آلودگی رفتار اتمی قدرت‌ها

علی قاسمی
ارائه گزارش البرادعی مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای درباره پرونده اتمی ایران به اعضای شورای حکام و شورای امنیت، فضای تازه‌ای را پیش روی مناسبات هسته‌ای تهران با قدرت‌های اتمی دنیا گشوده است. اذعان البرادعی به ایران هسته‌ای هم پرونده اتمی کشورمان را وارد مرحله حساس و نقطه سرنوشت‌سازی کرده است.
واکنش برخی از اعضای ملل متحد و قدرت‌ها به گزارش مدیر کل آژانس متفاوت و بعضا از زوایای مختلف قابل تامل است. آلمان در پیشنهادی ورود آمریکا به جمع مذاکره سه کشور اروپایی با ایران را مشروط به شناسایی اسراییل توسط تهران کرد. این در حالیست که موضوع شناسایی اسراییل هیچ ارتباطی با پرونده هسته‌ای ایران ندارد و علاوه بر آن و بر اساس حقوق بین‌الملل هیچ یک از کشورها الزامی در شناسایی کشور یا رژیم دیگر هم ندارد.
البرادعی در گزارش خود به همکاری ایران با آژانس و عدم انحراف در فعالیت هسته‌ای این کشور اشاره کرد. وی همچنین با اشاره به عدم پایبندی ایران به یک درخواست غیرمنطقی و فاقد مبنای حقوقی شورای امنیت، در عمل دست آمریکا و برخی قدرت‌ها را در ادامه بازی سیاسی با فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای ایران و نیز هر گونه ماجراجویی و تشدید بحران اتمی در روابط تهران با جامعه جهانی باز گذاشته است.
واکنش مقامات آمریکایی به گزارش البرادعی و نیز پیشنهادهایی مانند طرح آلمان از تلاش هماهنگ برخی از قدرت‌ها برای ایجاد مانع و ناکام گذاشتن تلاشهای دیپلماتیک و ایجاد بن‌بست در مسیر پرونده صلح‌آمیز هسته‌ای ایران حکایت دارد.
برخی از قدرت‌‌های اروپایی از گزینه دیپلماسی برای حل این پرونده سخن می‌گویند. اما رفتار هسته‌ای آنها آلوده و با گزینه دیپلماسی بیگانه است. آمریکا هم مایل نیست تا این پرونده به سرانجام مثبتی ختم شود.
آمریکا مسئول هزینه‌های بحران در روابط اتمی تهران با سایر کشورها است . آژانس هم به دلیل واگذاری بخشی از مسئولیت خود به شورای امنیت و در پیش گرفتن یک رفتار سیاسی با پرونده اتمی ایران مسئول و پاسخگو است. ملاحظات سیاسی در آژانس در قبال پرونده اتمی ایران به نسبت رعایت ملاحظات حقوقی و فنی در این نهاد نسبت به این پرونده پررنگ‌تر می‌باشد. این وضعیت کار را برای ایران و کشورهایی که خواهان راه حل‌های دیپلماتیک در این بحران هستند، سخت کرده است.
آمریکا و کشورهایی مانند آلمان از طرح مباحثی مانند مذاکره به مسیری می‌اندیشند که پایان آن بن‌بست می‌باشد. بافت مناسب برای مذاکره درباره فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای ایران در چارچوب آژانس است. البرادعی و کوفی‌عنان باید به مسئولیت قانونی خود عمل کنند و مانع از پررنگ‌تر شدن چهره سیاسی آژانس و سازمان ملل شوند.
واکنش‌های قدرت‌های بزرگ به رفتار هسته‌ای ایران متناسب با قواعد و مقررات بین‌المللی و نیز مفاد پیمان ان‌پی‌تی نیست. این مسئله ممکن است سطح روابط اتمی ایران را با آژانس هم کاهش دهد. این نتیجه چندان مطلوب نیست و به تشدید بحران کمک می‌کند.
ایران بار دیگر با ارائه جدول زمانی برای همکاری هسته‌ای با آژانس و نیز ارائه یک گزارش محرمانه از وضعیت هسته‌ای به البرادعی به اعتمادسازی و همکاری با جامعه جهانی می‌اندیشد. همه طرف‌های هسته‌ای ایران باید این فرصت را مغتنم شمرند و در فضای مناسب باب گفتگو و مذاکره را باز کنند. اما آلودگی رفتار اتمی قدرت‌های هسته‌ای چشم‌انداز و دورنمای روابط اتمی تهران با جامعه جهانی را همچنان غبارآلود و به از دست رفتن این فرصت می‌انجامد.