1- اجتناب دولت از دخالت در حریم خصوصی افراد
2- حمایت از توسعه نهادهای مدنی و سازمانهای غیردولتی
3- حمایت از بخش خصوصی برای یافتن شریک خارجی
4- مهار تورم و افزایش قدرت خرید مردم
5- حمایت از جامعه مدنی و حذف دستگاههای موازی
6- ارتقاء سطح مارکت قومیتها و اقلیتهای مذهبی
7- تقویت آزادی بیان و قلم و بهبود شرایط مطبوعات
8- دفاع موثر از حقوق بشر
9- توسعه روابط با کشورهای صنعتی
10- حمایت از ایرانیان خارج از کشور
گروه اقتصادی: متن کامل برنامههای اکبر هاشمی رفسنجانی روز گذشته منتشر شد. این برنامه علاوه بر مقدمه شامل چندین محور عمده است که در هر محور علاوه بر ذکر ضرورتها به راهبردهای مورد نظر برای تحقق آن پرداخته شده است. مقدمه این برنامه که در ساختاری بیانیه گونه به چکیده مواضع او درباره وضعیت کنونی ایران و افقهای توسعه کشور میپردازد تا لحظه تنظیم این مطلب نهایی نشد. به گفته نزدیکان وی این پیشگفتار امروز منتشر خواهد شد. برنامه هاشمی با عنوان «میثاق با مردم» و شعار «همه با هم کار برای سربلندی ایران» توسط گروهی از اساتید دانشگاه به سرپرستی دکتر محمدعلی نجفی از اعضای مرکزیت ستاد تنظیم شده است. دکتر نجفی وزیر آموزش عالی در دولت مهندس موسوی، وزیر آموزش و پرورش در دولت هاشمی و رئیس سازمان برنامه و بودجه و معاون رئیسجمهور در دولت خاتمی بود. این عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف دیروز اعلام کرد: هم راستا با بیانیه انتخاباتی آقای هاشمی، در این برنامه، اولویتهای کاری هاشمی در حوزههای مختلف و در چارچوب سند چشمانداز 20 ساله کشور تشریح شده است. وی تصریح کرد: همان گونه که در بیانیه آقای هاشمی رفسنجانی نیز آمده بود، نباید در گذشته در جا زد و باید برنامهای متناسب با شرایط جدید کشور تدوین کرد. به گفته وی، رئوس برنامههای هاشمی رفسنجانی عبارتند از: تقویت مبانی علم و فناوری، منابع انسانی، تعامل بینالمللی، جوانان، فرهنگ و هنر، توسعه اجتماعی، توسعه سیاسی، اقتصاد و اشتغال، تامین اجتماعی، دولت خوب، تمرکززدایی، محیط زیست و منابع طبیعی. معاون برنامهریزی ستاد انتخاباتی هاشمی رفسنجانی گفت: این محورهای مهم، نظام فکری و عملیاتی جناب آقای هاشمی را تشکیل میدهند و ایشان در برنامههای تدوین شده اولویتها و سرفصلهای ذکر شده را تبیین و تشریح کردهاند. وی افزود: مشروح این برنامه به زودی در 23 صفحه منتشر میشود و در دسترس مردم شریف ایران قرار خواهد گرفت. او گفت: در تدوین برنامههای هاشمی رفسنجانی، جمع زیادی از کارشناسان، متخصصان، صاحبنظران و مدیران برجسته نقش مشورتی داشتهاند.
به گفته وی، هاشمی رفسنجانی با ژرفنگری به اوضاع داخلی و خارجی، و به امید تحقق خواستههای مردم به دور از هرگونه شعارزدگی و با تدبیر لازم در انتخابات نهم ریاست جمهوری وارد شدهاند و کشور بار دیگر شاهد دوران نوین توسعه و شکوفایی اقتصادی خواهد بود.
نجفی ادامه داد: هاشمی همانطور که در هشت سال دوران سازندگی، نشان داد، مرد میدان است و قادر خواهد بود نظام را از بحرانهای احتمالی دور سازد.
معاون برنامهریزی ستاد انتخاباتی هاشمی افزود: مردم فهیم و آگاه ایران در 27 خرداد با مشارکت حداکثری و آرای بالای خود به هاشمی بار دیگر ثابت خواهند کرد که شرایط داخلی و خارجی را به خوبی درک کردهاند و حضورشان را با جدیت و همت تمام در صحنه به نمایش میگذارند.
این بیانیه در حالی منتشر میشود که هاشمی عصر دیروز با استقبال از پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی بر جذب سرمایههای خارجی و ایرانیان خارج از کشور تاکید کرد و گفت: تنها راه خروج از وضع موجود کوچک کردن دولت و ورود سرمایه مردم به چرخه اقتصاد است.
منابع انسانی
بخش محورهای برنامه آقای هاشمی به منابع انسانی اختصاص یافته است. این بخش به منظور گسترش و بهبود آموزش و سلامت و با هدف دسترسی به استانداردهای جهانی در بخش توسعه منابع انسانی بر اساس شاخصهای توسعه جوامع مختلف راهبردهایی برای اداره کشور در نظر گرفته شده است. نظام دانایی محور در برنامه چهارم به عنوان سرفصل توسعه منابع انسانی است. گسترش نظام آموزش و پژوهشی همسو با دانش در عرصه جهانی، انتخاب و آموزش نخبگان برای مشارکت بیشتر در تصمیمگیری و مدیریت کشور. به همین منظور در آموزش و پرورش قرار است برای توسعه بیستر کیفی و کمی آموزشهای تحلیلگرانه، تحول در نظام آموزشی و تاکید بر فعالیتهای خلاقانه به منظور تربیت شهروندی صورت بگیرد.
ارتقای شرایط کاری و سطح دانش معلمان، توسعه آموزش عالی بر محور آموزشهای مهارتی و حمایت از تشکیل مراکز اقماری وابسته به دانشگاهها که به تولید علم و تکنولوژی منجر خواهد شد، از جمله محورهای توسعه منابع انسانی است.
بخش دیگری از بخش توسعه منابع انسانی تقویت همکاریهای بینالمللی است. ایجاد نظام «اقتصاد سلامت» و منطقی کردن سرانه درمان و بهداشت جامعه با تاکید بر استمرار رایگان خدمات بهداشتی در سراسر کشور از دیگر محورهای این برنامهها است. تلاش برای دسترسی مردم به خدمات بهداشتی- درمانی از طریق پوشش گسترده بیمه همگانی، نظارت بر کیفیت ارائه خدمات درمانی و تولید و توزیع دارو از دیگر برنامههای توسعه منابع انسانی است.
علم و فناوری
بخش دیگر برنامههای دولت هاشمی به بخش علم و فناوری اختصاص دارد. هدف از قرار دادن این بخش تقویت مبانی علمی و تکنولوژیک کشور است. در مقدمه این بخش تحولات شگرف دانش بشری در حوزههای مختلف مورد توجه قرار گرفته، به طوری که فناوری اطلاعات و ارتباطات را راهی در جهت دستیابی به تحولات در این عرصه عنوان میکند. سهمخواهی از دانش، فناوری و بهرهگیری حداکثر از نیروی کار و انرژی از راههای دستیابی به علم و فناوری روز در نظر گرفته شده که امکان جهش کشور را به عنوان کشور «سرآمد» فراهم خواهد آورد. ضمن اینکه این برنامه هشدار داده که بیتوجهی به این موضوعات شکاف کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته را افزایش خواهد داد. چنین نگرشی راهبردهایی را به دنبال خواهد داشت. ایجاد نظام رصد پیشرفتهای علمی و جهانی، فراهم کردن زمینه اشتغال نخبگان در فناوریهای نو به ویژه در مراکز و پارکهای فناوری و ایجاد فضای مطلوب علمی برای تعامل بینالمللی از جمله این راهبردها است. ضمن اینکه به کارگیری فناوریهای نو به منظور افزایش سهم دانش در ارزش افزوده خدمات و کالای کشور از برنامههای محوری است. قابلیتهای موجود در بیوتکنولوژی و فناوری اطلاعات و توسعه زیرساختها در این راستا زمینهساز کیفیت تولیدات اقتصادی و صنعتی خواهد شد. فضای مجازی و اینترنت از امکاناتی است که موجب اشاعه علم، فرهنگ و هنر ایرانی و گسترش زبان فارسی میشود. به همین منظور در بند دیگری از راهبردهای علم و فناوری استقرار دولت الکترونیک و امکان دسترسی شفاف و سریع شهروندانی ایرانی به خدمات دولتی در اولویت قرار گرفته است. توسعه نظام نوآوری و کارآفرینی و حمایت از حقوق مالکیت معنوی از دیگر محورها است.
اقتصاد و اشتغال
محوری که در راستای تعامل مثبت با جهان به عنوان نقش محوری در نظر گرفته شده، اقتصاد و اشتغال است. اقتصاد ایران در سالهای گذشته با افت و خیزهای زیادی مواجه بوده، تخریبهای ناشی از جنگ و سرمایهگذاری در ایجاد زیربناها و اجرای پروژههای بزرگ در دوران سازندگی از بخشهای اقتصاد ایران است. در برنامه اقتصادی هاشمی شرایط امروز اقتصاد ایران با توجه به اقدامات زیربنایی انجام شده در گذشته، شرایط را برای رشد پایدار اقتصادی مساعد توصیف میکند. در این برنامه رشد پایدار اقتصادی، متکی بر توسعه بخش غیردولتی و تعامل با دنیای خارج از موجب رفع مشکل بیکاری، ارتقای سطح رفاه جامعه و تامین عدالت اجتماعی معرفی شده است. ضمن اینکه بخش بزرگی از فقر جامعه ناشی از متکی نبوده رشد اقتصادی در جذب مشارکت وسیع مردم و بخش دیگری به دلیل آسیبپذیری بینالمللی که در راستای ضعف تعامل با جهان به وجود آمده اختصاص دارد. اقتصاد و اشتغال دو بال را برای رشد پایدار اقتصاد در نظر میگیرد؛ تعامل با جهان و توسعه مشارکت مردم. برای ایجاد اشتغال هم افزایش ظرفیتهای تولید با بهرهگیری از مزیتهای کشور مورد تاکید قرار گرفته است.
بر این اساس 6 محور برای توسعه محور اقتصاد و اشتغال در نظر گرفته شده است. اولین محور توسعه تعامل و همپیوندی با جهان است. این بند استفاده از سرمایه ایرانیان خارج از کشور، جذب سرمایهگذاری خارجی، به کارگیری فناوری پیشرفته برای بالا بردن قدرت رقابت کالای ساخته شده در داخل و صدور محصول نهایی به بازار بینالمللی از مهمترین این اهداف است. اتصال صنایع ساخت قطعات به صنایع تولیدکننده محصولات نهایی در جهان و حمایت قانونی از بخش خصوصی برای یافتن شریک خارجی از دیگر محورهای توسعه تعامل و همپیوندی با جهان است. بخش دیگری از محور همپیوندی با جهان مناطق آزاد اختصاص دارد. تشکیل مناطق آزاد صنایع انرژی بر و تعیین مناطقی که از ظرفیتهای مناسب زیربنایی و منابع انسانی برخوردار هستند از این اهداف است.
محور دوم اقتصاد و اشتغال خصوصیسازی و گسترش بازار سرمایه است. واگذاری بنگاههای کوچک و متوسط از طریق بورس، واگذاری برخی از بنگاههای بزرگ اقتصادی به عموم مردم با اولویت فرهنگیان، کارمندان و کارگران و تعاونیها، گسترش بورس و توسعه سهامداران جزء و خصوصیسازی تدریجی شرکتهای پیمانکاری بخش دولتی از برنامههای این محور است.
سومین محور اقتصاد و اشتغال به توسعه و تقویت بخش خصوصی اختصاص دارد. اهداف این محور اصلاح سیاستهای مالیاتی، اتخاذ سیاستهای تشویقی در جهت ادغام بنگاههای کوچک و متوسط برای شکلگیری بنگاههای بزرگ بخش خصوصی، تشکیل خوشههای صنعتی، فراهم کردن زمینه برای تشکیل پیمانکاران در سطح بینالمللی از جمله این اهداف است ضمن اینکه حمایت از کارآفرینی و پشتیبانی از تعدیل خلاقیتهای فکری به طرحهای تجاری نیز از دیگر اولویتهای قرار گرفته است.
در این محور چنین مورد حمایت از بخش خصوصی به خصوصی در پیمانکاریهای ساختمانی و صنعتی مورد تاکید قرار گرفته است. از دیگر محورها را میتوان تعیین تکلیف مالکیت زمینهای کشاورزی به نفع کشاورزان عنوان کرد.
محور دیگر اهداف اقتصاد و اشتغال به اصلاحات ساختاری در بنگاههای دولتی به خصوص در حوزههای زیربنایی اختصاص دارد. اعمال کنترلهای لازم در حوزه انحصارات دولتی، اتخاذ شیوههای مدرن در تامین منابع مالی بنگاههای اقتصادی به خصوصی در حوزههای انرژی، حمل و نقل و ارتباطات و توسعه شبکه مخابراتی کشور در سطح استانداردهای جهان از دیگر محورهای افزایش کارایی بنگاههای اقتصادی است. پنجمین محور که مهمترین محور برنامههای اقتصادی است، به مهار تورم و افزایش قدرت خرید مردم میپردازد. کنترل رشد حجم پول و رشد بودجه دولت به منظور افزایش کارایی و بهرهوری دولت، توسعه و نوسازی نظام مالیات برای اخذ مالیاتهای عادلانه و تداوم کاهش سهم تسهیلات تکلیفی در اعتبارات سیستم بانکی از جمله زیرمجموعههای این هدف است.
آخرین محور به افزایش کارآمدی و گسترش خدماترسانی سیستم بانکی و بازارهای مالی مرتبط اختصاص دارد. در اهداف این محور ایجاد شرایط قانونی و حقوقی برای شکلگیری و توسعه بازارهای مالی آموزش همگانی برای قدرتمند کردن مردم در این بازارها مورد تاکید قرار گرفته است. تقویت نیروی انسانی در راستای ساماندهی نظام بانکی به منظور دستیابی به استانداردهای جهانی، فراهم کردن فضای رقابت بین بانکها، حمایت از افزایش تنوع خدمات رسانی در سیستم بانکی و مدرن کردن کارکرد بانکی از طریق توسعه بانکداری الکترونیکی از دیگر اهداف محور افزایش کارآمدی سیستم بانکی است. ضمن اینکه کاهش دخالتهای نهادهای غیرمرتبط و مداخلهگر در سیستم بانکی و ایجاد زمینه مناسب برای توسعه بانکهای خصوصی به منظور افزایش سهم آنها در بازار پول و اعتبار از دیگر برنامههای این محور است. هدف دیگر رفع موانع دسترسی صنعتگران کوچک و کشاورزان به اعتبارات بانکی از طریق برقراری تمهیدات ویژه برای مشتریان خواهد بود.
زنان
بخش دیگر برنامههای هاشمی به زنان و افزایش مشارکت و توسعه مسئولیتپذیری اختصاص دارد با این تفاوت که در محورهای این برنامه تاکید شده که در تمام زمینههای برنامه زنان اهداف هم شامل مردان میشود و هم زنان. در مقدمه این بخش آمده است: زندگی امروزی هم در مقیاس جامعه و هم در سطح خانواده، نیازمند مشارکت موثر زنان است. در سطح کلان زنان ایرانی ثابت کردهاند که در زندگی شغلی از حس مسئولیتپذیری و وجدان کاری بالایی برخوردارند و اتکا به آنان در بسیاری از موارد منجر به بهرهوری و کارآمدی خواهد شد. حضور زنان در عرصههای آموزش، بهداشت، درمان و سایر فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی همواره قرین با توفیق بوده است. در مقیاس خانواده نیز زنان با تلفیق آگاهی و عاطفه، در تربیت فرزندان نقش موثرتری دارند. لذا دولت باید زمینههای حضور زنان را در تمامی میدانهایی که مردان حضور دارند، فراهم سازد و در عین حال مراقبت کند که شأن و سلامت مادران به عنوان حافظان کیان خانواده، پاس داشته شود و تبعیضهای ناروای جنسیتی محو شود.
اصلاح و تکمیل قوانین و مقررات عمومی متناسب با نیازها در حوزه حقوق و تکالیف زنان یکی از راهبردهای این بخش است.
توجه به تقویت تحکیم بنیان خانواده با تاکید بر حقوق زنان و نقش جایگاه آنان، ایجاد تناسب بین بازار اشتغال متناسب با توانایی، مهارت و دانش زنان و مشارکت در حوزه کار و تولید و کارآفرینی از دیگر محورها است.
توجه به ارتقای سطح مشارکت زنان در عرصههای مدیریت و تصمیمگیری ملی، صیانت از آنان در برابر آسیبها و اقدامات و اصلاح مقررات مربوط به برخورد با جرایم و بزه در حوزه زنان بخش دیگری از این اهداف است.
توجه به خواسته دختران جوان، حمایت از برنامههای آموزشی، تخصصی و کارآفرینی و اجرای برنامههای حمایتی برای بهبود حیثیت و ارتقای سلامت مادران و کودکان بخش دیگری از این راهبردها است.
ورزش و تربیت بدنی
بخش بعدی از برنامههای اقتصادی را ورزش و تربیت بدنی در بر میگیرد. در اهداف این برنامه استدلال شده که نمود جامعه سلام و پرنشاط را میتوان در ورزش و میزان عمومیت آن در گروههای مختلف سنی و اقشار مختلف اجتماعی باید جستوجو کرد و همین منظور ورزش را به عنوان زمینهای برای فراهم کردن تقویت سلامت عمومی و بهداشت روانی و عرصهای برای ابراز هویت ملی و اثبات بهداشت روانی و عرصهای برای ابراز هویت ملی و اثبات توانمندیهای نسبی در میادین رقابتهای حرفهای در نظر گرفتهاند. محورهایی که برای بخش ورزش و تربیت بدنی در نظر گرفته شده، گسترش ورزش همگانی، فضاهای ورزشی، حمایت از توسعه ورزش حرفهای و تقویت بخش غیردولتی برای توسعه ورزش در این برنامه گنجانده شده است. ضمن اینکه توسعه ورزش آموزشگاهها و دانشگاهها، توجه به ورزش کارگری و توجه به ورزشهای پایه و مادر از بخشهای دیگر این محور است.
دولت مجری کارآمد
فصل دیگر دولت را سیاستگزار و مجری کارآمد برای ارتقای رضایتمندی جامعه معرفی کرده است. به اعتقاد هاشمی کارکرد دولت به گونهای است که اگر در جایگاه صحیح خود ایفای نفش کند تامین کننده رفاه و عدالت خواهد بود.
همچنین زمانی که دولت عرصههایی فراتر از حد مطلوب را در اختیار گیرد به مانعی برای بهبود امور جامعه تبدیل شده و محدودیتآفرین میشود. حکمروایی شایسته بر ایفای نقش دولت در موضع سیاستگزار و تامین کننده زیربناها و فراهم آورنده امنیت و خدمات عمومی و تامین اجتماعی و رفع محدودیتها از قلمرو زندگی آزاد مردم تاکید دارد. در کشور ما به رغم آنکه دولت حوزههایی وسیع از مسئولیتها را به عهده دارد، فاقد قدرت جمعآوری منابع کافی برای پوشش دادن به همه هزینهها است. در مجموع، گستره وسیع مسئولیتهای دولت در کنار محدودیتهای مالی، مانع از آن شده است که کارمندان شریف دولت از اطمینان خاطر کافی در تامین نیازهای معیشتی خود برخوردار باشند. از سوی دیگر، عدم بازده مناسب وجوه جمعآوری شده در نظام بازنشستگی به گونهای است که پرداختهای مربوط به بعضی مقاطع زمانی کافی نبوده است. نگاهی کلی به مجموعه فعالیتهای دولت بیانگر این واقعیت است که دولت در حوزه تصدیهای اقتصادی بسیار حجیم است. دولت مسلماً مسئول افزایش رفاه جامعه و کاهش بیکاری است. اما به طور کاملاً بدیهی، افزایش اشتغال از طریق استخدامهای دولتی و افزایش رفاه جامعه از طریق هر چه وابستهتر کردن مردم به دولت، نه ممکن است و نه مطلوب. در یک جامعه مدنی، این دولت است که به مردم وابسته است و با مالیات آنان اداره میشود و لذا به ناچار در مقابل جامعه پاسخگو است. در ادامه این فصل شانزده راهبرد اصلی برای تحقق دولت مطلوب ذکر شده است. مهندسی مجدد سازمانهای دولتی و استفاده از فناوری اطلاعات برای اصلاح روشهای ادارات، آموزش و ارتقای روحیه کارکنان و حمایت از حقوق شهروندان در قبال دولت از برنامه آینده این نامزد انتخاباتی برای دولت نام برده شده است. تامین و تضمین حقوق مصرفکنندگان، حداقل ساختن نقش دولت و مقابله با کسری بودجه به عنوان مهمترین عامل ایجاد تورم در کنار اعطای استقلال بیشتر به بانک مرکزی و پیگیری اطلاعات در زمینه فساد و اداری و مالی از دیگر افقهای دولت آینده خواهد بود.
تمرکززدایی و توازن منطقهای
بخش بعدی از برنامههای هاشمی تمرکززدایی و اعطای اختیارات بیشتر به مناطق و دستیابی به توازن منطقهای است. وسعت بسیار، جمعیت بالا با هرم سنی خاص، تنوع قومی و تعداد قابل توجه همسایگان ایران اداره صحیح آن را به شکل متمرکز دشوار میسازد. توسعه آموزش و رشد آگاهی مردم و نیز افزایش توانمندیهای مدیریتی شرایط مناسبی را فراهم آورده تا به تدریج اختیارات بیشتری به مناطق داده شود. وابستگی به ویژه بودجه دولت به درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام موجب شده است تا تصمیمگیران کشور در مرکز از طریق اهرم تخصیص منابع از اختیارات زیادی در مورد مناطق مختلف جغرافیایی برخوردار باشند. از سوی دیگر تفاوتهای محسوس میان برخورداری مناطق مختلف کشور و نیز شهرها و روستاها، تهدیدی جدی برای پایداری توسعه اجتماعی- اقتصادی محسوب میشود که مرتفع ساختن آن باید در یک برنامه جامع مد نظر قرار گیرد. در شش راهبرد هاشمی برای ایجاد آمایش و تمرکززدایی از دولت ارتقای سطح مشارکت قومیتها و پیروان مذاهب مصرح در قانون اساسی و همبستگی ملی، توسعه اختیارات مناطق جهت صدور مجوز فعالیت بخش خصوصی و اعطای اختیار به استانها جهت جمعآوری و هزینه کرد مالیات به عنوان برنامه ذکر شدهاند.
علاوه بر این توسعه بیمه محصولات کشاورزی و تقویت زیربناها و امکانات صنعتی روستایی از دیگر گامهای هاشمی در جهت توسعه متوازن ملی خواهد بود.
زندگی در پرتو توسعه فرهنگ و هنر
قرار بعدی برنامههای اکبر هاشمی رفسنجانی با عنوان «زندگی سرشار از معنویت و نشاط در پرتو توسعه فرهنگی و هنر» به حوزه فرهنگ پرداخته است.
هاشمی سیاستهای فرهنگی خود را اینگونه توضیح میدهد: یکی از ظرافتهای حساس و مهم در کار دولت، در عصر فناوریهای نوین، ارائه تلفیقی مناسب و آمیزهای مطلوب از توسعه صنعتی و رشد فناوری با فرهنگ و هنر اسلامی - ایران است. محصولات صنعتی ایران، آنگاه که به بازارهای بیرونی راه پیدا میکنند باید با خود اثری از هویت ایرانی را نیز داشته باشند. تحقق این آرزو مستلزم تکریم اهل فرهنگ و هنر و سامان بخشیدن به امور حرفهای و معیشتی آنان است. رویه دیگر فرهنگ، فرهنگ اجتماعی است که خود را در احترام به قانون و محترم شمردن حقوق دیگران متبلور میسازد. بدون تردید یکی از وجوه ارزیابی درجه توسعهیافتگی هر جامعه میزان پایبندی مردم آن به قانون است. به این بعد از توسعه یافتگی نیز باید در برنامههای دولت به طور جدی پرداخته شود و از اولویتهای دولت محسوب گردد.
تقویت علایق ملی و افزایش نقش یکایک آحاد ملت در توسعه و ارتقای اخلاق جمعی و تعمیم آن از حوزه فردی به اجتماعی از اولویتهای مهم هاشمی خواهد بود. او قصد دارد با زدودن نظامات بوروکراتیک و افزایش مصرف فرهنگی و میزان مطالعه شاهد فرهنگی کشور را بهبود ببخشد.
بر مبنای برنامه هاشمی در نحوه صدور مجوز فعالیتها و آثاری هنری تغییراتی ایجاد شده و توسعه امکانات بیمهای برای اهل فرهنگ، تقویت زبان فارسی، ایجاد نظام داد و ستد و رونق اقتصاد فرهنگ در دستور کار خواهند بود.
توسعه اجتماعی، امنیت و آسودگی خاطر
توسعه اجتماعی به معنی ایجاد امنیت، آسودگی خاطر و غرور شهروندی دیگر محور هاشمی برای دولت 88 - 84 است. بر اساس این بخش برنامه: ایجاد آرامش، رضایتمندی و امنیت خاطر در جامعه و فراهم آوردن شرایطی که شهروندان از زندگی در کشور احساس سعادت و غرور نمایند از اهداف و وظایف حکومت است. از دیگر کارکردهای مهم حکومت در هر جامعه، تقویت حس همدلی و الفت میان مردم است. در این نکته تردیدی نیست که آحاد مردم، در عین تنوع به لحاظ فرهنگی، اجتماعی و سیاسی و نیز به لحاظ میزان برخورداری اقتصادی، برای نیل به سعادت به یکدیگر نیازمندند. رسالت دولت آن است که از طریق تعمیق روابط اجتماعی، حسن نیاز متقابل را میان آحاد مردم تقویت نموده و به شکلگیری لایههای اجتماعی ما بین نهاد خانواده و دولت کمک کند. بعد دیگر از کارکردهای هر حکومت، تامین امنیت همهجانبه برای شهروندان است به گونهای که اطمینان خاطر کافی در حفظ حریم زندگی خصوصی و دفاع از حقوق افراد در مقابل انواع تهدیدات فراهم شود.
به اعتقاد هاشمی از مهمترین راهبردهای توسعه اجتماعی اجتناب دولت از دخالت در حریم زندگی خصوصی و خانوادگی و حمایت از توسعه نهادهای مدنی اجتماعی است. او ساماندهی مدیریتی شهری، تقویت امنیت جامعه در برابر جرم و تجاوز و تفکیک دو مقوله امنیتی و اجتماعی قاچاق را از دیگر راهبردهای توسعه اجتماعی میداند.
توسعه سیاسی و سازماندهی سیاسی جامعه
محور بعدی مورد نظر هاشمی توسعه سیاسی با رویکرد مشارکت مردم در امور سیاسی و تعمیق سازماندهی سیاسی جامعه است. او اعتقاد دارد: «رشد سریع شهرنشینی در کشور، جوانی جمعیت، افزایش برخورداری از آموزش در مقاطع مختلف تحصیلی، تقویت ارتباطات جهانی و افزایش متوسط سطح رفاه عمومی موجب شده است تا تمایل جامعه برای مشارکت فعالتر در اداره کشور افزایش پیدا کند.
به طور طبیعی میتوان انتظار داشت که به موازات رشد قابلیتهای جامعه، کیفیت و کمیت مشارکت مردم در امور دستخوش تغییر شده و مشارکت صوری به مشارکت محتوایی دگرگون شود. رشد جامعه در عرصه سیاسی ایجاب میکند که از یک طرف تمایلات و درخواستهای سیاسی و اجتماعی در قالب احزاب سازماندهی شده و نمود برنامهای و اثباتی پیدا کند و از طرف دیگر دولتمردان نیز ظرفیت نقدپذیری و تاثیرپذیری از مخالفتها را بسط داده و از این طریق به هموارتر کردن مسیر رشد و بلوغ اجتماعی - سیاسی کمک کنند.»
این کاندیدای ریاست جمهوری به عنوان راهبردهای رسیدن به این هدف به مواردی چون تعمیق سازماندهی سیاسی جامعه و گسترش مشارکت گروههای مردم به ویژه نخبگان، روشنفکران از طریق توسعه احزاب قائل است و تقویت آزادی بیان و قلم و بهبود شرایط فعالیت مطبوعاتی حرفهای و امنیت شغلی اهل قلم در چارچوب قانون.
جوانان حلقه اتصال به آینده پرامید
محور بعدی مورد نظر اکبر هاشمی رفسنجانی هم بحث جوانان به عنوان سرمایه ارزشمند کشور و حلقه اتصال به آینده پر امید است. او میگوید: «یکی از ویژگیهای جامعه ایران در شرایط حاضر، جوانی آن است. جوانان به عنوان بخش ارزشمندی از سرمایه اجتماعی، مظهر شادابی، تحرک، امید به آینده، پویایی هویت و تلاش و کوششاند. اگر شرایط به گونهای شود که غبار یاس و پژمردگی بر چهره جوانان بنشیند، روح از کالبد جامعه پرکشیده و نشاط از اجتماع رخت میبندد. جوان به هویت نیازمند است تا با گذشته ارتباط سازنده برقرار سازد و به امید احتیاج دارد تا به فردا دل ببندد و برای آن تلاش کند. جوان ایرانی را که میل به پیشرفت و ترقیخواهی از خصوصیات بارز اوست، نمیتوان در محدودهای بسته قرار داد و از او انتظار تحرک داشت. حوزههای عملکرد جوان در عرصههای مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نیازمند برخورداری از تحرک و آزادی عمل است. اگرچه سیاستهای اعمال شده در کل جامعه - در صورتی که به نحو مطلوب و مناسب طراحی و اجرا شود - همه جامعه از جمله جوانان را منتفع خواهد ساخت، لکن بنا به دلایلی که ذکر شد، ضرورت طراحی سیاستهایی با هدف مخاطب مشخص دختران و پسران جوان اجتنابناپذیر است.»
هاشمی برای رسیدن به این هدف 8 راهکار پیشنهاد میکند. از جمله تامین آزادی و امنیت شکوفایی استعدادها و بروز خلاقیت جوانان و کاستن دخالت دولت در حوزه زندگی خصوصی آنان.
همچنین رفع موانع و ایجاد تسهیلات برای شکلگیری سازمانهای غیردولتی و حل مشکل بیکاری به گونهای که امید یافتن شغل مناسب در میان جوانان افزایش باید.
محیط زیست و منابع طبیعی
یکی دیگر از بخشهای برنامه مورد نظر هاشمی به محیط زیست و منابع طبیعی اختصاص دارد، «پایداری و استمرار توسعه در هر کشور منوط به فراهم بودن منابع طبیعی و سلامت محیط زیست در آن کشور است. موضوع منابع طبیعی و محیط زیست امروز اهمیتی بینالمللی پیدا کرده است و شاخصهای مرتبط با آن مورد پایش جهانی قرار میگیرد. ایران به عنوان کشوری با برخورداری از منابع غنی طبیعی و تنوع آب و هوایی و اقلیمی بسیار با تهدیداتی جدی در این زمینه مواجه است. پیشروی کویر و شنزارها، افزایش آسیبپذیری در مقابل جاری شدن سیل، سرعت روزافزون رشد شهرها و مشکلات ناشی از ضعف سیستم فاضلاب و در معرض آسیب قرار گرفتن آبهای زیرزمینی و بالاخره مشکل آلودگی هوا در شهرهای بزرگ و در معرض خطر قرار گرفتن سلامت شهروندان از جمله موارد قابل ذکر در این زمینه است که اعمال راهبردهای زیر را ضروری میسازد.»
اجرای برنامه ساماندهی سواحل، تدوین و اجرای برنامه جامع جلوگیری از آلودگی محیط زیست و بهبود کیفیت تولید فرآوردههای نفتی نیز از جمله راهبردهای رسیدن به برنامه فوق ذکر شده است.
تعامل بینالمللی و دستیابی به جایگاه شایسته ایران تعامل بینالمللی و کسب جایگاه شایسته در جامعه جهانی از دیگر محورهای مدنظر هاشمی است. او در این خصوص به قابلیتهای بسیار ایران اشاره میکند و میگوید: «کشور ایران از قابلیتهای بسیار ایران اشاره میکند و میگوید: «کشور ایران از قابلیتهای بسیاری برخوردار است که به فعل درآمدن بخش قابل توجهی از آن در گروه تعامل فعال با جهان است. منابع سرشار نفت و گاز، موقعیت ممتاز جغرافیایی، فرهنگ اسلامی و تمدن کهن و غنی ایرانی، زنان و مردان تحصیلکرده واجد صلاحیتهای بینالمللی و بسیاری موارد دیگر، در صورتی به رفاه ملموس و معیشت مطلوب تبدیل میشود که در پیوند با توانمندیهای جهانی قرار گیرند. در عرصه سیاست، گرچه جهان بر مدار حق نمیچرخد و ظلم و نفی حقوق ضعفا همواره مشی قدرتمندان بوده است لکن جمهوری اسلامی ایران با اتکا به مردم، میتواند با حفظ منافع ملی و مواضع استقلال طلبانه خود، برای گسترش صلح و ارتقای بهروزی جامعه جهانی، مسئولیتپذیری متعهدانه داشته باشد و گامهایی فراتر از تنشزدایی و اعتمادسازی در عرصه دیپلماسی بردارد. بر این اساس رویکرد سیاست خارجی دولت جدید بر «دیپلماسی فعال، سازنده و متعامل» استوار خواهد بود.» از جمله راههایی که برای رسیدن به تعامل بینالمللی ذکر میکند نیز مشارکت فعال در مجامع بینالمللی، توسعه روابط سیاسی و اقتصادی با کشورهای صنعتی، توسعه همکاری با کشورهای حوزه خلیج فارس، تقویت دستگاه دیپلماسی و حمایت جدی سیاسی، حقوقی و کنسولی از مهاجران و اتباع ایران در خارج از کشورها است.