آذربایجان را تشکیل می‌دهند.
مراکز آموزشی ـ فرهنگی یهودیان در جمهوری آذربایجان
تا قبل از برقراری حکومت کمونیستی شوروی در جمهوری آذربایجان یعنی تا سال 1920، 11 کنیسه برای جوامع یهودی وجود داشت. اما در زمان حکومت شوروی همه این کنیسه‌ها تعطیل شد و تنها یک کنیسه به فعالیتش ادامه داد. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و در سال 1992، شعبه جامعه بین‌المللی یهودیت و فرهنگ یهودی در جمهوری آذربایجان تاسیس شد که با مشارکت فرهنگستان علوم این جمهوری، یک سمینار بین‌المللی تحت عنوان یهودیان کوهستان، تاریخ و عصر حاضر برگزار کرد.
بدون شک برگزاری این سمینار باعث تاسیس اولین سازمانهای یهودی از جمله مرکز فرهنگی باشگاه جوانان آلف در باکو شد. هدف از تاسیس این باشگاه، اجرای برنامه‌های آموزشی ـ فرهنگی و ارائه کمکهای موثر به آژانس یهود (ساخنوت) می‌باشد. در ماه ژوئن سال 1999، مرکز خیریه هسدگرشون به ریاست شاول دیویدوف تاسیس شد. این مرکز 1550 نفر از یهودیان نیازمند و بازنشستگان و سالمندان را تحت پوشش خود قرار داده است. مرکز هسدگرشون دارای 4 شعبه در شهرهای سومگایت، گنجه، اوگوز و روستای پری والنویه می‌باشد. یک مرکز فرهنگی تحت عنوان وآآدلحاتزولا نیز در ساختمان سفارت رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان مشغول به فعالیت است.
این مرکز برنامه‌های مختلفی را به منظور حفظ آداب و سنن یهودی در دیاسپورای آذربایجان، از جمله آموزش اساس دین یهود به داوطلبان، کمک به کنیسه‌ها و برگزاری برنامه‌های فرهنگی اجرا می‌نماید. سازمانهای خیریه زنان از جمله حاوا و اجتماع بشردوستانه زنان یهودی در باکو فعالیت می‌کنند که مراقبتهای بهداشتی و ارائه کمک‌های مالی را به خانواده‌های فقیر یهودی به عهده دارند. در آوریل سال 2000 مرکز فرهنگی جامعه یهودی (JCC)، تاسیس شد. هدف این مرکز مانوس کردن جوانان یهودی جمهوری آذربایجان با فرهنگ یهودی و آموزش آداب و سنن یهودی می‌باشد.
در این مرکز یک مجمع علمی به ریاست میخائیل آگارونوف تشکیل شده است که هدف آن تاسیس پایگاه اطلاعاتی در زمینه تاریخ، فرهنگ و نژادشناسی جوامع یهودی آذربایجان، مطالعه و بررسی اسناد و انتشار نتایج تحقیقات می‌باشد. مرکز فرهنگی جامعه یهودی همچنین سالانه فستیوال کتاب‌های یهودی را در باکو، گنجه و سومگایت برگزار می‌کند. باشگاه جوانان هیلل به ریاست کاما اسماعیلوا و آنا رکاسوموف، دارای 150 عضو جوان یهودی می‌باشد. این باشگاه برنامه آموزشی برگزار می‌کند. اعضای باشگاه در اقدامات کنگره هیللهای جمهوریهای شوروی سابق و همچنین رژیم صهیونیستی و آمریکا شرکت می‌کنند.
اخیرا نیز جامعه روابط فرهنگی جمهوری آذربایجان ـ رژیم صهیونیستی تاسیس شد که با انتشار روزنامه خود با علامت اختصاری آذ ـ ایز (AZ-IS) که به مفهوم عزیز و گرامی می‌باشد. نقش مهمی را در اتحاد یهودیان دیاسپورای آذربایجان، احیای خودآگاهی یهودی و تحکیم روابط دوستانه یهودیان با دیگر قومیت‌های جمهوری آذربایجان ایفا می‌کند.
رسانه‌های گروهی یهودیان در جمهوری آذربایجان
در حال حاضر 3 ماهنامه یهودی در باکو منتشر می‌شود. این ماهنامه‌ها شامل باشنیای (قلعه) چاپ باشگاه جوانان هیلل، اور ـ شلیانو چاپ مرکز فرهنگی جامعه یهودی و آمیشاف چاپ آژانس یهود ساخنوت می‌باشد. و همچنین روزنامه آذ ـ ایز که توسط جامعه روابط فرهنگی جمهوری آذربایجان ـ رژیم صهیونیستی، چاپ و منتشر می‌شود. موضع دولت جمهوری آذربایجان نسبت به یهودیان و وضعیت یهودستیزی در این کشور افزایش فعالیتهای سازمانهای یهودی مختلف، پیدایش مراکز فرهنگی، خیریه‌ای و آموزشی یهودی در جمهوری آذربایجان و کاهش مهاجرت یهودیان به رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر، بیانگر موضع حمایتگرایانه دولت این کشور نسبت به یهودیان می‌باشد.
حیدر علی‌اف، رئیس‌جمهور پیشین جمهوری آذربایجان در پیامی به کنفرانس بین‌المللی یهودیان قفقاز که در باکو گشایش یافت، نقش یهودیان را در فرهنگ و تاریخ آذری مهم توصیف کرد و از مشارکت آنها در پیشرفت و توسعه کشورش قدردانی نمود. وی گفت که در جمهوری آذربایجان احساسات ضد یهودی اصلاً وجود ندارد و یهودیان از تمامی حقوق شهروندی و آزادیهای مطابق قانون اساسی برخوردار هستند. در مقایسه با همدینان غربی خود، جامعه یهودی جمهوری آذربایجان هیچگاه به طور جدی با پدیده یهودستیزی روبرو نشده و بسیاری از یهودیان حضور فعالی در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور داشته‌اند.
تاکنون در باکو لوحهای یادبود یهودیان تخریب نشده‌اند. و در موارد بسیار نادر مخالفت با یهودیان دولت جمهوری آذربایجان با این مساله برخورد جدی کرده است. مثلا در جریان یک تظاهرات از سوی یک حزب سیاسی اسلامی کوچک در بیرون از سفارت رژیم صهیونیستی، پلیس مانع نزدیک شدن آنها به این سفارت و سوزاندن پرچم رژیم صهیونیستی شد. ایتان‌نائه سفیر رژیم صهیونیستی در باکو می‌گوید نه تنها تاریخچه یهودستیزی در جمهوری آذربایجان وجود ندارد، بلکه مردم تحصیل‌کرده عموماً حامی یهودیان هستند.
وی می‌گوید: احساس نابی از احترام به یهودیان در اینجا وجود دارد، این امر امید به گسترش روابط میان این جمهوری شوروی سابق و رژیم صهیونیستی را قوت می‌بخشد. برل لازار، خاخام اعظم روسیه، معتقد است که هم در دوران حکومت شوروی سابق و هم در حال حاضر جمهوری آذربایجان مناسبترین مکان برای یهودیان بوده و خواهد بود.
یهودیان جمهوری آذربایجان و روبط با رژیم صهیونیستی
در این راستا می‌توان به سفر یک هیات رژیم صهیونیستی به ریاست نواف مصاله، معاون وزارت خارجه رژیم صهیونیستی اشاره کرد که در طی آن هیات مذکور با مقامات بلندپایه جمهوری آذربایجان از جمله رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، رئیس مجلس، وزیر خارجه و اداره روحانیون مسمانان قفقاز دیدار کرد. در این سفر درباره همکاریهای سیاسی، اقتصادی بین باکو و تل‌آویو بحث و تبادل نظر شد. همچنین برگزاری برنامه‌های فرهنگی یهودی در رژیم صهیونیستی و جمهوری آذربایجان باعث تحکیم روابط یهودیان آنها می‌شود.
به عنوان مثال می‌توان به برگزاری نمایشگاه آثار لیامیکداش شامایلوا، که مدارک، مطالبی را تحت عنوان تاریخ، زندگی یهودیان کوهستان قفقاز جمع‌‌آوری نموده است، در موزه رژیم صهیونیستی اشاره نمود. در مراسم گشایش کنیسه جدید در آوریل سال در باکو نیز سفیر و نمایندگانی از رژیم صهیونیستی حضور یافتند و موشه کتساف، رئیس‌جمهور رژیم صهیونیستی نیز طی ارسال پیام ویژه، خواهان رونق این کنیسه شد. همانگونه که قبلا بحث شد، رژیم صهیونیستی از همان اوایل استقلال جمهوری آذربایجان، با این کشور روابط دیپلماتیک برقرار کرد، و بر آشفتگی فراوان برخی کشورها را برانگیخت. همچنین، رژیم صهیونیستی تلاش کرده است نقش فعالی در امور جمهوری آذربایجان چه از نظر اقتصادی و چه نظامی بازی کند.
برای نمونه، رژیم صهیونیستی موضع قاطعی به نفع جمهوری آذربایجان در منازعه ناگورنو ـ قره‌باغ گرفت. بر طبق برخی منابع، رژیم صهیونیستی و ترکیه هر دو تسلیحات و تجهیزات نظامی برای جمهوری‌‌آذربایجان فرستاده‌اند. گرچه وزیر دفاع جمهوری آذربایجان خرید موشکهای استینگر را انکار کرد، اما حدس و گمان در مورد انتقال تسلیحات به جمهوری‌‌آذربایجان همچنان ادامه دارد. یک بررسی تحلیلی توسط خبرگزاری توران چنین اظهار کرد که رژیم صهیونیستی همیشه در جمهوری آذربایجان به عنوان یک شریک استراتژیک بالقوه قلمداد می‌شود، و گاه نوعی احساس حیرت و شگفتی ابراز شده است مبنی بر این است که همکاری آنها بسیار کند پیش می‌رود.
همچنان که سوله کوت اشاره می‌کند، مقامات جمهوری آذربایجان اهمیت ویژه‌ای برای رژیم صهیونیستی قایل هستند. تعداد بازرگانان و تجار رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی به چند صدنفر رسیده است. او سپس چنین اظهار می‌کند که به گفته مقامات جمهوری آذربایجان، اسراییل به عنوان یک کشور غیر مذهبی (سکولار)، دمکراتیک و قدرتمند نظامی غربی، می‌تواند برای دولتهای خاورمیانه‌ای یک تهدید باشد؛ اما برای جمهوری آذربایجان یک فرصت است. حکومت جمهوری آذربایجان روابط خوبی را با یهودیان ساکن جمهوری آذربایجان دنبال می‌کند.
حیدر علی‌اوف رئیس‌جمهور پیشین جمهوری آذربایجان از کنیسه تاتس (که بسیاری از یهودیان جمهوری آذربایجان در آنجا زندگی می‌کنند) دیدار کرده و تصویر او در دفتر کنیسه به دیوار زده شده است. در مارس 1992، پروازهای مستقیم چارتر میان جمهوری آذربایجان و رژیم صهیونیستی به صورت منظم برقرار شد. اولین دیدار رسمی مقامات جمهوری آذربایجان از رژیم صهیونیستی در سپتامبر 1992 صورت گرفت. طی گفتگوهای رسمی، همکاری متقابل در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، علمی و فرهنگی در دستور کار قرار گرفت.
رژیم صهیونیستی در فوریه 1993 در باکو سفارت باز کرد و هم‌اکنون نیز جمهوری آذربایجان در حال بررسی گشایش سفارت خود در تل‌آویو می‌باشد. به گفته خبرگزاری ایران، یک هیات اطلاعاتی ـ امنیتی رژیم صهیونیستی در آگوست 1995 وارد باکو شد. ایرنا این دیدار را به عنوان ماموریتی محرمانه برای آموزش ماموران امنیتی جمهوری آذربایجان توصیف کرد. وزارت امنیت ملی جمهوری آذربایجان این اتهامات را تکذیب کرد و خاطرنشان که حاضر است بصورت علنی با سرویسهای ویژه بسیاری از سایر کشورها نیز همکاری کند.
افرام سنه وزیر بهداشت رژیم صهیونیستی عنوان کرد که اسراییل در توسعه روابط با جمهوری آذربایجان منافع استراتژیک دارد، و جمهوری آذربایجان نیز به همین نحو به این روابط علاقه‌مند است چون این روابط قادر است بنیادگرایی در سطح منطقه را ریشه‌کن کند. جمهوری آذربایجان آرزومند است که با برقراری روابط با رژیم صهیونیستی، ازسوی آمریکا مورد تحسین و تشویق قرار بگیرد. جمهوری آذربایجان فکر می‌کند این همکاری می‌تواند تلاش برای خنثی کردن فشار روسیه و مقابله با روابط روبه‌رشد ایران با ارمنستان و گرجستان تلقی می‌شود. در راستای همین خط فکر، الیزریوتوت اولین سفیر رژیم صهیونیستی به جمهوری آذربایجان گفت که موفق شده است روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان را از صفر به سطح عالی برساند.
صادرات رژیم صهیونیستی به جمهوری‌‌آذربایجان در سال 1996، به 10 میلیون دلار بالغ شد. بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در راه برگشت خود از دیدار ژاپن و کره جنوبی، توقف کوتاهی در باکو داشت و در 29 اوت 1997 با حیدر علی‌اوف رئیس‌جمهور پیشین جمهوری آذربایجان دیدار کرد. نتانیاهو طی سخنانی به شرح زیر نقاط مشترک دو کشور را ترسیم کرد: ما دو مردم باستانی هستیم که در دهه‌های اخیر به استقلال دست یافته‌ایم و اکنون وظیفه ما به عنوان ملت‌های دوست ادامه توسعه کشورهای خودمان است... به این واقعیت نیز بسیار امیدوار هستم که میان دولت یهود و ترکیه، اردن، مصر و کشورهای غالبا مسلمان رابطه برقرار می‌کنیم.
این به ما امید می‌دهد که تمامی بچه‌های حضرت ابراهیم بتوانند زیر خورشید واحدی که از آن سوی دریای خزر طلوع کرده و بر فراز مدیترانه غروب می‌کند، صلح و دوستی بیابند. علی‌اوف گفت که جمهوری آذربایجان می‌خواهد از تخصص تکنولوژیک اسراییل استفاده کند. نتانیاهو نگرانی خود را در مورد فروشهای احتمالی تکنولوژی هسته‌ای به دشمنان کشورش تکرار کرد. علاوه بر این، نتانیاهو جمهوری آذربایجان را به انتقال نفت خام خود از طریق همسایه‌اش گرجستان و ترکیه به گوشه شمال‌شرقی دریای مدیترانه وادار می‌سازد و نیز بر ایجاد یک خط اضافی از طریق زیر دریا به اسراییل تاکید ورزید.
نتانیاهو گفت: ما در این پروژه درگیر هستیم... این پروژه ما را قادر می‌سازد تا نفت را به قیمت بسیار پایین‌تری خریداری کنیم. نتانیاهو به طور آشکار مساله علمی بودن همکاری سه جانبه میان اسراییل، ترکیه و جمهوری آذربایجان را در ریشه‌کن کردن خیزش بنیادگرایی اسلامی مورد بحث قرار داد. در این رابطه ایران ضمن حمله شدید به جمهوری آذربایجان برای میزبانی از نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی اعلام کرد که باکو با پذیرفتن نخست‌وزیر توسعه‌طلب رژیم صهیونیستی دست به بازی خطرناکی زده است و با این کار روابط خود با کشورهای اسلامی در منطقه و جهان را بی‌ثبات ساخته است.
الکساندر آرزومانیان وزیر خارجه ارمنستان نیز همکاری نزدیک میان ترکیه و اسراییل را برای منطقه فوق‌العاده خطرناک در نظر گرفته و گفته بود پیوستن جمهوری آذربایجان به آنها برای این کشور (آذربایجان) خطرناکتر است. او بر اهمیت روابط تهران ـ ایروان در عصر توسعه سریع همکاری منطقه‌ای تاکید کرد. این مساله برای رژیم صهیونیستی به ویژه مهم است که شرکت خود در محور ترکیه و جمهوری آذربایجان را از طریق پاداش دادن به باکو استحکام بخشد. کمک اقتصادی در این رابطه کافی نیست.
انتظار اصلی جمهوری آذربایجان آن است که رژیم صهیونیستی در راستای ایجاد مجرای نفوذ سیاسی کمک کند. الهام علی‌اف رئیس‌جمهور کنونی جمهوری آذربایجان نیز در سپتامبر 2005 به منطقه یهودی‌نشین قرمزی‌کند قبا رفت و با ساکنان یهودی این منطقه پیمان برادری بست. الهام علی‌اف در دیدار خود گفته بود شما یهودیان، برادران من هستید و زندگی من با این احساس آمیخته است.
زمینه‌های هم‌پیمانی و همکاری رژیم صهیونیستی و جمهوری آذربایجان
همانگونه که در بالا اشاره شد، در جمهوری آذربایجان سه جامعه یهودی وجود دارد. این جوامع شامل اشکنازی، یهودیان کوهستان (سفاردی) و یهودیان گرجستان می‌باشد که در میان آنها یهودیان کوهستان از قدمت بیشتری برخوردار می‌باشند. زمینه‌های تاریخی از ترفندهای مقامات رژیم صهیونیستی و یهودیان جمهوری آذربایجان، مظلوم‌نمایی دروغین هر دو قوم و ملت آذری و یهودی در راه دفاع از سرزمینشان است.
به دیگر سخن، از آنجایی که بین دو جمهوری آذربایجان و ارمنستان اختلافات گرد و خاک گرفته تاریخی وجود دارد و در کشمکشها و ستیزهای سرزمینی، تعدادی از مردم جمهوری آذربایجان اعم از (آذری و یهود) جانشان را از دست داده‌اند؛ صهیونیستها از این وجه مشترک (به ادعای خودشان) در جهت نزدیکی و پیوند تاریخ دو ملت یهود و جمهوری آذربایجان و در این راستای اهداف خود نهایت استفاده را به عمل می‌آورند. این مساله در بیانیه‌های مقامات هر دو کشور به خوبی آشکار است. رژیم صهیونیستی همچنین در تلاش است که با دامن‌زدن به مسائل قومی در منطقه قفقاز جنوبی از این عامل به عنوان جایگزینی برای اسلام استفاده کند.
ـ زمینه‌های فرهنگی
در حال حاضر افرادی در جمهوری‌‌آذربایجان با طرح اشتراکات قومی و تاریخی بین آذربایجانیها (ترکها) و یهودیها که مستندات آن بسیار ضعیف است، تلاش می‌کنند در زمینه روابط همه جانبه دو کشور، فرهنگ‌سازی نمایند و باعث تضعیف و از بین رفتن حساسیتهای دینی مردم شوند. این عبارات از سوی مقامات و اندیشمندان صهیونیستی نیز به کرات مطرح شده است و مناخیم‌بگین نخست‌وزیر پیشین رژیم صهیونیستی، منطقه قره‌باغ را وطن آبا و اجدادشان نامیده است. رژیم صهیونیستی حتی از موسیقی آذری نیز بهره‌برداری سیاسی می‌نمایند.
ـ زمینه‌های سیاسی
عامل دیگری که شرایط را برای نفوذ و فعالیت رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان آماده‌تر می‌سازد، قانون اساسی جمهوری آذربایجان است. در قانون اساسی جمهوری آذربایجان نامی از اسلام به عنوان دین رسمی کشور به میان نیامده است.
اصل 18 قانون اساسی جمهوری آذربایجان نیز بر جدایی دین از سیاست تاکید دارد. در این اصل آمده است: در جمهوری آذربایجان دین از سیاست جداست، تمام اعتقادات دینی در برابر قانون برابرند و سیستم آموزش دولتی غیر دینی است. دولت فعلی جمهوری آذربایجان سعی می‌کند در کنار تثبیت موقعیت خود در جهان اسلام و برخورداری از حمایتهای سیاسی و اقتصادی کشورهای اسلامی، روابط نزدیک خود را با اروپا و آمریکا حفظ کند و برای این منظور فکر می‌کند که به حمایت رژیم صهیونیستی نیاز دارد.
اهداف رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان
اولین هدف بلندمدت رژیم صهیونیستی از حضور در قفقاز جنوبی مخصوصا جمهوری آذربایجان، تحت‌الشعاع قرار دادن بعد عربی خاورمیانه و تبدیل آن به خاورمیانه بزرگ‌تری است که به جای مرزهای شمال ایران به مرزهای آسیای مرکزی و قفقاز با روسیه متصل است. همچنین رژیم صهیونیستی در تلاش برای انتقال یهودیان این منطقه به رژیم صهیونیستی می‌باشد. طبق آمار منتشر شده بیش از دو سوم مهاجران به رژیم صهیونیستی بعد از فروپاشی شوروی از اقمار آن بوده‌اند که شمار قابل توجهی از آنها از جمهوری‌‌آذربایجان و ازبکستان مهاجرت کرده‌اند. در این رابطه افتتاح خطوط پرواز و برقراری روابط رسمی سیاسی با جمهوری آذربایجان بعنوان نخستین کشور از میان این جمهوریها، مقدمه‌ای برای حضور فعال این رژیم در منطقه می‌‌باشد.
مضافا اهمیت ویژه همجواری این منطقه با ایران از بعد استراتژیک هم برای رژیم صهیونیستی حائز اهمیت است. نهایتا اینکه رژیم صهیونیستی می‌خواهد با در هم آمیختن سرمایه و منابع کلان مالی از یک طرف و نفوذ فرهنگی و سیاسی از طرف دیگر بازار وسیعی را در اختیار خود بگیرد که تا قبل از فروپاشی شوروی بسته بود و در این میان جمهوری آذربایجان بنا به دلایلی که ذکر گردید دارای موقعیت ممتازی است.
در حال حاضر گروههای میسیونری فعالیتهای چشمگیری در جمهوریهای شوروی سابق از جمله جمهوری آذربایجان دارند. نهادهای دولتی و غیر دولتی رژیم صهیونیستی با کمک به احیای مظاهر مذهب و فرهنگ یهودی در جمهوریهای شوروی سابق بویژه جمهوری آذربایجان، اقلیت یهودی ساکن در این جمهوریها را حمایت کنند. حتی رژیم صهیونیستی از آسمان جمهوری آذربایجان برای انجام پروازهای اطلاعاتی در امتداد مرزهای ایران و شنود تلفنهای همراه استفاده می‌کند.
اهداف جمهوری آذربایجان از هم‌پیمانی و همکاری با رژیم صهیونیستی
جمهوری آذربایجان نیز در چارچوب این روابط برای خود اهدافی تعیین و تعریف کرده است. دستیابی به سرمایه‌های جدید خارجی به امید سر و سامان دادن به اقتصادی که برای چندین دهه متوالی به طریق دولتی اداره شده و کشور را تا مرز ورشکستگی کاملی کشانده است برای جمهوری آذربایجان رویایی است که بی‌وقفه تکرار می‌شود. موضع دیگر بحران قره‌باغ است که به رغم گذشت بیش از یک دهه هنوز به سرانجام نرسیده است. از نظر برخی از مقامات جمهوری آذربایجان، رژیم صهیونیستی نقطه اتکاء و پشتوانه محکمی برای حل این بحران می‌باشد.
دو مساله اخیر فضای مناسبی را برای گسترش فعالیتهای رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان فراهم می‌سازد. به ویژه اینکه دو دولت روسیه و ایران از سوی برخی از مقامات جمهوری آذربایجان به عنوان تهدید بالقوه برای این کشور ادعا می‌شوند. گرایش به رژیم صهیونیستی و غرب با برگزیده شدن برخی از احزاب و مقامات در جمهوری آذربایجان شتاب بیشتری به خود گرفت.
دیدگاه‌های تند ایلچی‌بیگ در قبال ایران از سوی رژیم صهیونیستی مورد حمایت واقع شد.
یهودستیزی در جمهوری آذربایجان و اقدامات دولت باکو
یهودستیزی به معنای واقعی کلمه در جمهوری آذربایجان وجود نداشته است. روحیه غالب در جمهوری آذربایجان، روحیه ارمنی‌ستیزی است و همین امر حاشیه امنی برای یهودیان این کشور به وجود آورده است.
"در سالهای اخیر به ادعای محافل صهیونیستی، تبلیغات ضد اسرائیلی ایران و تأثیر آن در قفقاز جنوبی، حساسیت ملت شیعه جمهوری آذربایجان به موضوع فلسطین بیشتر شده است". این امر نارضایتی دولت باکو و رژیم صهیونیستی را در پی داشته است. مخالفت شیعیان جمهوری آذربایجان و محافل اسلامی در این کشور با جنایات رژیم صهیونیستی، به تدریج افکار عمومی را به ضدیت با یهودیان این کشور نیز سوق داده است و مناطق یهودی‌نشین نیز در این کشور ناامن شده است.
به عنوان نمونه در 17 اکتبر 1998 کنیسه یهودیان در باکو مورد تعرض واقع شد و این اتفاق دقیقاً یک روز قبل از افتتاح رسمی کنیسه (توسط حیدر علی‌اف) رخ داد. محافل یهودی این اقدام را ناشی از حمایت گروه‌های یهودی از حیدر علی‌اف در جریان انتخابات ریاست جمهوری ارزیابی کردند. حدود یک ماه بعد نیز حادثه مشابهی در یکی دیگر از کنیسه‌های باکو روی داد.
محافل یهودی حادثه دوم را پیامد اظهارات رئیس کنیسه یهودیان کوهستان (سفاردی) در دیدار با علی‌‌اف دانستند وی در دیدار با علی‌اف گفته بود که در جمهوری آذربایجان، یهودیان این کشور تعدادی از ارامنه را پناه داده و آنها را جهت مصون ماندن از حملات آذری‌ها پنهان کرده‌اند اما وقتی عاملان این حمله ـ که به ادعای آذری‌ها از اعضای یک گروه به اصطلاح بنیادگرایی اسلامی هستند ـ دستگیر شدند مشخص شد که آنها اعضای گروهی هستند که مخالف سیاست‌های حیدر علی‌اف در حوزه روابط با رژیم صهیونیستی بوده‌اند. دلیل مخالفت آنان جنایت‌های رژیم صهیونیستی در سرزمینهای اشغالی بود، در برخی از دیوارهای اصلی شهر باکو شعارهایی مثل "موساد کثیف، باکو را ترک کن" توسط اعضای این گروه نوشته شده بود.
به ادعای یهودیان تهدیدات یهودستیزانه در جمهوری آذربایجان بعد از شهادت شیخ احمد یاسین رهبر معنوی حماس افزایش یافته است. برای نمونه منابع اطلاع‌رسانی یهودی مدعی شدند، یهودیان جمهوری آذربایجان پیام تهدید‌آمیزی را از سوی گروهی ناشناس از مسلمانان این کشور دریافت نمودند. در متن این پیام آمده بود: "ما انتقام شیخ احمد یاسین را از شما خواهیم گرفت". قابل ذکر است که در رابطه با این مساله در سفارت رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان یک اجلاس فوری به ریاست سفیر رژیم صهیونیستی در این کشور با حضور روسای جوامع یهود و تشکل‌های یهودی این کشور برگزار شد.
همچنین مقامات دولتی وقت از جمله "نامیک عباسف" وزیر امنیت ملی، "رامیل یوسف‌اف" وزیر کشور و "شیخ‌الاسلام شکور پاشازاده"، رهبر مسلمانان قفقاز توسط جامعه یهودی جمهوری آذربایجان در جریان پیام تهدید‌آمیز مذکور قرار گرفتند. در این رابطه دولت به افزایش تعداد نیروهای پلیس امنیتی در اماکن یهودی‌نشین اقدام نمود. آرتور لنک سفیر رژیم صهیونیستی در باکو در مصاحبه‌ای با روزنامه اکسپرس. چاپ باکو در 26 اکتبر 2005 در سخنانی حیرت‌آمیز گفته بود که: کشتن فلسطینی‌ها حق طبیعی ماست.
لنک همچنین افزود: "جهان سیاست جهان ابراز قدرت است و هر کس قدرتمندتر باشد می‌تواند اهداف خود را تحقق بخشد. شما می‌بینید که احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران حرف‌هایی علیه اسراییل بیان کرده و ما در جهان جنجال به راه انداخته‌ایم اما ما صدها هزار فلسطینی و حتی رهبران فلسطینی‌ها را کشته‌ایم اما کسی چیزی نمی‌گوید، این فقط ایرانی‌ها هستند که جرات مبارزه با ما را دارند." بسیاری از یهودیان جمهوری آذربایجان ادعا می‌کنند با اینکه این کشور، دارای اکثریت جمعیت شیعه می‌باشد، اما یهودیان ساکن آن از آزادی کامل برخوردار هستند و دولت جمهوری آذربایجان روابط دوستانه‌ای با رژیم صهیونیستی دارد.