نشست G8 و نگاه مسکو به کسب امتیاز

روسیه نهایت تلاش خود را به عمل آورده است که از ریاست دوره اى خود بر نشست هاى گروه هشت کشور صنعتى بهره بردارى هاى لازم را به عمل آورد.
اجلاس سال 2006سران کشورهاى گروه هشت که 15تا 17ژوئیه ( 24تا 26تیرماه) در شهر سن پترزبورگ روسیه برگزار مى شود، دستور کار اصلى خود را بحث در مورد «امنیت انرژى» قرار داده است. هفت کشور صنعتى بزرگ عضو این گروه شامل آمریکا، ژاپن، کانادا، فرانسه، انگلیس، آلمان و ایتالیا وارد کننده و مصرف کننده اصلى انرژى در میان کشورهاى جهان مى باشند. این قدرت هاى بزرگ صنعتى به رغم همه اقدام هاى امنیتى که از سال 1973تا به حال براى تامین انرژى مورد نیاز خود به عمل آورده اند شاهد آن هستند که در شرایط کنونى تهدیدهاى سیاسى - اقتصادى ملموس و مشخصى تامین نیاز حیاتى آنها به نفت و گاز را به خطر انداخته است. در میان کشورهاى گروه هشت روسیه تنها عضوى است که نفت و گاز صادر مى کند.
در راستاى بهره بردارى از همین موقعیت و ریاست دوره اى بر گروه هشت کشور صنعتى جهان است که دو هفته پیش رییس جمهور روسیه ابراز خوش بینى کرد که مذاکرات با سازمان جهانى تجارت براى عضویت مسکو در این سازمان در ماه ژوئیه به مرحله نهایى برسد. آمریکا تنها کشور عضو سازمان جهانى تجارت است که با عضویت روسیه مخالف است.
آمریکا سابقه رعایت حقوق بشر در روسیه، نحوه کنترل منابع مهم انرژى این کشور، رعایت حق مالکیت معنوى و محدودیت هایى که روسیه براى شرکت هاى خارجى که در این کشور فعالیت بازرگانى دارند قائل شده را مورد سوال قرار داده است. درگیرى هاى مسکو با غرب بر سر برنامه هسته اى ایران و سوابق ناخوشایند آن در امر دمکراسى، آزمایشى براى رهبرى اش در گروه هشت و جلسه آتى آن هاست و روسیه همچنان به تلاش خود براى تثبیت جایگاه بین المللى اش ادامه خواهد داد.
تبلیغات روسیه در گروه هشت از این به بعد نه تنها بر سیاست انرژى متمرکز خواهد بود، بلکه شامل مبارزه با بیمارى ها و جنگ علیه تروریسم نیز مى شود.
روسیه به علت مشکلات تسلیحاتى و پیوستن به بازار آزاد، سال ها تنها جزیى از گروه هشت بود، نه یک عضو کامل و در حالى که هنوز هم جزو ده اقتصاد بزرگ دنیا نیست اما موفق شد به خاطر مولفه هاى دیگرى چون قدرت نظامى و سیاسى خود در سال 1998به گروه هفت کشور صنعتى بپیوندد. با این حال تا همین اواخر در جلسات وزراى مالى این گروه شرکت نمى کرد. واقعیت این است که روسیه به ندرت وضعیت اقتصادى خوبى داشته و بدهى 91میلیارد دلارى این کشور نیز نکته مهمى است که نباید از آن غافل بود.
با همه این اوصاف، روسیه در شرایطى میزبانى و ریاست اجلاس گروه هشت و پیشبرد بحث حساس امنیت انرژى بین سران کشورهاى عضو این گروه را به عهده گرفته که مدعى است در حل این مساله معما گونه مى تواند نقش اصلى را داشته باشد. پوتین، براى ایفاى نقش هژمونیک خود در حل معماى تأمین بین المللى انرژى، هم ذخایر بزرگ انرژى روسیه را به رخ مخاطب هاى غربى و آسیایى خود مى کشد و هم به ایفاى نقش سیاسى پیچیده در هردو جبهه غربى و آسیایى روى آورده است.
روسیه با برخوردارى از 30درصد کل ذخایر شناخته شده گاز جهانى، مقام اول ذخایر گاز دنیا را دارد. علاوه براین 14درصد ذخایر کمیاب اورانیوم جهان، 10درصد ذخایر نفت جهان و 20درصد از ذخایر ذغال سنگ جهان نیز در تملک روسیه است. بنا بر این بخش مهمى از ذخایر تمام شدنى انرژى جهان در دست روسیه است.
روسیه در میان هشت کشور عضو تنها کشور مصرف کننده مهم انرژى است که بیش از نیاز مصرفى اش گاز و نفت تولید مى کند و بخش مهمى از این تولیدات خود را صادر مى کند. از نظر سیاسى نیز روسیه تنها کشورى است که در دوجبهه بندى غرب و آسیا فعال است و نقش ایفا مى کند. از یک سو در گروه هشت با کشورهاى صنعتى مصرف کننده غربى و ژاپن هم جبهه است و از سوى دیگر در سازمان همکارى شانگهاى با مصرف کننده بزرگى نظیر چین موضع سیاسى مشترکى اتخاذ نموده و ائتلافى سیاسى به وجود آورده است.
موضوعیت یافتن امنیت انرژى براى کشورهاى گروه هشت از آن جهت است که بین کشورهاى فوق تجانس تولیدى و مصرف یکسانى وجود ندارد و اثرات ناشى از افزایش قیمت نفت در چند سال اخیر بر روند رشد اقتصادى آن کشورها تبعات مختلفى به دنبال داشته ودرعین حال با توجه به اینکه عمده محصول این بازار استراتژیک مورد نیازکشورهاى صنعتى است این موضوع درحال حاضر اهمیتى مضاعف یافته است.
از آنجا که خرید ارزان قیمت نفت در کسب مازاد اقتصادى نقش مهمى ایفا مى کند ثبات قیمت نفت براى کشورهاى توسعه یافته از درجه اهمیت بالایى برخوردار است. با توجه به مباحث ذکر شده پیرامون قدرت چانه زنى روسیه در موضوع مهم و حیاتى تامین امن و بدون خطر انرژى براى کشورهاى صنعتى و در حال صنعتى شدنى چون چین و هند مى توان خاطر نشان ساخت که ولادیمیر پوتین برگ برنده هاى خوبى در دست دارد که مى تواند با رو کردن آنها و بازى ماهرانه به امتیاز گیرى از کشورهاى صنعتى خصوصا آمریکا بپردازد.