بازى نافرجام

بحران جدید انرژى در اروپا که به دنبال اختلاف میان روسیه و بلاروس بر سر قیمت گاز و مسائل جانبى ایجاد شده است در حالت کلى خود فرضیه‌اى محکم و نزدیک به واقعیت را به ذهن متبادر مى‌سازد: بازى کاخ کرملین با برگ برنده انرژى در اروپا که از ابتداى سال 2006 و به دنبال قطع صادرات گاز به اوکراین آغاز شد هم اکنون وارد فاز جدیدى شده است. در این مرحله متحدان نزدیک مسکو مانند “مینسک” نیز مورد هجمه سیاست‌هاى روسها قرار گرفته‌اند. هم اکنون پوتین و دیگر مقامات روسى با لجاجت‌هاى بیهوده خود در حال از دست دادن “الکساندر لوکاشنکو” متحد سابق خود هستند. در سال گذشته اقدام کاخ کرملین علیه اوکراین توجیهى نسبتا عقلانى و سیاسى داشت: وجود “ویکتور یوچنکو” و دیگر متصدیان ایجاد انقلاب نارنجى در “کى‌یف” براى کاخ کرملین تهدیدى اساسى و منطقه‌اى محسوب مى‌شد و مسکو جهت زهرچشم نشان دادن به غرب و کاخ سفید دست به چنین اقدامى زد. اما تکرار این رفتار در قبال دولت ضدآمریکایى بلاروس هیچ‌گونه توجیه سیاسى و عقلانى ندارد.
بسیارى از کارشناسان معتقدند که روسیه با بهره‌گیرى از انرژى خود بازى جدیدى را در اروپا آغاز کرده است و بدین طریق سعى دارد بار دیگر به احیاى قدرت از دست رفته خود پس از فروپاشى کمونیسم بپردازد. از این رو پوتین و همراهانش با ایجاد تنش در اطراف خط لوله “دروژبا” که یکى از بزرگترین خطوط لوله انتقال نفت در جهان محسوب مى‌شود پیام بازگشت به قدرت را به واشنگتن و اتحادیه اروپا مخابره مى‌کنند. به نظر مى‌رسد که دغدغه‌هاى احیاى قطبیت کاخ کرملین در نزد مقامات روسى با نوعى توهم و سردرگمى همراه شده است. احیاى قطبیت در جهان امروز معلول حفظ متحدان‌و پرهیز از تنش زایى است.
“بازى با برگ برنده انرژی” در صورتى به پیشرفت و حرکت روبه رشد روس‌ها مى‌انجامد که نقش متحدان روسیه از جمله بلاروس در این بازى حذف یا کمرنگ نشود. رفتار کنونى مقامات کاخ کرملین نسبت به “الکساندر لوکاشنکو” و دیگر مقامات بلاروس نشان دهنده نگاه نازلى است که بر مناسبات بین‌المللى مسکو حکم فرماست.
سکوت روس‌ها در شوراى امنیت و همراهى‌‌ آنها با واشنگتن و کشورهاى اروپایى با آنچه امروز در لوله‌هاى نفت روسیه- اروپا مى‌گذرد قابل جمع نیست. هم اکنون موعد آن‌رسیده است تا پوتین و لاوروف نسبت به روش و مسیر کنونى خود تجدید نظر نمایند. از دست دادن متحدان منطقه‌اى به قیمت خودنمایى در برابر نظام بین‌الملل نه تنها حرکت روسها به سمت قطبیت را سرعت نخواهد بخشید بلکه موجب توقف یا حتى پس‌رفت کاخ کرملین در جهان امروز خواهد شد.