طلای سیاه در کمین اقتصاد جهان

آنها وقتی بیانیه اجلاس روسیه را می‌نوشتند، ملاحظه‌ای برای پنهان کردن این واقعیت نداشتند، که این روزها اقتصاد جهان بیش از هر زمان دیگری از جانب قیمت‌های سرسام‌آور نفت تهدید می‌شود.
ظاهرا" بزرگان اقتصاد جهان در غیاب بزرگترهای سیاستمدار خود، سعی داشتند تا با نشان دادن تصویری واقعی از آینده اقتصادی جهان، هشداری برای همتایان سیاسی خود داشته باشند که در تصمیم‌گیری‌های خود در عرصه سیاست، گزینه اقتصاد را نیز مدنظر داشته باشند.
شاید سرمای استخوان سوز مسکو وزرای دارایی 8 قدرت برتر اقتصادی جهان را بیش از هر زمانی به این نتیجه رساند که بهای بالای نفت و آینده بازار انرژی را تهدیدی علیه اقتصاد جهان ارزیابی کنند و نسبت به این تهدید هشدار دهند. با این حساب باید نفت و قیمت آن را بحث محوری تمام جلسه‌ها و همایش‌های اقتصادی جهان خواند که تمام تصمیم‌گیران اقتصادی جهان را به خود مشغول کرده است. وزیران دارایی هشت کشور صنعتی بزرگ جهان در برابر 600 خبرنگار حاضر در پشت درهای جلسه خود در مسکو، تضمین دسترسی به عرضه سوخت را خواستار شدند.
آنها در نشست 2 روزه خود در مسکو نگرانی خود را امنیت انرژی در شرایطی که قیمت هر بشکه نفت از مرز 60 دلار فراتر رفته است، عنوان کردند.
وزیران یاد شده در بیانیه پایانی نشست خود اعلام کردند: «قیمت‌های بالا و متغیر نفت همچنان تهدیدی برای رشد جهانی (اقتصاد) به شمار می‌رود.»
در این بیانیه آمده است: «ساز و کارهای بازار در عملکرد موثر و کارآمد سیستم جهانی انرژی نقشی حیاتی دارند.» بنا بر این گزارش، قیمت‌های نفت در 12 ماه گذشته 30 درصد افزایش یافته‌اند. این امر موجب افزایش تورم، بیشتر شدن هزینه فعالیت‌های تجاری و نیز افزایش هزینه‌های مصرفی در ثروتمندترین کشورهای جهان که در مجموع بیش از 50 درصد از نفت خام جهان را مصرف می‌کنند، شده است. رودریگو راتو، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول (آی‌ام‌اف)، نیز در نشست وزیران دارایی «گروه هشت»، در مصاحبه‌ای با خبرنگاران گفت: «اقتصاد جهان افزایش قیمت‌های بالای نفت را به خوبی جذب کرده است، اما این قیمت‌ها برای مدت‌ها همچنان در سطح بالا قرار خواهند داشت.»
وی گفت: «این امر می‌تواند موجب بروز مشکلات کلان اقتصادی شود که تاکنون شاهد آنها نبوده‌ایم.»
«گروه هشت» در ادامه بیانیه خود آورده است: «توسعه اقتصادی جهان همچنان در استحکام است و پیش‌بینی می‌شود در سال 2006 نیز به همین روند ادامه دهد.» در این بیانیه همچنین آمده است: «پیشرفت بیشتر لازمه کم‌ کردن ناهماهنگی‌های اقتصادی همچون کسری تجاری بی‌سابقه در آمریکا و رشد ضعیف در آسیا و اروپاست.» جان‌اسنو وزیر خزانه‌داری آمریکا نیز در این خصوص گفت: «اقتصاد جهان همچنان محکم و استوار است و در همین حال نشانه‌هایی درخصوص تداوم توسعه اقتصادی وجود دارد.» نگرانی دیگری که وزیران 8 کشور صنعتی را بر آن داشت تا در بیانیه پایانی اجلاس مسکو به آن اشاره کنند، شیوع آنفلوآنزای مرغی در جهان و اثرات نگران‌کننده بر اقتصاد جهان بود. وزیران دارایی 8 کشور صنعتی در بیانیه خود خاطرنشان کرده‌اند که بیماری آنفلوآنزای مرغی که شیوع آن برای نخستین بار در اتحادیه اروپا گزارش شده، می‌تواند مشکلاتی را به اقتصاد جهان و بازارهای مالی تحمیل کند.
وزرای عضو گروه 8 که برای نخستین‌بار در روسیه گردهم آمده بودند، در حالی مسائل مرتبط با امنیت انرژی را در دستور کار خود قرار دادند و از کشورهای نفتی درخواست سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش‌های مرتبط با تولید، پالایش و انتقال نفت را داشتند که قیمت‌های بالای انرژی در حال حاضر که غرب و کشورهای صنعتی را با نگرانی‌هایی روبه رو کرده، برای اقتصاد روسیه پیامدهای شیرینی را به همراه داشته است. آنقدر که ولادیمیر پوتین، چند هفته پیش از این با گروکشی از گاز اوکراین به نتایج دلخواه خود دست یافته و ابزار انرژی را ابزاری کارآمد دید.
با این حال شرکت‌کنندگان در نشست روسیه بار دیگر بر شفاف‌سازی در عرضه انرژی و افزایش سرمایه‌گذاری در تولید تاکید کردند و از بانک جهانی خواستند به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در اقتصاد در حال ظهور کمک کند.
ضمن آنکه آنها تنش‌های سیاسی و تاثیر آن بر بهای نفت را از عوامل نگرانی‌های خود برشمردند. اما این در حالی اتفاق افتاده است که همچنان مناقشه ایران بر سر داشتن فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای بزرگ‌ترین نگرانی‌های بازار نفت و عرصه امنیت انرژی را قم زده است. تی‌یری برتون، وزیر دارایی فرانسه، دراین‌باره به خبرنگاران می‌گوید: «بی‌ثباتی‌های ژئوپولتیک دلیل اصلی تنش‌های موجود در زمینه قیمت‌های انرژی هستند.»
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، نیز در این نشست ابزار امیدواری کرده است که گروه هشت به توسعه راهبردی برای تضمین دسترسی جهان به منابع انرژی با قیمت‌های قابل قبول بپردازد.
اگرچه کسی از چهره رنج‌زده رئیس‌جمهوری روسیه متوجه نشد که مقصود او از قیمت‌های واقعی قیمت‌هایی بالاتر بود یا پائین‌تر، اما همچنان تمام حاضران در جلسه، خاطره قطع گاز روسیه به اروپا را به یاد داشتند.
اما تنها میهمان مسکو در این اجلاس، وزرای دارایی کشورهای صنعتی نبودند، روسای بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول نیز از دیگر حاضران اجلاس مسکو بودند که در حاشیه این اجلاس به اظهار نظرهای موثری درباره تصمیم‌های آتی و نگرانی‌های جامعه اقتصاد جهانی پرداختند.
رودریگو راتو_ رئیس صندوق بین‌المللی پول_ در این اجلاس توپ بالا بودن قیمت نفت را از زمین تقاضاکنندگان انرژی به زمین عرضه‌کنندگان انداخت، او می‌گوید: «علت اصلی افزایش بهای نفت کمبود عرضه است نه افزایش تقاضا». او می‌افزاید: «دلایل بسیاری وجود دارد که نشان می‌دهد، قیمت نفت تحت تاثیر عرضه نادرست افزایش یافته است.» در عین حال راتو معتقد است قیمت نفت در آینده نزدیک کاهش نخواهد یافت، او ترجیح داد تا درباره نقش سیاست‌های آمریکا بر بازار انرژی سخنی نگوید. پل وولفوویتز، رئیس بانک جهانی نیز در این اجلاس، بر تطبیق اقتصاد جهانی با قیمت‌های بالای نفت تاکید کرد. او تطبیق اقتصاد جهانی با افزایش بهای نفت را یک اتفاق غیر منتظره خوشایند ارزیابی کرد.
البته محتوای گفت‌وگوهای وزرای اقتصادی جی_8 در مسکو و متن بیانیه‌ها نشان از این داشت که به رغم ارزیابی پل وولفوویتز اقتصاد جهان همچنان نگران از افزایش قیمت نفت است و تطبیق خوشایند مورد نظر رئیس بانک جهانی چندان هم واقعی نیست. وزیر دارایی ژاپن نیز بدون تعارف در برابر دوربین‌های خبرگزاری‌های جهان اعتراف می‌کند که افزایش قیمت نفت، اقتصاد ژاپن را با بحران‌های جدی روبه‌رو خواهد کرد. افزایش 53 درصدی قیمت پایه‌ دبی در سال میلادی گذشته، آثار منفی زیادی بر رشد اقتصادی کشورهای شرق دور داشته است که آنها را بر آن داشت تا برای مقابله با تورم نفتی نرخ بهره بانکی را افزایش دهند و این واقعیتی است که ساداکازو تانیجاکی تلاشی برای پنهان کردن آن ندارد.
وزیران هشت کشور روسیه، فرانسه، آلمان، ژاپن، کانادا، ایتالیا، آمریکا و انگلیس که قرار است ماه آوریل در واشینگتن یکبار دیگر دور هم جمع شوند، در حالی اجلاس مسکو را به پایان رساندند که چشم‌انداز تحولات سیاسی و اقتصادی بر نگرانی‌های آنها دامن می‌زند، شاید اجلاس سران گروه هشت که تابستان آینده در سنت پطرزبورگ روسیه برگزار خواهد شد، عریان‌تر از اجلاس روسیه و بدون تعارفات سیاسی معمول، آرامش در عرصه سیاست جهان و تبعات این آرامش در حوزه اقتصاد را توصیه کند.