هاشمى و مصباح؛ موضوع تصمیم‌گیرى‌ها

محمدجواد روح
گروه سیاسى- با فاصله چند روز پس از اعلام رسمى زمان انتخابات مجلس خبرگان، بحث هاى اولیه درباره چند و چون برگزارى این انتخابات آغاز شده است. انتخابات خبرگان رهبرى قرار است 26 آبان ماه برگزار شود. در این زمینه، تشکل هاى روحانى دو جناح میداندار اصلى رقابت شده اند. هفته گذشته «غلامرضا مصباحى مقدم» سخنگوى جامعه روحانیت مبارز و «عبدالواحد موسوى لارى» عضو شوراى مرکزى مجمع روحانیون مبارز اعلام کردند که لیست هاى انتخاباتى تشکل هاى روحانى دو جناح آماده و در حال نهایى شدن است. جامعه روحانیت لیست خود را با هماهنگى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تهیه کرده است. این کار طبق اعلام اعضاى این دو تشکل با سابقه جریان راست سنتى، در کمیسیون مشترکى با حضور نمایندگانى از دو طرف صورت گرفته است. در اقدامى مشابه، مجمع روحانیون مبارز هم فهرست انتخاباتى روحانیون اصلاح طلب را با همکارى مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قدم دیگر تشکل روحانى اصلاح طلب آماده کرده است. با این حال، هر دو جناح در باره دو نامزد تاثیرگذار و نیروهاى پیرامونى آنها در حال تصمیم گیرى هستند و به نظر مى رسد آرایش سیاسى انتخابات خبرگان زمانى روشن مى شود که این تصمیم گرفته شده باشد. این دو نامزد عبارتند از: «اکبر هاشمى رفسنجانى» و «محمدتقى مصباح یزدى».
دلیل پیچیدگى تصمیم
اما دلیل پیچیدگى تصمیم درباره این دو نامزد شاخص انتخابات خبرگان چیست؟ این پرسش آنگاه بیشتر مجال طرح مى یابد که توجه شود هم هاشمى و هم مصباح یزدى داراى ارتباط تشکیلاتى با تشکل هاى درگیر در انتخابات خبرگان هستند. هاشمى رفسنجانى از پایه گذاران و اعضاى شوراى مرکزى جامعه روحانیت مبارز تهران است و مصباح یزدى در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم عضویت دارد. با این حال، جامعه روحانیت مبارز عملاً نسبت به اینکه تنها هاشمى رفسنجانى را در فهرست خود بگذارد و از کنار نام مصباح یزدى و شاگردان وى بى تفاوت بگذرد، ناتوان است. چرا که عملاً در اثر تحولات درونى جبهه راست در سال هاى اخیر، طیف رادیکال به جریان هاى سنتى هژمونى پیدا کرده و در نتیجه تشکل هاى سنتى نمى توانند تصمیمى مستقل از خواست رادیکال ها بگیرند. چنانکه در انتخابات مجلس هفتم، تشکل هاى باسابقه اى چون حزب موتلفه نه تنها نتوانستند در تهیه لیست انتخاباتى جریان راست نقش اصلى را ایفا کنند، بلکه ناچار شدند نامزدهاى شاخص خود چون «حبیب الله عسگراولادى»، «على اکبر پرورش»، «محمدنبى حبیبى» و «اسدالله بادامچیان» را از عرصه انتخابات خارج سازند تا نیروهاى جوان و کمتر شناخته شده اى از تشکل هایى چون جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامى و بسیج دانشجویى تحت عنوان «آبادگران» راهى مجلس هفتم شوند. از این رو است که پیش بینى مى شود در انتخابات آتى خبرگان هم جامعه روحانیت نتواند به طور مستقل و یا با جلب حمایت نیروهاى سنتى و باسابقه جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، فهرست انتخاباتى جریان راست را تدارک ببیند، بلکه این جریان جوان و رادیکال جناح راست تحت مدیریت مصباح یزدى است که تصمیم اصلى را در این باره مى گیرد. چنانکه هفته گذشته و پس از آنکه سخنگوى جامعه روحانیت اعلام کرد که در فهرست انتخاباتى این تشکل براى انتخابات خبرگان هم هاشمى و هم مصباح یزدى حضور خواهند داشت، نشریه ارگان مصباح به خاطر دعوت از هاشمى، جامعه روحانیت مبارز را مورد انتقاد قرار داد. از آن سو، هاشمى رفسنجانى نیز مدت ها است دیگر چندان همراهى و پایبندى به جامعه روحانیت نشان نمى دهد و حال که در جریان راست عملاً طیف سنتى تحت تاثیر جریان هاى رادیکال قرار گرفته، همراهى هاشمى با این جناح به نوعى در تضاد با سنت میانه روى و اعتدال وى به نظر مى رسد. از این رو است که در هفته هاى اخیر، اخبارى مبنى بر نزدیک شدن هرچه بیشتر طیف هاشمى رفسنجانى به اصلاح طلبان در انتخابات آتى خبرگان منتشر شده است. حضور «حسن روحانى» از یاران نزدیک هاشمى در نشست هفته گذشته شوراى مرکزى مجمع روحانیون مبارز آشکارترین نشانه در این زمینه بود. همچنان هادى قابل از اعضاى شوراى مرکزى جبهه مشارکت اعلام کرد که در صورت حضور هاشمى در انتخابات خبرگان، این حزب از وى حمایت خواهد کرد. نقطه اوج همراهى اصلاح طلبان با هاشمى رفسنجانى اما اظهارات «سیدمحمد خاتمى» رئیس جمهورى پیشین و رئیس شوراى مرکزى مجمع روحانیون مبارز بود که هفته گذشته در جریان بازدید خود از نمایشگاه مطبوعات بر ضرورت حضور هاشمى در انتخابات آتى خبرگان تاکید کرد. بدین ترتیب، به نظر مى رسد هاشمى رفسنجانى گرچه از نظر تشکیلاتى در جامعه روحانیت مبارز حضور دارد، اما احتمال کاندیداتورى وى از سوى تشکل رقیب یعنى مجمع روحانیون مبارز و نیز دیگر گروه هاى اصلاح طلب بیشتر است. مگر آنکه برخى گمانه زنى هاى بعید محقق شود و جامعه روحانیت و مجمع روحانیون در جهت مقابله با جریان تازه نفس و قدرت گرفته حامى مصباح یزدى به نوعى ائتلاف انتخاباتى دست بزنند و حول هاشمى رفسنجانى متحد شوند.
ردصلاحیت ها و توصیه ارگان مصباح
دراین حال، بحث دیگر مربوط به انتخابات خبرگان نیز در فضاى سیاسى پررنگ شده است. این بحث، همان موضوع قدیمى ردصلاحیت نامزدهاى خبرگان است که بیش از 15 سال است در هر دوره انتخابات خبرگان محل مشاجره لفظى، حقوقى و فقهى دو جناح سیاسى است و البته در نهایت، طبق برنامه و خواست جریان محافظه کار پیش مى رود. در تازه ترین بحث ها در این زمینه، «سیدمحمد خاتمى» هفته گذشته نسبت به رد صلاحیت نامزدهاى اصلاح طلب در انتخابات خبرگان هشدار داد و گفت که در صورت ردصلاحیت نامزدهاى مجمع روحانیون، این تشکل در انتخابات شرکت نخواهد کرد. در دوره پیشین انتخابات خبرگان هم مجمع روحانیون به علت رد شدن نامزدهایش فهرست انتخاباتى ارائه نکرد اما در کنار این بحث همیشگى درخواستى هم از سوى نشریه «پرتوسخن» در هفته گذشته خطاب به شوراى نگهبان مطرح شد که ابعاد موضوع ردصلاحیت ها را به شکلى شگرف گسترده کرده است. این نشریه در مطلبى با نسبت دادن برخى ویژگى هاى منفى به برخى روحانیون شاخص خواستار ردصلاحیت آنها در انتخابات خبرگان شد. این نشریه البته نام این افراد را ذکر نکرد، اما سایت «فردا» با اشاره به محتواى یادداشت نوشت که ارگان مصباح خواستار ردصلاحیت هاشمى رفسنجانى، محمد خاتمى و حسن روحانى شده است. به گزارش سایت فردا نویسنده نشریه «پرتو سخن» بدون نام بردن از اکبر هاشمى رفسنجانى «کسانى که عملکرد آنها در گذشته موجب شکاف بیشتر طبقاتى شده و در سایه مدیریت شان معدود افرادى به آلاف و الوف دست یازیده و از رانت هاى فامیلى بهره مند شده اند» را فاقد صلاحیت براى حضور در مجلس خبرگان دانسته است.این نشریه سپس با شوراى نگهبان در مورد تائید این افراد هشدار داده و گفته است اگر این شورا مصلحت  اندیشى نکند، «برخى از کسانى که اکنون در مجلس خبرگان از جایگاه ویژه اى برخوردارند» ردصلاحیت شده و در مجلس خبرگان بعدى حضور نخواهند داشت. «فردا» در این زمینه یادآور شد که در حال حاضر هاشمى رفسنجانى نایب رئیس مجلس خبرگان رهبرى است.نشریه موسسه آیت الله مصباح یزدى همچنین «کسانى که با سیاست هاى نادرست و منفعلانه خود موجب تعلیق کلیه مراحل فناورى هسته اى صلح آمیز شده اند» (حسن روحانى) را فاقد بینش سیاسى و اجتماعى دانسته و از این رو فاقد صلاحیت براى انتخابات خبرگان معرفى کرده است.نویسنده سپس بدون نام بردن از محمد خاتمى به سبب آنچه «هزینه بیت المال مسلمین در راه ترویج بى بند و بارى و فساد اخلاقى» خواند، وى و دیگر روحانیون اصلاح طلب را داراى سوءسابقه و در نتیجه فاقد صلاحیت براى شرکت در انتخابات خبرگان دانسته است. این در حالى است که خاتمى بارها عدم تمایل خود را به شرکت در این انتخابات اعلام کرده است.نویسنده ملاک تائید صلاحیت افراد را شرایط حال آنها دانسته و تاکید کرده افرادى که در گذشته شرایط خبرگان را داشته و چه بسا مورد تائید امام و رهبرى نیز بوده اند اما اکنون شرایط لازم را ندارند فاقد صلاحیت بوده و باید توسط شوراى نگهبان رد صلاحیت شوند.
واکنش ها به پیشنهاد نشریه پرتو
این مطلب با اعتراض «رسول منتجب نیا» عضو شوراى مرکزى مجمع روحانیون مبارز مواجه شد به طورى که در واکنش به نوشته نشریه پرتو گفت: «کسانى که به امام تهمت مى زنند که امام جمهوریت را قبول نداشت باید در انتخابات خبرگان ردصلاحیت شوند.»منتجب نیا به سایت آفتاب گفت: «آنها دوست دارند اشخاص نامبرده ردصلاحیت شوند اما مرجع تائید صلاحیت نامزدهاى انتخابات خبرگان آنها نیستند.»اظهارات منتجب نیا هم در جاى خود واکنش «محسن غرویان» از شاگردان مصباح را برانگیختوى در گفت وگو با ایلنا در واکنش به برخى اظهارات مبنى بر اینکه «اگر افرادى به جمهوریت نظام اعتقاد ندارند، باید رد صلاحیت شوند.» گفت: «این افراد منظورشان با ما است اما اگر آنها توانستند این مسئله را که ما به جمهوریت اعتقاد نداریم، ثابت کنند ما تمام حرف هایى را که تاکنون زده ایم پس خواهیم گرفت.»وى افزود: «منظور ما از این بحث ها این است که مردم در مشروعیت نقش ندارند بلکه در مقبولیت نظام موثرند و این مسئله با انتقاد به جمهوریت منافاتى ندارد.»غرویان در پاسخ به سئوالى مبنى بر اینکه «آیا نشریه پرتو خواستار ردصلاحیت  اکبر هاشمى رفسنجانى، حسن روحانى و سیدمحمد خاتمى شده است؟» گفت: «در نشریه اسم هیچ فردى ذکر نشده است اما ملاک هایى ذکر شده است که با خواندن آن ملاک ها، خواننده استنباط مى کند که این سه نفر مدنظر قرار دارند اما به طور قانونى ملاک شوراى نگهبان است و نظر نهایى را این شورا خواهد داد.»غرویان در مصاحبه دیگر با سایت آفتاب هم به اظهار نگرانى خاتمى درباره ردصلاحیت پاسخ داد و گفت: «حرف آخر را در تائید صلاحیت نامزدى هاى انتخابات خبرگان شوراى نگهبان مى زند.» وى با بیان اینکه «طبق قانون باید کاندیداهاى مجلس خبرگان در امتحان شوراى نگهبان شرکت کنند»، گفت: «اگر آقاى خاتمى و دیگران این شرط را احراز کرده اند یا مى خواهند در این مسیر حرکت کنند به نظر منع قانونى ندارد.» به نظر مى رسد با این اظهارات باید انتظار تشدید مشاجرات لفظى درباره انتخابات خبرگان در روزهاى آینده را داشت. مشاجراتى که از دل آنها میزان جدى بودن رقابت هاى انتخابات آتى مشخص مى شود.