راز یک پیروزی

بسیاری از تحلیل‏گران، پیروزی حماس در انتخابات مجلس قانون‏گذاری فلسطین را یک تحول بزرگ در خاورمیانه می‏دانند وعده‏ای دیگر هم آن را غیر‏منتظره می‏خوانند. نگارنده نیز تادو روز قبل ازاین پیروزی را غیرمنتظره می‏دانست اما با نگاهی گذرا به رفتار و گفتار سران جنبش حماس، باید گفت که نه تنها این پیروزی غیرمنتظره نبوده است بلکه عدم پیروزی این جنبش، می‏توانست تعجب برانگیز و غیرمنتظره باشد.
سران جنبش حماس قبلا شجاعت، میهن دوستی و ایمان خود را به خوبی اثبات و بدین طریق به شخصیت‏هایی محبوب در میان مردم تبدیل شده بودند. ترور زنجیره‏ای رهبران این تشکل توسط جوخه‏های ترور رسمی اسرائیل به خوبی نشانگر نفوذ و محبوبیت رهبران حماس و نگرانی دولت مردان تل آویو از تاثیرگذاری آن‏ها در تحولات فلسطین بود. اما همین رهبران شجاع و وطن‏دوست، به خوبی تشخیص دادند که قدرتمندی، برآیند مولفه‏های مثبت و منفی گوناگون است و نمی‏توان تنها با اتکا به محبوبیت در میان توده‏های مردم، تمام موانع را برطرف کرد. بر همین اساس آنها در نخستین گام با چشم پوشی آگاهانه از مخالفت خود با پیمان اسلو، در انتخاباتی شرکت کردند که مجری آن دولت فعلی فلسطین بود دولتی که شالوده آن برپیمان اسلو استوار است.
بلافاصله پس از برگزاری انتخابات نیز، اظهار نظر مقامات حماس، نشانگر هوشمندی تحسین برانگیز آنها است. رهبران مبارز حماس، در اظهارات دو روز اخیر خود تلاش فراوان کردند که ضمن توجه به اصل بدیهی «دائمی نبودن دوستی‏ها ودشمنی‏ها» رسانه‏های مختلف خبری جهان را به خدمت بگیرند و صلح طلب بودن خود را به جهانیان اعلام کنند.
اظهارات خالد مشعل مبنی برپایبندی به آتش بس و خودداری از حمله به غیر نظامیان در صورت پایبندی متقابل اسرائیل و نیز سخن محمود الزهار کاندیدای احتمالی تصدی پست نخست‏وزیری فلسطین- مبنی بر اینکه « وقتی اسرائیل، ما را به رسمیت نمی‏شناسد، چرا ما باید آن را به رسمیت بشناسیم» در واقع به این معنا است که سران حماس، با شناخت دقیق از روش‏های تبلیغی دشمنان خود تصمیم گرفته‏اند با به کارگیری همان روش‏ها، توپ را در زمین دشمن قرار دهند. با موضع گیری اخیر حماس، اگر اسرائیل – به فرض نزدیک به محال – دست از کشتار غیر نظامیان فلسطینی بردارد و حماس را به رسمیت بشناسد دو پیروزی بر پیروزی اخیر حماس افزوده شده است. اگر هم سران خشن اسرائیل، کماکان بر طبل خشونت و ترور بکوبند، نقض آتش بس توسط حماس هزینه‏های فراوانی بر اسرائیل و حامیان آن تحمیل خواهد کرد. به ویژه آن که از این به بعد، حماس – علاوه بر سلاح مقاومت – به عنوان یک دولت قانونی و مشروع تریبون‏های فراوانی در سطح دنیا برای ابلاغ پیام خود و افشاگری نسبت به اسرائیل و حامیان آن خواهد داشت.
عملکرد سه روز اخیر سران حماس در واقع نشان می‏دهد که فشارهای ناجوانمردانه سال‏های اخیر آن‏ها را به سیاست مدارانی مجرب تبدیل کرده است و آن‏ها برای رسیدن به هدف اصلی، یعنی احقاق حقوق ملت فلسطین، نه تنها از تغییر تاکتیک، گریزان نیستند بلکه با تغییرات ماهرانه در تاکتیک‏ها و استفاده از ادبیات دیپلماتیک، تلاش می‏کنند در کنار جلب آراء ملت خویش، افکار عمومی جهانیان را نیز با خود همراه نمایند تا پیشبرد اهداف ملت فلسطین، با هزینه کمتر و دستاورد بیشتر انجام شود.
اگر چه رسانه‏های خالف حماس نیز بیکار ننشسته‏اند و تنها یک روز پس از آن که میلیون‏ها نفر در سراسر جهان، به صورت مستقیم اظهارات خالد مشعل و تأکید او بر«عدم حمله به غیر نظامیان اسرائیلی در صورت مصون بودن شهروندان غیر نظامی فلسطین از حملات اسرائیل» را شنیدند، برخی خبرگزاری‏های امریکایی این جمله را به او نشبت دادند که«حملات حماس علیه شهروندان اسرائیلی را ادامه خواهد داد». البته اینگونه اقدامات نیز به خوبی نشان می‏دهد که روش جدید رهبران حماس در جلب آراء و افکار عمومی جهانیان موجب وحشت اسرائیل و حامیان آن دولت شده است.
ادامه از صفحه دوم: این انتخابات برای نظام جمهوری اسلامی و برخی سیاست‏مداران ایرانی نیز دستاورد و پیام‏هایی داشت. بزرگ‏ترین دستاورد این انتخابات برای حکومت ایران آن است که مقامات کشورمان می‏توانند اعلام کنند گروه مورد حمایت ایران، محبوب‏ترین گروه در میان فلسطین بوده است.
اما این انتخابات برای برخی سیاست‏مداران و تریبون‏داران ایرانی نیز پیام‏هایی داشت. آنها اکنون می‏تواند بامروری به گذشته، بازتاب منفی بعضی از سخنان و مواضع خویشض رامشاهده کنند.
روز گذشته حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت امورخارجه ایران، با انتقاد از اظهارات خاویر سولانا که گفته بود«رأی مردم برای ایجاد مشروعیت کافی نیست» این سخن را از اظهارات عجیب و غریب اروپایی‏ها دانست.
حق با آقای آصفی است! اما آیا وی تاکنون این سخن را در ایران و از زبان برخی چهره‏های سرشناس نشنیده بود؟ آیا تنها بیان این سخن از زبان سولانا و در ارتباط با آرای مردم فلسطی، عجیب و غریب است؟
این مقاله را با توصیه‏ای به سیاست‏مداران و تصمیم‏گیران دیپلماسی خارجی ایران به پیام می‏بریم. پیروزی مبارزان حماس در انتخابات اخیر فلسطین، خبری خوشحال کننده است. اما اگر از وقایع مرتبط با سایر گروه‏های مورد علاقه ایران در سایر کشورها درس گرفته باشیم، بایستی در ابراز شادمانی نیز، جانب احتیاط را گرفته و از افتادن در دام افراط پرهیز نماییم. اختلاف علنی مقامات فعلی عراق- میهمانان دیروز جمهوری اسلامی- با مقامات ایرانی در مورد حضور نیروهای امریکایی وانگلیسی درآن کشور، موضع متفاوت برخی از گروه‏های مبارز افغانی – که در سال‏های گذشته مورد حمایت ایران بودند – نسبت به مواضع رسمی کشورمان در افغانستان، بی‏مهری مقامات بوسنی هرزگوین نسبت به ایران علیرغم مساعدت‏های فراوان کشورمان به مردم و مبارزین آن کشور، موضع‏گیری غیرمنصفانه نماینده محجبه پارلمان ترکیه نسبت به ایران علیرغم حمایت‏های فراوان وحتی افراطی ایران از او و – نشان داده است که اغلب کسانی که در گذشته از حمایت‏های ایران برخوردار گشته‏اند نه تنها هیچ گاه برسر دوراهی انتخاب مصالح خود یا منافع ایران، جانب کشورمان را نمی‏گیرند، بلکه هرگاه برسردو راهی قرارگیرند که یکی از راه‏ها به حداکثر منافع برای آنها و زیان‏هایی برای ایران منتهی شود و راه دیگر منافع حداقلی آنها را همراه با مصالح ایران تأمین کند بازهم در انتخاب راه اول تردیدی به خود راه نخواهند داد. این تجربه باید به ما بیاموزد که در ابراز شادمانی و اعلام حمایت از جناح پیروز در انتخابات اخیر فلسطین نیز، دقت کافی داشته باشیم.