دفاع، انسجام و وحدت ملى

عباس خسروانى
جنگ به عنوان یک پدیده متحول کننده در طول تاریخ همواره جوامع را دستخوش تغییر و دگرگونى ساخته است. جنگ تاثیرات اساسى بر ساختارهاى سیاسی، اقتصادی، فرهنگى و اجتماعى جوامع مى‌گذارد. این تاثیرات صرفا به سطح کلان جوامع محدود نمى‌شود بلکه در سطح فرد و فردى نیز این تاثیرات قابل ملاحظه و بررسى است. جنگ ساختارهاى یک جامعه را متحول مى‌سازد و ساختارهاى جدیدى را به وجود مى‌آورد. در سطح کلان اجتماعى جنگ تاثیرات خاص خود را دارد. نزدیکى افراد جامعه به یکدیگر و به عبارتى دیگر افزایش حس همبستگى اجتماعى از جمله تاثیرات جنگ محسوب مى‌شود. همواره وجود یک دشمن خارجى براى عوامل داخلى محور وحدت بوده است. گروه‌هاى مختلف با عقاید و سلایق متفاوت همواره در برابر تهاجمات نیروهاى خارجى به همدیگر گرایش پیدا مى‌کنند.
کشور ما ایران هشت سال جنگ تحمیلى را تحمل کرد. جنگى ناخواسته و غافلگیرانه. چراکه کشور تازه انقلاب اسلامى را پشت سر گذاشته بود و تمام ساختارهاى سیاسى و اجتماعى جامعه متلاشى شده بود و نیروهاى انقلاب سرگرم بازسازى و ایجاد ساختارهاى جدید بودند. وضعیت جامعه به شدت متشنج بود و در این حال دشمن حمله همه جانبه را به خاک کشور ما آغاز کرد. دفاع در برابر این تهاجم لحظات زیبا و به یاد ماندنى را در تاریخ جنگهاى جهان به یادگار گذاشت. وحدت و انسجام ملى در مقابل این تهاجم مثال زدنى بود. مثال‌هایى مى‌توان در این زمینه زد تا این موضوع محسوس‌تر بشود.
هنگامى که بیمارستانهاى کشور براى دریافت خون درخواست مى‌دادند، در برابر بیمارستانها و مراکز دریافت خون صف‌هاى طویلى از مردم مشتاق کشیده مى‌شد و یا هنگامى که درخواست پتو براى رزمندگان اسلام داده مى‌شد، وسایل نقلیه حمل پتو در مدت کمى پر مى‌شدند. مردم ایران در دفاع مقدس به شیوه‌هاى مختلف مى‌خواستند خود را در این جنگ سهیم کنند. آنانى که مى‌توانستند اسلحه به دست بگیرند، روانه جبهه‌هاى جنگ مى‌شدند و آنانى که قادر به این کار نبودند در پشت جبهه حماسه‌‌سازى مى‌کردند. خاطره آن پیرزن تنها، هیچ‌گاه فراموش نمى‌شود که قوت غذاى خود که چند تخم‌مرغ بود را براى رزمندگان جبهه اهدا مى‌کند. همین حماسه‌ها بود که توانست هشت سال دفاع مقدس را بیافریند. جنگ توانست فرقه‌ها و مذاهب مختلف دینى را در کنار یکدیگر قرار دهد و همبستگى مثال زدنى را بیافریند. ارامنه، مسیحیان، کلیمیان و آشوریان و سایر فرقه‌ها و مذاهب دینى در این جنگ سهیم بودند و شهداى متعددى را در این جنگ به کشورشان تقدیم کردند. جنگ تحمیلى در کشور ما فرصتى آفرید تا وحدت ملى و انسجام اجتماعى در بالاترین حد خود به منصه ظهور برسد. اما وحدت ملى صرفا به شروع و ادامه جنگ محدود نمى‌شود بلکه این وحدت مى‌بایست در مرحله بازسازى نیز ادامه پیدا کند. همانطور که گفته شد جنگ پدیده‌اى است که تحولات و دگرگونى‌هاى بسیارى را مى‌آفریند که یکى از این دگرگونى‌ها، تخریب کشور است، و این تخریب نیازمند بازسازى است.
از آنجایى که این تخریب‌ها بسیار گسترده است یک دولت نمى‌تواند از پس بازسازى‌ها برآید، بلکه بازسازى نیز مانند مرحله دفاع نیازمند بسیج عمومى و وحدت ملى است. نمونه بارز این وحدت و انسجام سازندگى را در جنوب لبنان به وضوح مى‌بینیم. حزب‌الله پس از آنکه در برابر تهاجم دشمن صهیونیستى ایستادگى کرد، اقدام به بازسازى ویرانه‌هاى باقیمانده از تهاجمات دشمن کرد. آنان مانند بسیج همه جانبه‌اى که در دفاع از میهن خود به نمایش گذاشتند، در یک اقدام گسترده به بازسازى ویرانه‌ها پرداختند. این نوع حکومت بر وحدت مردم لبنان به خصوص مردم جنوب مى‌افزاید. کشور ما نیز سالها درگیر بازسازى مناطق جنگ‌زده شد. اگرچه این خرابى‌ها خسارات بسیارى به کشور ما وارد کرد اما منجر به اندوخته شدن تجربیات بسیارى در زمینه‌هاى مختلف عمرانى و ساختمانى و... شد. جنگ تحمیلى باعث نزدیکى هرچه بیشتر مردم ایران به یکدیگر شد و این وحدت و انسجام در گرانبهایى است.