حماس و حضور در عرصه بازی سیاسی

* رویکرد جامعه جهانی در برخورد با نتایج انتخابات فلسطین که با پیروزی حماس، همراه شده، چه خواهد بود؟
** پیروزی گروههای سیاسی اسلام‌گرا از جمله جنبش حماس در فلسطین، ائتلاف یکپارچه شیعیان در عراق و اخوان‌المسلمین در مصر، نشان از وزیدن یک جریان جدید سیاسی می‌دهد و به نظر می‌رسد که ضرورت دارد، گروهها و جناحهای دین‌گرا که تاکنون در صحنه سیاست حاضر نبودند، با توسل به ابزار انتخابات، وارد عرصه سیاست شده تا بتوانند اهداف و خواسته‌های خود را از طریق پذیرش قواعد بازی و شرایط حاکم بر نظام بین‌الملل، محقق سازند.
جنبش حماس به عنوان دشمن سرسخت اسرائیل، تاکنون در بازیهای سیاسی شرکت نکرده بود، اما در شرایط فعلی و با پیروزی در انتخابات پارلمان فلسطین، مجبور است به عنوان یک بازیگر اصلی وارد تعاملات سیاسی شود.
نکته مهم این که اگر قرار است حماس به این بازیگری در عرصه سیاسی ادامه دهد باید در نگرشها و استراتژی‌های خود حداقل در سیاست اعلانی – تغییراتی ایجاد نماید که این تغییر با پذیرش پیمان اسلو به عنوان باب مذاکرات سیاسی در فضای بین‌المللی، مفهوم خواهد یافت. در واقع حماس باید در راستای پذیرش قواعد بازی سیاسی، موضوع مذاکره با طرف مورد مخاصمه را مورد توجه قرار دهد که چنین روشی از سوی گروه اخوان‌المسلمین در مصر با گفتگو با حزب حاکم به رهبری مبارک و ائتلاف یکپارچه شیعیان در عراق از طریق مذاکره با گروههای داخلی و اشغالگران خارجی، تاکنون دنبال شده است.
به هر حال حماس باید بر این نکته واقف باشد که در فرآیند صلح خاورمیانه که از طریق گفتگو به دست خواهد آمد، ضروری است تا به مختصات روابط بین‌الملل نزدیک شود. مصاحبه اخیر خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس که پس از برگزاری انتخابات صورت گرفت، حاکی از آن است که حماس و رهبران‌ عالی‌رتبه آن، عقلانیت سیاسی را سرلوحه فعالیت‌های خود قرار داده و اظهارنظرهای هوشمندانه آنان، بیانگر روشن‌بینی و واقعگرایی آنها در برخورد با اسرائیل است.
* با توجه به این که نتایج انتخابات در طی یک فرآیند دموکراتیک حاصل گردیده، آیا پذیرش مشروط آن از سوی دول غربی برخورد دوگانه با مفهوم دموکراسی نیست؟
** ذکر این نکته ضروری است که اگر فضای بین‌المللی مغایر بر چارچوب‌های عملکردی حماس واقع می‌شد، قطعا در پیروزی حماس مشکلاتی را به وجود می‌آورند. به هر حال حماس مجبور است تا خود را با معیارهای بین‌المللی تطبیق یا نزدیک نماید. همچنان که بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکا، کنار گذارندن روشهای مسلحانه مقاومت را پیش‌شرط کمک و حمایت از گروه حماس و دولت فلسطین یاد کرده‌اند. به نظر می‌رسد، این کشورها برای کشاندن دو طرف مناقشه یعنی فلسطینیان و اسرائیلی‌ها، اسرائیل را با خروج از غزه یک گام به عقب برده و با پذیرش ورود حماس به بازار سیاسی آنها را یک گام به جلو کشانده است. به هر صورت، نکته مهم این است که حماس در انتخابات پیروز شده و باید با اتخاذ راهبردهای جدید و تاکتیک‌های نوین، این موفقیت را قدر بداند. بی‌تردید، جنبش حماس، از این پس به صورت یک گروه سیاسی در خواهد آمد و سخنان اخیر خالد مشعل علاوه بر برخورداری از یک بینش عمیق سیاسی و معطوف به آینده، کاملا انعطاف‌پذیر است.