سفرهای استانی هیأت دولت و چند نکته

حسین مجتبوی
یکی از اقداماتی که در دوره نهم ریاست جمهوری و دولت جدید مورد توجه فراوانی قرار گرفته و با جدیت دنبال می‌شود موضوع سفرهای استانی هیأت وزیران و تشکیل جلسات کابینه در استانهای مختلف و با اولویت استانهای محروم است.
این اقدام که در تبلیغات انتخاباتی دکتر احمدی‌نژاد هم به عنوان یک رویکرد جدید مورد تأکید قرار گرفته بود اکنون و با گذشت بیش از پنج ماه از شروع دوره نهم ریاست جمهور و استقرار دولت کم‌کم به نماد و تجلی خدمت‌رسانی و توجه به مناطق محروم از سوی دولت تبدیل و تبلیغ شده و می‌شود.
در این رابطه ذکر چند نکته لازم به نظر می‌رسد.
1- اصل این موضوع و این که دولتمردان از نزدیک به مناطق مختلف کشور رفته و در جریان مستقیم مسایل مشکلات نقایص امکانات و ظرفیتهای این مناطق قرار بگیرند اقدام مثبت و مفیدی است که نه تنها موجب آگاهی تقریباً مستقیم و بلاواسطه مقامات از موضوعات یاد شده می‌شود بلکه حضور آنها در جمع مردم عادی که بعضاً مقامات را فقط در ای ام انتخابات و هنگام نیاز به آرای آنها از نزدیک مشاهده و با آنها ارتباط مستقیم برقرار می‌کنند سبب دلگرمی بیشتر آحاد جامعه می‌شود و تا حدودی هر چند کم به پر کردن شکاف دولت ـ ملت در جامعه ما یاری می‌‌رساند که همین هم جای تقدیر دارد اما باید دید این اقدام به چه قیمتی انجام می‌پذیرد
2- در هر سفر استانی رئیس‌جمهور و هیأت وزیران از هر وزارتخانه و سازمان دولتی حداقل بین سه الی پنج نفر از مقامات ارشد شامل وزیر و معاونین وی در هیأت حضور دارند و این با احتساب تعداد دستگاهها به طور میانگین بین یکصد تا یکصد و بیست نفر را شامل می‌شود.
این تعداد به اضافه دیگر همراهان از نهاد ریاست جمهوری تیم محافظان و خبرنگاران بی‌تردید بالغ بر یکصد و پنجاه الی دویست نفر و بنابر برخی اقوال حتی بیشتر می‌شود.
به راستی هزینه رفت و برگشت و اقامت و ایاب و ذهاب این عده در استان مقصد و دیگر هزینه‌های هر چند حداقل تشریفاتی و آماده‌سازی مراسم متعدد و مختلف این هیأت چقدر است بد نیست نهادهای مسئول در این زمینه توضیحاتی برای شفافیت موضوع ارائه دهند اما با نگاهی اجمالی به سوابق این گونه سفرها و حتی با دیده اغماض و صرفه‌جویانه به این هزینه‌ها به ارقام قابل توجهی می‌رسیم که شاید مصارف بهینه‌تری هم برای آنها متصور باشد.
3- حتی اگر هزینه‌های قید شده را هم ناچیز و آثار آن را مفید بدانیم نکته مهمتر دیگری وجود دارد که به راحتی قابل چشم‌پوشی نیست.
دولت قرار است تقریباً هر دو هفته یکبار به یک استان سفر کند به طوری که تا پایان چهار سال دوره دولت فعلی به هر استان حداقل سه بار سفر کرده باشد.
آنان که با حجم انبوه کار دولت و اعضای کابینه آنهم در روزهای پایانی سال آگاه هستند به خوبی می‌دانند صرف این مقدار از وقت دولت برای سفر چه مضراتی در پی دارد و تا چه میزان موجب راکد ماندن امور خواهد شد.
ممکن است در پاسخ به این نکته گفته شود دولت در این سفرها بیکار نیست و به امور مختلف استان مقصد که بالاخره جزیی از کشور است، رسیدگی می‌کند و شاهد آن را هم حجم مصوبات و تصمیمات هیأت وزیران در جلسات خود ذکر کند.
در جواب این گفته که البته در بند آتی مفصل‌تر به آن خواهیم پرداخت باید گفت علاوه بر این که در این گونه سفرها وقت بسیاری از رئیس‌جمهور محترم و هیأت همراه به امور تشریفاتی نظیر سخنرانی و دید و بازدیدهای مختلف می‌گذرد نفس این همه غیبت وزراء و اعضای کابینه از ستاد اصلی کار خود در مرکز آنهم در حالی که همه می‌دانیم نظام اداری ما به شدت متکی به شخص و فاقد سیستم به معنی چارچوب مشخص و هماهنگ با قواعد روان و خودکار است، روال کلان کار دستگاهها را مختل خواهد کرد.
در این مورد نگارنده خود حداقل در چندین مورد شاهد و درگیر مستقیم این غیبت کار مقامات از محل کار خود به دلیل حضور در سفرهای استانی دولت بوده است و مختل شدن امور را حداقل در مواردی چند بلاواسطه مشاهده کرده است.
4- آخرین نکته و البته مهمترین آن حجم وسیع مصوبات و تصمیمات اتخاذ شده در این سفرهاست که معلوم نیست با کدام کار کارشناسی انجام می‌شود.
بارها شاهد بود‌ه‌ای م که مقامات دولتی از تصویب تعداد زیادی مصوبه در یک جلسه چند ساعته هیأت دولت در سفرهای استانی سخن گفته‌اند و البته آن را دستاورد مثبتی برای خود به شمار آورده‌اند.
به عنوان مثال در یکی از سفرها گفته شد که دولت در یک جلسه سه ساعته بیش از یکصد مصوبه داشته است یعنی یکصد مصوبه در یکصد و هشتاد دقیقه و این یعنی صرف کمتر از دو دقیقه برای هر مصوبه که هر کدام از آنها بار مالی و تبعات فراوانی برای دولت و کشور دربردارد.
ممکن است گفته شود کار کارشناسی این مصوبات قبلاً‌ انجام شده است و طرح آنها در جلسه هیأت دولت صرفاً برای تصویب تشریفاتی است.
در پاسخ باید بگوییم اگر اینچنین است پس اصلاً تشکیل جلسه هیأت دولت چه ضرورتی دارد، مصوبات را خارج از جلسه تصویب کرده و این سه ساعت را هم به همان امور قبلی بپردازید، این در حالیست که آشنایان به موضوع و اهل فن می‌دانند بعضاً حتی قرائت ساده یک مصوبه که شامل متن و جداول متعدد می‌شود بیش از دو دقیقه زمان لازم دارد.
بنابراین قطعاً مفید خواهد بود که در این موارد حساسیت و دقت بیشتری به کار گرفته شود.
همانطور که در ابتدای مطلب آمد به هیچ وجه قصد نفی آثار مثبت این سفرها و نیست خیر رئیس جمهور محترم و هیأت دولت در میان نیست بلکه هدف تذکر و جلب توجه بیشتر دولت محترم به جوانب مختلف این سفرها و در نظر گرفتن معادله هزینه ـ فایده در انجام هر کاری از جمله این مورد است که قطعاً آثار مثبت و مطلوب بیشتری از خود به جا خواهد نهاد.