آمریکا در اندیشه پس از کاسترو

نادر عدالت‌منش
مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه اسبق آمریکا، حدود یک دهه قبل، با انتقاد از سیاستهای دولت کوبا، ابراز امیدواری کرده بود که در دوران وزارتش، شاهد مرگ فیدل کاسترو رهبر این کشور باشد. به زعم خانم آلبرایت، هیات حاکمه کوبا به رغم مواجهه با مشکلات عدیده اقتصادی، اجتماعی، در زمان حیات کاسترو، کم و بیش قادر به حفظ وضع موجود خواهند بود؛ اما افراد مطرح جهت جانشینی فیدل کاسترو، حتی رائول کاسترو، از وجهه کاریزماتیک برادرش برخوردار نیست و با توجه به تضاد عمیق فکری، ایدئولوژیک جاری میان نسل جوان کوبا و رهبران دوران انقلاب سوسیالیستی این کشور، کوبا پس از خاتمه حاکمیت فیدل کاسترو، با بحران سیاسی، اجتماعی رو به گسترشی مواجه خواهند شد که در نهایت، فروپاشی نظام کمونیستی حاکم بر این کشور حوزه کارائیب و استقرار حکومتی مردم سالار را به همراه خواهد داشت.
آرزوی خانم آلبرایت که دیدگاه بخش قابل توجهی از سیاستمداران آمریکایی را شامل می‏شود، نه تنها در دوران وزارتش برآورده نگردید، بلکه جانشینان وی، همچون کالین پاول و کاندولیزا رایس نیز، همچنان در انتظار آن رویداد بسر می‏برند.
واقعیت این است که پیروزی انقلاب سوسیالیستی سال 1959 به رهبری فیدل کاسترو در کوبا، فقط سرنگونی رژیم غربگرا و استبدادی باتیستا (BATISTA) را به همراه نداشت، بلکه این رویداد که به قطع نفوذ آمریکا در کوبا انجامید، با دیگر اقداماتی همراه بود که ملت کوبا، سالهای متمادی در حسرت تحقق آن بسر می‏برد. مهمترین هدف کاسترو در سیاست خارجی، مقابله با امپریالیسم آمریکا و تبیین سیاست‏های توسعه طلبانه حکام این کشور بوده است، ضمن آن که در بعد داخلی، توزیع عادلانه ثروت و گسترش عدالت اجتماعی سرلوحه اقدامات دولت کوبا در نزدیک به نیم قرن حاکمیت کاسترو بر این کشور قرار داشته است.
موفقیت دولت هاوانا در کوتاه کردن دست مهره‏های واشنگتن از منابع و ثروت‏های طبیعی کوبا و نیز اقداماتی همچون تصمیم بیمه‏های اجتماعی، برقراری نظام رایگان آموزش تا سطوح بالا و ریشه کن کردن بی‏سوادی در این کشور که در شرایط سخت اعمال تحریم‏های سیاسی، اقتصادی آمریکا از سال 1962 به این سو رخ داده، آنچنان مقبولیتی در سطح داخلی و بعضا خارجی برای دولت هاوانا به همراه داشته است که حتی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی که بزرگترین حامی سیاسی، مالی کوبا به شمار می‏رفت در کنار تنگ‏تر شدن حلقه محاصره اقتصادی آمریکا نیز نه تنها خللی در پیشبرد سیاست خارجی و داخلی دولتمردان کوبا بر جای نگذارد، بلکه حتی افزایش مقبولیت مردمی آنان را نیز به دنبال داشت.
فیدل کاسترو همواره اعلام داشته که ملت کوبا و ملل اکثر کشورهای منطقه بزرگترین پشتیبان نظام حاکم بر کوبا هستند و نبود وی در ساختار حکومتی کوبا نیز کوچکترین وقفه‏ای در تداوم این روند بر جای نخواهد گذارد.