گفتوگو یالثارات با حجةالسلام علی ملانوری مدیرکل دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی در مورد طرح راهکارهای ترویج فرهنگ حجاب و عفاف در جامعه:
تا دو سال آینده نتایج طرح را میبینید
محسن یزدی
* یالثارات: شما به عنوان مدیر کل دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی لطفاً ضمن معرفی خود سابقه خود را در مراکز فرهنگی کشور بیان کنید؟
** ملانوری: بنده علی ملانوری هستم. سال 63 تا 73 در حوزه علمیه قم تحصیل میکردم که همزمان در دانشگاه نیز رشته علوم سیاسی را تا مقطع کارشناسی دنبال کردم. از سال 73 به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آمدم، که تا الان در این وزارتخانه حضور دارم. معاونت فرهنگی اداره کل ارشاد اسلامی استان کرمان، مدیریت کل استان سمنان، مدیریت کل امور استانهای وزارت ارشاد در یک مقطع کوتاه، مدیریت کل ارشاد کرمان و مدیریت کل دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی، تجربیات من در این عرصه در 12 سال گذشته است.
* یالثارات: چطور تجربهای بود؟
** ملانوری: من خودم آن مقطعی را که کار کارشناسی انجام میدادم بیشتر میپسندم. در این 12 سال که بنده در وزارت ارشاد بودم خیلی شاهد تغییر و تحول در ضوابط و قوانین اساسی نبودم.
* یالثارات: یعنی چه؟
** ملانوری: مثلاً ضوابط نظارتی که مسیر موسیقی، تئاتر یا مطبوعات را عوض کند. به عبارتی میشود گفت که تا میزان زیادی در 12 سال گذشته که بنده از نزدیک شاهد این مسایل بودم، با نوعی آییننامهها و ضوابط نسبتاً ثابت اما برداشتهای متغیر و متنوع روبرو بودیم. البته مسیر حمایت از جریانها نیز در مقاطع مختلف تغییر کرده است. این مهم است. وزارت ارشاد در تمام این سالها، هدف خود را هدایت، حمایت، نظارت و پرهیز از تصدیگری در فعالیتهای فرهنگی و هنری دانسته است. در این سالها یعنی طی دوران مختلف ما بیشتر شاهد برداشتهای مختلف و تغییر در نوع حمایتها بودهایم و نه تغییر و تحول اساسی در حوزه فرهنگ.
* یالثارات: یعنی تغییرات در این حوزه بوده است؟
** ملانوری: بله در اعصار مختلف تغییرات زیادی داشتیم ولی این تغییرات در نحوه نظارتها و حمایتها بوجود آمده است.
* یالثارات: تغییر اساسی در حوزه فرهنگ چگونه باید به وجود بیاید و در کدام حوزهها باید شکل بگیرد؟
** ملانوری: در حوزه هنر بخصوص، نگاهی که باید ناظر بر تغییرات باشد باید به دو جنبه توجه کند. یکی مسایل حرفهای و فنی و دیگری محتوا. البته همیشه دعوای بین قالب و محتوا- که کدام اصل است- وجود داشته که تا به حال هم ادامه دارد. به نظر من کسانی که خواستند تغییرات ایجاد کنند همیشه هر دوی اینها را با هم ندیدند.
* یالثارات: شورای فرهنگ عمومی در مجموعه نهادهای فرهنگی چه جایگاهی دارد؟
** ملانوری: شورای فرهنگ عمومی یک شورای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی است که امسال 20 ساله خواهد شد. دوره ششم این شورا با شروع کار آقای صفارهرندی آغاز شده و دوره اول هم با وزارت آقای خاتمی آغاز شد. فرهنگ عمومی هم لفظی بود که رهبر انقلاب در زمان ریاست جمهوری و ریاست شورای عالی انقلاب فرهنگیشان جا انداختند و پیگیری کردند. منظور ایشان هم از فرهنگ عمومی، اخلاق اجتماعی است چیزی مثل انضباط اجتماعی، نظم، وجدان کاری و ... این طرح و مداومت ایشان باعث تدوین آییننامهای به نام شورای فرهنگ عمومی کشور شد و در سال 1365 کار خود را آغاز کرد. اینکه گفتید کجای فرهنگ کشور است باید عرض کنم که این شورا بر اساس مرامنامهاش شورایی است که وظیفه هماهنگ کردن کوششهای فرهنگی مجریان فرهنگی را به عهده دارد و از طرف دیگر ارزیابی دائمی و سالیانه از وضع فرهنگ عمومی کشور و حرکت به سوی سیاستگذاری در حوزههایی که اصلاح فرهنگی نیاز دارد دنبال میکند. حدود 25 عضو دارد. در دوره اولیه شورا، اصول سیاستهای فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تدوین شده که کار ارزشمندی بود، ولی پیگیری و اجرایی نشده است.
* یالثارات: اعضای شورای فرهنگ عمومی چه کسانی هستند؟
** ملانوری: رئیس شورا وزیر ارشاد است. معاون وزارتخانههای ذیربط مثل معاون وزیر علوم، معاون آموزش و پرورش، معاون صدا و سیما، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، رئیس سازمان ملی جوانان، رئیس سازمان میراث فرهنگی، رئیس سازمان تربیت بدنی و ...
* یالثارات: ارزیابیهای سالانه شورا از فرهنگ عمومی کشور به چه شکل بوده است؟
** ملانوری: گاهی این ارزیابیها صورت نگرفته است.
* یالثارات: شما آخر سال این ارزیابی را خواهید داشت؟
** ملانوری: بنای ما بر این است که مقداری کلیتر عمل کنیم. سند چشمانداز 20 ساله و سخنان مقام معظم رهبری در مورد وظایف و فعالیتهای فرهنگی میتوان یک چشمانداز برای فرهنگ عمومی باشد. اگر این چشم انداز ترسیم شود و بر سر شاخصهای یک اجماع مناسب به وجود آید، میتوان هر ساله این ارزیابی را به شکل دقیقتر و منجسمتر انجام داد.
* یالثارات: مدیر کل شورای فرهنگ عمومی، وضعیت عفت عمومی را چطور ارزیابی میکند؟
** ملانوری: مواردی که در مورد حجاب در جامعه مطرح میشود رضایت بخش نیست البته نه تنها رضایتبخش نیست که حتی موجب رنجش است. این رنجش هم از ناحیه اشخاص حقیقی و حقوقی مختلف است یکی اینکه ما در کشور، بیحجاب داریم و این موجب رنجش متدینین است که در کشور اسلامی این معضل وجود دارد. رنجش دوم این است که به نظر میرسد گاهی تساهل و تسامح یا حتی عمدی در به وجود آمدن معضل بیحجابی وجود داشته است. عناصر خارجی و داخلی در این مورد مقصرند.
در دیدار اخیر رهبر انقلاب با سینماگران وقتی ایشان جمعبندی کردند و خواستند از مقصران وضع نابسامان سینما انتقاد کنند به سه دسته اشاره کردند و وزارت ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه علمیه را نام بردند. منظورم این است که در فرهنگ عمومی و در این شکل هم ممکن است طیفهای مختلفی مقصر باشند که مبلغان دینی و دست اندرکاران این عرصه نیز جزو این گروه هستند.
* یالثارات: الان شما در مورد حجاب طرحی را در دست دارید؟
** ملانوری: در این مورد 2 کار تحت عنوان راهکارهای ترویج فرهنگ حجاب و عفاف در دست اقدام است. یکی شورای فرهنگ عمومی کشور از فرودین ماه سال گذشته در دستور کار قرار گرفته بود و یک کاری هم شورای فرهنگی اجتماعی زنان شروع کرده و پیگیری کرده بود که در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصمیم بر این شد که این دو کار با هم تلفیق شود. گروهی با مسؤولیت آقای صفارهرندی و معاونت آقای خاموشی رئیس سازمان تبلیغات و نمایندگانی از دستگاهها و جمعیتهای مختلف از نیمه دوم سال گذشته مأمور شدند این کار را انجام دهند و تا پایان سال طرحی را به نام راهکارهای ترویج فرهنگ حجاب و عفاف تهیه کنند.
* یالثارات: در مورد طرح بیشتر توضیح دهید.
** ملانوری: من نمیگویم که در طرح راهکارهای سلبی پیشبینی نشده، بلکه برای ناجا، گمرک و وزارت بازرگانی هم مواردی پیش بینی شده که جنبه سلبی دارد. مثلاً گفته شده از ابتدای اجرای طرح باید قاطعنامه از ورود البسه دست دوم خارجی جلوگیری شود، یا محدودیت بیشتری بر سر راه مروجین مدها و الگوهای غربی اعمال شود. ولی واقعیت این است که وقتی انسان طرح را مطالعه میکند میبیند که میزان بالایی از آن، راهکارهای ترویجی است تا سلبی. به عنوان مثال در مورد لباس مساله طراحی و مد یک مسأله بسیار جدی است. نمیشود اقدام زیر بنایی نکرد ولی منتظر تغییرات بود. به هر حال باید برای مسأله فکر میکرد.
شورای ما یک شورای اجرایی نیست و این طرح در اسفند ماه به 20 سازمان مرتبط با فرهنگ عمومی ابلاغ شده است. قرار بر این بوده که هر 3 ماه یک بار همه دستگاهها گزارش عملکرد بدهند. انتهای خرداد ماه ما اولین گزارش را از دستگاهها گرفتیم و به شورا دادیم.
* یالثارات: گزارشها به چه شکل بود؟
** ملانوری: بیشتر یعنی طرح رسیده، مسؤول انتخاب شده، کمیتههایی معرفی گردیده و ... تعدادی از دستگاهها نیز از این فراتر رفته و دستورالعملهایی صادر کرده بودند.
* یالثارات: پس این طرح از ابتدای امسال اجرا شده است؟
** ملانوری: بله و البته محرمانه اجرا شده است. ما در مورد این طرح اعتقاد چندانی به اطلاع رسانی یا شعارزدگی نداریم در نتیجه اظهارنظرهایی که در مورد این طرح شده مورد تأیید ما نیست چرا که این طرح منتشر نشده است.
* یالثارات: یعنی قصد انتشارش را هم نداشتید؟
** ملانوری: خیر چون طرح مربوط به یک زمان کوتاه نبود. ضمن اینکه این طرح الان در مرحله ارزشیابی است تا مشکلات طرح مشخص و بررسی و برطرف شود.
* یالثارات: پس الان آزمایشی اجرا میشود؟
** ملانوری: آزمایشی به این معنا که اصلاح حین عمل خواهد داشت.
* یالثارات: در مورد طرح میگفتید.
** ملانوری: یکی از موارد طرح ساماندهی مسایل مد و لباس در کشور است. این مورد الان در دبیرخانه ما در حال پیگیری است.
* یالثارات: به چه شکل؟
** ملانوری: نخبگانی از طراحان، دانشگاهها و نشریاتی که در این زمینه فعالیت میکنند و به طراحی لباسهای ایرانی میپردازند و از طرف دیگر تولیدکنندگان هستند که بنای ما بر این است بین این گروهها ارتباط ایجاد کنیم.
* یالثارات: ضمانت اجرایی شما چیست؟
** ملانوری: اگر پرکاری یا کمکاری دیده شد به شورای عالی انقلاب فرهنگی و نهایتاً به ریاست جمهوری منتقل میشود.
* یالثارات: وقتی شما ضمانت اجرایی ندارید ممکن است این طرح شما هم حکم نصیحت پیدا کند و مثل طرحهای دیگر میشود که فایدهای هم نداشته است.
** ملانوری: این مسأله که میفرمایید درست است و در این شورا نیز پیش آمده ولی نحوه برخورد با این طرح اولین بار است که به این شکل بوده است. اگرچه شورای فرهنگ عمومی فعالیتهای خوب علمی داشته که حقاً قابل تقدیر است ولی اشکال این شورا این مورد بوده است. البته گاهی کار مثل بحث حجاب خیلی وسیع بوده که با دستگاههای زیادی طرف بودند و در نتیجه مجبور بودند که یک تعهد کلی از آنها بگیرند. کاری که میشد انجام داد ولی کمتر انجام شده این است که بعد از تصویب یک لایحهای در شورا، دیگر شورا در اجرا و نحوه آن دخالتی نمیکرده و تنها به یک گزارشگری در مدت طولانی اکتفا میکرده است. اما در این طرح این اتفاق نیفتاده است. این طرح یک گروه اولیه داشت. طیف دیگری که طرف طرح بودند مثل دستگاهها، بعد از سه ماه اول قرار شد گزارش عملکرد بدهند یک گروه تشکیل شد به نام گروه پیگیری طرح که مسؤولیت داشت اجرای این طرح را پیگیری کند.
* یالثارات: اگر دستگاهی پس از پیگیری هم کاری نکرد چطور؟
** ملانوری: میتوان به رئیسجمهور گزارش کرد. حتی در جلسهای که داشتیم صحبت شد که گزارش کار برخی موارد به آقای رئیسجمهور و جمعبندی کار به ایشان داده شود و جلسه با حضور ایشان تشکیل شود. به نظر من نگرانی عمومی که ما در مورد هر قانونی داریم اینجا هم میتواند صادق باشد. اما اگر بگوییم که یک طرح با پیگیری خوب میتواند حداکثر زمینه اجرایی را پیدا کند این از آن طرحهاست. در این فضا این شکل کار و پیگیری میتواند کارساز باشد. ضمن اینکه الان یک اشتراک مساعی بین قوا وجود دارد؛ مجلس داعیهدار این طرح است، دولت، قوای نظامی و قضایی و... داعیه اجرای این طرح را دارند و به این شکل ما باید اطمینان بیشتری نسبت به اجرای طرح داشته باشیم.
* یالثارات: قاعدتاً این طرح بلندمدت است...
** ملانوری: بله. ببینید نکتهای که اینجا مطرح میشود این است که مثلاً شما برای صدا و سیما الگویی را تعریف میکنید که این الگو شاید فردا وضعیت حجاب را در کشور تغییر ندهد ولی به زعم کارشناسان این طرح، مسأله فضای حجاب را عوض خواهد کرد.
* یالثارات: موارد این طرح به شکل جزئی و عملیاتی هم آمده است؟
** ملانوری: در برخی موارد مثل صدا و سیما بله، مثلاً یکی از وظایف صدا و سیما پرهیز از نمایش دادن چهرههای منفور در لباس اسلامی ذکر شده است. بالاخره زمان میخواهد که در چرخه تولید برنامه این مسأله لحاظ شود. البته باز باید پیگیری و تحقیق و سماجت کرد.
* یالثارات: در جلسات دغدغهها چطور است؟ آیا استقبال وجود دارد؟
** ملانوری: برداشت من این است که بدحجابی همه را اذیت میکند این به صورت اجماع وجود دارد. البته برای هر کاری موانعی وجود دارد؛ اینکه در موارد سلبی تا چه اندازه باید پیش رفت؟ و در این مورد چقدر اجماع وجود دارد؟ یا هزینهها خلاءهای قانونی و... که وجود دارند، کدامند؟
* یالثارات: چقدر زمان میخواهید که این طرح در حداقلها خودش را نشان دهد؟
** ملانوری: الان برخی متدینین نگرانند که نمیتوانند لباس مناسب تهیه کنند. الان دامنه انتخاب مردم اینقدر گسترده نیست، به همین خاطر این لباسها گسترش مییابد. لباسی که هم ارزان باشد هم کیفیت مناسب داشته باشد، هم طرح جوان پسندی داشته باشد و هم از نظر شرعی مناسب باشد چقدر وجود دارد؟ به نظر من در این صحنه با فرصت کمتری باید منتظر نتایج باشیم.
* یالثارات: یعنی چقدر زمان؟
** ملانوری: به نظرم ظرف یکی دو سال باید این اتفاق بیفتد وگرنه در صورت عدم حصول نتیجه باید علایم عدم توفیق را مشاهده کنیم.
* یالثارات: یعنی یکی دو سال آینده منتظر برکات این طرح باشیم؟
** ملانوری: در این عرصه بله. الان خانواده دولت خانواده بزرگی است که میتواند با رعایت استانداردهایی به این مسأله کمک کند.
* یالثارات: این استانداردها در دستگاههای دولتی وجود ندارد؟
** ملانوری: جز در دستگاههای خاص خیر.
* یالثارات: این موارد به چه کسی مربوط است؟
** ملانوری: برای هر وزارتخانه به وزیر مربوط ارتباط پیدا میکند. البته در طرح مذکور آمده است که دولت باید در این مورد اقداماتی را انجام دهد.
* یالثارات: دستگاههایی که این طرح را جدیتر دنبال کردند چه دستگاههایی بودند.
** ملانوری: باید بررسی کنم تا خدایی ناکرده اجحاف صورت نگیرد ولی نیروی انتظامی، صدا و سیما، وزارت علوم و ... ولی برای رتبهبندی اجازه بدهید بعداً عرض کنم.
* یالثارات: دستگاههای منفعل چطور؟
** ملانوری: الان ارزیابی دقیقی ندارم.
* یالثارات: حرف آخر...
** ملانوری: امیدوارم این طرح یک بار برای همیشه باشد و از کندرویها و تندرویها اجتناب شود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
