پیروزی حماس به چه معناست؟

کاوه شجاعی: پس از پیروزی غیرمنتظره حماس در انتخابات پارلمانی فلسطین، مفسر سیاسی شبکه الجزیره در پرسش و پاسخ‌هایی کوتاه به بررسی تاثیر این اتفاق بر روابط سیاسی فلسطینیان و روند صلح خاورمیانه پرداخته است.
حماس چگونه به این پیروزی ناگهانی رسید؟
حماس از نارضایتی عمومی مردم و از فساد در فتح به سود خود استفاده کرد. فتح 4 دهه پیاپی سیاست فلسطین را در قبضه خود داشت. حماس در مبارزات انتخاباتی همزمان با اعلام تعهدش مبنی بر «مقاومت علیه اسرائیل» بر مسائل داخلی فلسطینیان متمرکز شده بود: قول خدمات عمومی بهتر، صداقت و دیانت در دولت و پایان بی‌قانونی.
آیا محمود عباس باید استعفا دهد؟
خیر. عباس سال گذشته برای یک دوره چهار ساله به ریاست دولت خودگردان انتخاب شد. اما حالا باید با کابینه و مجلسی کار کند که در اختیار حماس است. این امر از قدرت مانور او شدیداً می‌کاهد. عباس صریحاً گفته که اگر نتواند صلح با اسرائیل را دنبال کند، استعفا می‌دهد. اگر عباس کنار بکشد، انتخابات زودهنگام برگزار خواهد شد.
پیروزی حماس به معنای پایان روند صلح است؟
حماس که حملات انتحاری علیه اسرائیل را ترتیب می‌دهد، اعلام کرده که به تعهد خود مبنی بر نابودی اسرائیل همچنان پایبند است، اما اشارات روزهای اخیر مقام‌های حماس این احتمال را تقویت می‌کند که ممکن است آنها اجازه دهند زمانی که دولت بر مشکلات داخلی متمرکز شده است، محمود عباس با اسرائیل مذاکره کند.
آیا فتح در ائتلافی با رهبری حماس شرکت می‌کند؟
حزب تاکنون در این‌ باره تصمیمی نگرفته است. اعضای بلندپایه به فتح اعلام کردند که ترجیح می‌دهد در مقام اپوزیسیون باقی بمانند. آنها می‌گویند حالا زمان نوسازی فتح است و حماس باید متوجه شود حکومت کردن تا چه اندازه مشکل است.
آیا اسرائیل به مذاکره با حماس امیدوار است؟
اسرائیل روز پنجشنبه امکان مذاکره با دولتی را که گروه مسلح ضد اسرائیلی در آن سهیم است، رد کرد. پیش از این نیز اسرائیل برای مذاکره با حماس دو شرط اعلام کرده بود: حماس سلاح بر زمین بگذارد و تهدید به نابودی اسرائیل را پایان بخشد. البته به دنبال پیروزی ماه‌های اخیر حماس در انتخابات شوراها، اسرائیل مجبور شده بود با شهرداران مورد حمایت حماس بر سر مسائل روزانه همچون تامین آب و برق همکاری داشته باشد.
آیا ممکن است حماس برای پیوستن به روند صلح به خلع سلاح تن دهد؟
در جریان مبارزات انتخاباتی سران حماس اعلام کردند که با خلع سلاح مخالفند. حماس البته باید تصمیم بگیرد شاخه نظامی‌اش را در نیروی امنیتی دولت خودگردان ادغام کند یا آن را همچنان مستقل نگاه دارد.
آیا حماس به دنبال حکومت دینی است؟
حماس می‌گوید: به دنبال تاسیس حکومت دینی مانند بعضی کشورهای منطقه نیست و قصد دخالت در زندگی خصوصی مردم را ندارد. آنها می‌گویند ما مردم را تشویق می‌کنیم که به سنت‌های اسلامی احترام بگذارند: مشروبات الکلی ننوشند و پوشش اسلامی را رعایت کنند، البته حتی اگر حماس هم بخواهد، تغییر در قانون بسیار سخت است. برای تغییر در قانون اصلی فلسطین که بعدها به «قانون اساسی» تبدیل خواهد شد، باید موافقت دو سوم پارلمان جلب شود. با این حال فعالان حقوق بشر از این می‌ترسند که حماس گام به گام آزادی‌های شخصی را محدود کند.