محمدکاظم انبارلویی
"اطلاعات" و "ارتباطات" دو رکن بزرگ قدرت در هر نظامی هستند. دستیابی به اطلاعات درست، کاربرد آن در تصمیمسازیها و تصمیمگیریهای کلان بهرهبرداری ، فرآوری و غنیسازی صحیح آن نقش مهمی در استحکام هر نظامی دارد.
ارتباطات چیست؟ زیر ساختهای آن کدام است؟
آمریکاییها همه ساله دهها میلیارددلار صرف تحکیم زیر ساختهای ارتباطات میکنند. نقطه اصلی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی عدم اعتنا و سرمایهگذاری آنها در امر ارتباطات بود. جمهوری اسلامی در چشم انداز 20 ساله خود ایران را کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه با هویت اسلامی و انقلابی، الهامبخش در جهان اسلام با تعامل سازنده و موثر در روابط بینالملل میبیند.
جایگاه اطلاعات و ارتباطات در فرآیند قدرت ایران در 20 سال آینده در هیچ یک از بحثهای چشمانداز دیده نشده است!
20سال دیگر رسانههای دیداری، شنیداری، مکتوب و الکترونیکی ما کجا هستند؟ روزنامهنگاری اسلامی چیست؟ آیا روزنامههای ما میتوانند 20 سال دیگر الگوی روزنامهنگاری در جهان اسلام باشند؟
-ارتباطات و اطلاعات در یک جامعه اسلامی چیست و چگونه تعریف میشود و جایگاه آن کدام است؟
-ارتباطات مدرن و سنتی در چه نسبتی با هم هستند آیا تلفیق آن ممکن است؟
-تئوری مطبوعاتی و رسانهای ما چه تعریفی دارد و مختصات آن چیست؟
-مقررات اساسنامهای اخلاقی و حقوقی و قانونی و حرفهای رسانههای جمعی ما چگونه است؟
-رابطه امنیت ملی و آسایش مردم با رسانهها چه ساز و کاری دارد؟
دهها سوال میتوان در این قلمرو مطرح کرد که هرکدام میتواند موضوع یک رساله علمی در دانشکدههای ارتباطات در کشور باشد. اگر در چشمانداز 20ساله بخواهیم جایگاه اطلاعات و ارتباطات را خوب ببینیم باید به این سوالات پاسخ دهیم.
دو دهه قبل در چنین روزی چهار تن از فقهای برجسته حوزه به همراهی چند تن از افراد با سابقه سیاسی و چهرههای ملی کشور انتشار روزنامه رسالت را کلید زدند. طی بیست سال گذشته رسالت نقش مهمی در سامان فکری یک جریان سیاسی در کشور را ایفا کرد. رسالت به صورت یک اتاق فکر بخشی از تولید اندیشه سیاسی را برای جریان اصولگرا عهدهدار شد. فراز و فرودها و افت و خیزهای فراوان را طی این دو دهه شاهد بود.
عزم رسالت این بود که در مسیر ملت حرکت کند و اسلام و قرآن و احکام الهی را پاس بدارد. صیانت از انقلاب و کشور و خط امام و رهبری جزء اصول جداییناپذیر حرکت رسالت بوده و در این دو دهه بر آن ثابت قدم بوده است.
یادگاری دو دهه روزنامهنگاری از سوی جریان رسالت بخشی از تاریخ روزنامهنگاری در ایران است.
اینکه بر این سیاق رسالت چگونه بوده است باید خوانندگان و مخاطبان اصلی آن داوری کنند.
امام خمینی(ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی در مورد رسانهها به ویژه مطبوعات اهتمام ویژهای داشت. یک وقتی میفرمود؛ توجه کنید! اگر میخواهید کشور اسلامی باشد باید مطبوعاتش هم اسلامی باشد. مطبوعات باید یک بنگاه برای هدایت باشد. به نظر من روزنامهها برای همه مردم است همه مردم در آن حق دارند."
برخی در تفسیر آزادی بیان و آزادی مطبوعات به عنوان رکن چهارم دمکراسی به بیراهه رفتند، فکر کردند آزادی مطبوعات یعنی آزادی حق انتشار روزنامه و مجله، حال آنکه این تعریف ناقصی از این مقوله است. امام(ره) حق مردم در سودمند بودن محتوای روزنامهها را به مفهوم آزادی مطبوعات افزودند. امروز نمیتوان با اطمینان گفت؛ این سر و صداهایی که در مطبوعات است صدای مردم است. حق انتشار با حق دریافت اطلاعات صحیح و مفید برای اجتماع در موضوع کاملا متفاوت است.
مطبوعات باید نماینده مردم سالاری دینی و نمایاننده نوسازی اسلامی باشند و در افق چشمانداز بیست ساله در جایگاه ویژه خود همپای دیگر اهداف چشمانداز به پیش بروند.
ما طی دو دهه روزنامهنگاری سعی کردهایم رسالت را به صدای مردم نزدیک کنیم نمیدانیم چقدر توفیق داشتیم. اکنون که بیست و یکمین سال تلاش خود را آغاز میکنیم، میخواهیم به آن افق نزدیک شویم. در طی این مسیر جز به یاری خداوند و عنایت مردم امیدی نداریم.