دموکراسی مشروط برای فلسطینیان

گروه بین‌المل: ژانویه سال 2006 میلادی را باید یکی از مراحل بسیار حساس و سرنوشت‌ساز حیات مردم فلسطین تلقی کرد، زیرا قرار است دو رویداد کم بدیل در این کشور اشغال شده رخ دهد که عدم وقوع هر یک از آنها به خلق تحولات جدید و غیرقابل پیش‌بینی منجر خواهد شد. خبرگزاری قدس انتخابات آتی فلسطینیان را در سطوح مختلف تحلیل کرده است: نخست؛ پایان دوران آرام‌سازی یک مساله‌یی که میان گروههای فلسطینی و تشکیلات خودگردان با نظارت مصر توافق شد.
دوم؛ برگزاری انتخابات مجلس قانونگذاری فلسطین که احتمالا در 25 ژانویه (5 بهمن) انجام خواهد شد.
پیش از تبیین حساسیت، اهمیت و تاثیر هر یک از رویدادهای بالا در تحولات آتی فلسطین، ارایه تصویری شفاف از موقعیت بازیگران داخلی و خارجی قضیه فلسطین ضروری به نظر می‌رسد.

موقعیت کنونی بازیگران تحولات فلسطین
الف‌ـ تشکیلات خودگردان و جنبش فتح
صحنه سیاسی فلسطین در آستانه انتخابات پارلمانی و پایان دوران توافق شده آرام‌سازی در وضعیتی ناهمگون شبیه به نوعی سردرگمی سیاسی بسر می‌برد. تشکیلات خودگردان فلسطین از یک سو دارای دیدگاه مستقلی در خصوص آینده فلسطین نیست و حزب حاکم بر این تشکیلات (فتح) نیز دچار دو دستگی بلکه چنددستگی است.
در آستانه انتخابات سرنوشت‌ساز پارلمانی فلسطین، فتح هم اکنون در درون خود با چند جریان متعارض روبروست که عبارتند از:
1ـ جوانان فتح یا همان گروه مقاومت در قالب گردانهای شهیدان الاقصی که رهبری معنوی آن را مروان البرغوئی برعهده دارد، کسی که هم اکنون در زندانهای اسراییل بسر می‌برد.
2ـ جریان حامی ابومازن که عمدتا سیاستمدارانی هستند که هم اکنون دارای مناصبی در تشکیلات خودگردان یا مجلس قانونگذاری بوده و ضمن آنکه از سوی جریان اول (مقاومت) متهم به فساد سیاسی و مالی شده‌اند، به دلیل افت محبوبیت، برگزاری انتخابات آینده را به نفع خود نمی‌دانند.
3ـ جریان قدیمی‌ها یا حامیان عرفات که عمدتا یا در خارج از فلسطین بسر می‌برند و یا پس از به قدرت رسیدن ابومازن از ساختار قدرت خارج شده و در سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) تجمیع یافته‌اند. این جریان برحسب شرایط به جریان اول (جوانان یا مقاومت) تمایل بیشتری دارد.
در آستانه انتخابات پارلمانی فلسطین حزب حاکم (فتح) با چند دستگی‌های بالا روبروست و انتخابات سراسری این حزب در ماه نوامبر گذشته موقعیت بسیار خوب جریان اول را تایید کرد.
ب ـ جنبش جهاد اسلامی
در این میان گروههای جهادی و اسلامی فلسطین نظیر جهاد اسلامی و حماس نیز مواضعی متفاوت در قبال روند سیاسی آینده این کشور اتخاذ کرده‌اند.
جنبش جهاد اسلامی قویا حضور در انتخابات آینده را مردود دانسته و بر از سرگیری انتفاضه تاکید دارد.
جهاد اسلامی انتخابات و مشارکت سیاسی را بخشی از دموکراسی تلقی می‌کند که در یک کشور دارای دولت مستقل و دارای حاکمیت و در یک جامعه دارای توانایی آزادانه تامین حیات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی برگزار می‌شود.
از سوی دیگر این جنبش، انتخابات ماه ژانویه پارلمان فلسطین را بخشی از عملیات سازش با رژیم صهیونیستی می‌داند و مجلس قانونگذاری (پارلمان) فلسطین را زاییده قرارداد اسلویی قلمداد می‌کند که در واشنگتن به انجام رسید.
این جنبش اسلامی دلایل و عواملی که موجب شد تا رهبران جهاد با مشارکت در انتخابات آتی پارلمان مخالفت کنند را مجموعه‌یی از ملاحظات مربوط به منافع و اصول خود اعلام کرده است.
ج ـ آمریکا
در این بین، جرج بوش رئیس‌جمهور آمریکا نسبت به انتخابات آتی فلسطین نوعی سکوت پیشه کرده است، زیرا از یک سو نتایج آن را با توجه به موقعیت عالی جنبش حماس با منافع خود همسو نمی‌بیند و از سوی دیگر ادعای برقراری دموکراسی اینک وی را با نوعی سردرگمی با تحولات فلسطین و حضور حماس در انتخابات مواجه کرده است. اگر مانع از حضور حماس در انتخابات شود ادعای دموکراسی او با تردید بیش از پیش افکار عمومی فلسطین و منطقه روبرو خواهد شد و اگر حماس با همین شرایط حضور یابد اکثریت اعضای مجلس قانونگذاری فلسطین را از آن خود خواهد کرد. مجلسی که اکثریت آن اکنون در دست اعضای جنبش فتح است.
این در حالی است که آمریکا هم اکنون با مشکلات عدیده‌یی در عراق روبروست و پیروزی حماس در انتخابات فلسطین می‌تواند پیش بینی‌های واشنگتن را برای آینده فلسطین نقش بر آب کند.
د ـ اتحادیه اروپا
هر چقدر مواضع ایالات متحده سردرگم و دوگانه می‌نماید، اتحادیه اروپا اما آشکارا خواستار عدم حضور حماس در انتخابات آتی است. خاویر سولانا هماهنگ کننده ارشد سیاست خارجی این اتحادیه و تمامی نمایندگان اروپایی اعلام کرده‌اند چنانچه حماس در انتخابات حضور یابد کمک‌های اقتصادی به فلسطین را متوقف خواهند کرد.
مخالفت اروپایی‌ها با حضور حماس در انتخابات پارلمانی فلسطین با توجیه تندرو بودن حماس در حالی است که آنها نه تنها هرگز تلاشی برای جلوگیری از احزاب نژادپرست و تندروی یهودی از حضور در انتخابات اسراییل صورت نداده‌اند، بلکه نسبت به ورود خاخام‌ افراطی یهود عفاد یا یوسف و تشکل متبوعش به کنیست این رژیم کوچکترین واکنشی بروز ندادند. تشکلی که همواره از فلسطینی‌ها به عنوان حشرات موذی یاد کرده و خواستار اخراج آنها از فلسطین شده است.
این در حالی است که مخالفت اروپا با حضور حماس با این توجیه صورت می‌گیرد که این جنبش مشروعیت اسراییل را به رسمیت نمی‌شناسد و خواستار نابودی آن است.
با این وجود، از دید فلسطینی‌ها اگر حماس و دیگر گروههای جهادی به دلیل اصرار بر گزینه مقاومت گناهکار و متهم به تلاش برای نابودی اسراییل هستند، اما در حال حاضر این رژیم اسراییل است که از طریق ساخت دیوار حایل، توسعه شهرک‌سازی در کرانه باختری بویژه بیت‌المقدس و تشدید محاصره اقتصادی کمر به نابودی دولت فلسطین بسته است. از این رو آیا اروپاییان نباید مجازاتهایی علیه رژیم صهیونیستی به سبب نقض آشکار قوانین بین‌المللی اعمال کند؟
و ـ جنبش حماس
مهمترین بازیگر تحولات فلسطین حماس است. در بین بازیگران یاد شده تنها جنبش حماس است که خواستار برگزاری انتخابات آتی است، چرا که بخوبی موقعیت خود را در رقابت با دیگر گروههای فلسطینی درک کرده است. اقبال بالای این جنبش اسلامی در انتخابات اخیر شوراهای شهر فلسطین تقریبا تمامی بازیگران تحولات فلسطین را با توجه به شرایط دیگر رقبا متقاعد کرده است که پیروز قاطع انتخابات 25 ژانویه جنبش حماس با تمسک به گزینه مقاومت است.
هـ ـ دولت‌های عربی
سفر اخیر ابومازن به مصر و چند کشور عربی دیگر به عنوان آخرین بازیگران تحولات فلسطین نشان از تردید آنها (حداقل در شرایط فعلی) در حضور حماس در انتخابات آتی دارد هر چند که آنها (بویژه مصر) برای متقاعد کردن این جنبش برای ورود به روند سیاسی بسیار تلاش کردند. این امر تا حدودی مربوط به تحولات ناشی از پیروزی اخیر جنبش اخوان المسلمین (به عنوان عقبه فکری حماس) در مصر و بخشی نیز روابط نزدیک دولت قاهره با فتح و ابومازن است. بر خلاف تردید قاهره دمشق اما بر حضور حماس تاکید دارد و خواستار حضور پرقدرت حماس در روند سیاسی فلسطین است، امری که ابومازن را در دستیابی به تصمیمی قاطع دچار مشکل می‌کند.
مرحله سرنوشت‌ساز
براین اساس، اولین ماه سال آینده میلادی را باید یکی از مراحل بسیار سخت و حساس حیات مردم فلسطین تلقی کرد، زیرا در این ماه با پایان یافتن مدت زمان توافق آرام‌سازی مواضع گروههای فلسطینی در خصوص آینده آتش‌بس نمایان خواهد شد و از دیگر سو نخستین انتخابات آزاد در فلسطین نیز باید برگزار شود.
این دو رویداد مهم در ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر هستند. برگزاری انتخابات آزاد به معنای سیطره حماس، جریان مقاوت فتح و کاندیداهای مستقل بر بخش اعظم کرسی‌های آینده مجلس قانونگذاری فلسطین است. امری که در صورت تحقق به تشکیل حکومتی ملی براساس اصول آرمانی فلسطین منجر خواهد شد. اما عدم برگزاری انتخابات یقینا به پایان توافق آتش‌بس و آزاد شدن جنبش‌های حماس و جهاد و دیگر گروهها از تعهد آرام‌‌سازی و بازگشت انتفاضه خواهد انجامید. امری که براساس داده‌های موجود بیشترین احتمال را دارد.
براین اساس، ابومازن رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در دو راهی سخت تصمیم‌گیری قرار دارد. چنانچه به برگزاری انتخابات پارلمانی آزاد و عادلانه رضایت دهد در واقع به فلسفه وجودی تشکیلات متبوعش پایان داده است و اگر انتخابات برگزار نشود در واقع در راه ایجاد جنگ داخلی گام برداشته است.