آیا آمریکا از نفت خاورمیانه بی‌نیاز خواهد شد؟

نوشته: سامی کهن/ ملیت ترجمه: آیدین فرنگی
اخذ تصمیم مبنی بر کاهش مصرف نفت در ایالات متحده توسط یک تاجر قدیمی این ماده سوختی، نکته قابل توجهی است. ... نکته قابل تامل دیگر این است که رییس جمهور اهل تگزاس در خصوص وابستگی مردم آمریکا به نفت از تعبیر «ضعف و گرفتاری» استفاده کرده است. ... بله، جورج دبلیو بوش که پیش‌تر به تجارت نفت مشغول بود، اکنون قصد دارد علاوه بر تغییر عادت مصرف نفت در ایالات متحده به هدف مهم‌تر خود نیز دست یابد: رهایی آمریکا از وابستگی به نفت خاورمیانه، بوش برای اخذ این تصمیم دلایل روشنی دارد: بهای رو به افزایش نفت بار مالی سنگینی بر بودجه ایالات متحده تحمیل می‌کند؛ حدود 250 میلیون اتومبیل در جاده‌های آمریکا در حال رفت و آمد هستند و مصرف روزانه نفت در این کشور به 20 میلیون بشکه رسیده است. علاوه بر سنگینی بودجه مصرفی برای تهیه سوخت، واشنگتن با مشکل دیگری نیز روبه‌روست: بخش‌ اعظم نفت مورد نیاز آمریکا از کشورهای نفت خیز خاورمیانه خریداری می‌شود و خاورمیانه در حال حاضر بی‌ثبات‌ترین منطقه جهان به حساب می‌آید: منطقه‌ای که حتی امکان پیشگویی در مورد آینده آن هم وجود ندارد. به همین دلیل بوش در سخنرانی خود خطاب به ملت آمریکا گفت: «ما به ضعفمان در عرصه نفت خاتمه خواهیم داد. یعنی سعی داریم با توسعه منابع جدید انرژی، این منابع را جایگزین نفت کنیم. تا سال 2025 حجم نفت وارداتی ما از خاورمیانه تا 75 درصد کاهش خواهد یافت.»
آیا خواسته بوش محقق می‌شود؟ باید منتظر ماند. در هر حال حرف‌های او بحث داغی را در آمریکا و سایر کشورهای جهان ایجاد کرده است. برخی آمریکایی‌ها می‌گویند: «بوش حرف خوبی می‌زند، اما گفته‌های او چیزی بیش از یک رویا نیست؛ چرا که آمریکایی‌ها به دلیل شرایط زندگی‌شان به نفت احتیاج دارند.»
همچنین به عقیده بعضی از کارشناسان، توسعه انرژی‌ها جایگزین نمی‌تواند به صورت بنیادی سبب کاهش مصرف نفت شود. اما فارغ از همه این مواضع انتقادی، ارایه چنین دیدگاهی از جانب بوش دارای اهمیت است. حتی کاهش محدود وابستگی ایالات متحده به نفت، از لحاظ مالی با رقمی کلان معادل خواهد شد و از همین رو اظهارات اخیر بوش برخی دولت‌های منطقه خاورمیانه را خوش نیامده است. به عنوان مثال می‌توانم از مواضع انتقادی سفیر کبیر عربستان سعودی در واشنگتن نام ببرم. نباید فراموش کرد که در صورت تحقق ایده بوش، امیرنشین‌ها و حکومت‌های پادشاهی عرب- که ثروت خود را مدیون فروش نفت هستند- نیز با شرایط جدیدی روبه‌رو خواهند شد. اگر سیاست جدید انرژی جورج بوش در عالم واقع رنگ تحقق به خود بگیرد، نه فقط در ایالات متحده که در سراسر جهان نیز شرایط بسیاری تغییر خواهد یافت. بوش در سخنرانی خود سرنخ‌هایی در خصوص منابع جانشین ارایه کرد. وی همچنین از تخصیص‌ بودجه‌های کلان برای جست‌وجو و توسعه منابع نوین انرژی خبر داد. کارشناسان آمریکایی معتقدند در سال‌های آینده ایالات متحده به سمت سوخت‌های «بیو» حرکت خواهد کرد. تحقیقاتی که روی «اتانول سلولزی» به دست آمده از گیاهان صورت گرفته نیز به نتایج خوبی رسیده است. اکنون علاوه بر انرژی هسته‌ای، آمریکایی‌ها حرکت به سمت بهره‌گیری از سایر منابع طبیعی مثل زغال سنگ، آب، آفتاب و باد را هم شروع کرده‌اند. آیا سرانجام آمریکا از نفت خاورمیانه بی‌نیاز خواهد شد؟ برای گرفتن پاسخ پرسشمان باید صبر کنیم.