توریسم جنگ

علی شیرین
صنعت توریسم یکی از منابع مهم درآمدی قابل اتکا و کم‌هزینه برای کشورهای دنیا به ویژه سرزمین‌هایی که از دیرینگی تاریخی و آثار باستانی و دیدنی برخوردارند، به شمار می‌رود. حتی کشورهایی که از چنین آثاری برخوردار نیستند با برپایی موزه‌های تاریخی و جمع‌آوری و خرید آثار و یا سرقت اشیای عتیقه، کتاب‌های تاریخی و نسخه‌های خطی و تابلوهای نفیس دیگر ملل صاحب تمدن و فرهنگ، برای خود منابع درآمدزا ایجاد کرده‌اند.
بر همه، این مساله آشکار است که ایران از ظرفیت بالایی در زمینه جذب توریسم و جهانگردان خارجی و ایجاد اشتغال و درآمدزایی برخوردار است.
هزاران اثر تاریخی کشور اعم از اماکن باستانی، بقاع متبرکه، مناظر طبیعی، قلاع و دژهای تاریخی و... یک فرصت تاریخی است که می‌تواند منبع قابل اتکا و زوال‌ناپذیری در درآمدهای غیرنفتی کشور محسوب شود. همچنین جنگ تحمیلی رژیم بعثی به جمهوری اسلامی که هشت سال سرمایه‌های مادی و انسانی کشور را درگیر خود ساخت در این زمینه دستاوردهایی را نیز به دنبال داشت. با درک این وضعیت می‌توان با یک برنامه‌ریزی علمی و روزآمد، علاوه بر جذب سرمایه‌های خارجی، فرهنگ، ارزش‌ها و معنویت دوران دفاع مقدس را نیز به ملل دیگر انتقال داد.
دفاع مقدس یک جنگ عادی و دعوا بر سر منافع، تصرف سرزمین و جنگ بر سر تصاحب ثروت و قدرت نبود ـ اگر چه این اهداف نیز در متن آن می‌گنجید ـ اما دشمنان در این جنگ به دنبال محو یک عقیده، یک فرهنگ و یک تمدن و آرمان‌های بزرگ یک ملت بودند.
از این رو آثار و مظاهر باقی مانده از جنگ نیز حامل ارزش‌ها، فرهنگ و هویت یک ملت و یک مکتب است که نشانه‌ها و نمادهای آن در این آثار بروز و ظهور یافته است.
در ابتدای سال جاری پس از استقبال گسترده مردم از کاروان‌های راهیان نور در ایام تعطیلات نوروز و حضور بیش از دو میلیون نفر در مناطق عملیاتی، مدیرکل دفتر تدوین استانداردهای فنی و نظارت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اعلام کرد: ثبت ملی آثار به جای مانده از هشت سال دفاع مقدس و توسعه گردشگری در مناطق عملیاتی از سیاست‌های اصلی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است.
وی همچنین گفته بود: «در مرحله اول 300 اثر به جای ماندi از دفاع مقدس با معرفی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس به عنوان اثر ملی در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ثبت می‌شود.»
البته برخی آمارها حاکی از شناسایی سه هزار اثر بازمانده از جنگ توسط بنیاد حفظ آثار است که معلوم نیست هم اکنون به ثبت رسیده‌اند و در چه وضعیتی قرار دارند. آیا متولی نگهداری و حفاظت از این آثار معین شده یا این که به امان خدا رها شده‌اند، اما آیا می‌توان منکر قدرت و نفوذ 1000 برابری یک صحنه واقعی از جنگ در برابر صدها صفحه نوشته بود؟ کسانی که از موزه خرمشهر که مقیاسی خرد از آثار تجاوز است بازدید کرده‌اند وقتی به این جمله «جئنایبقی» سربازان عراقی برخورد می‌کنند، دچار چه احساسی می‌شوند. مهاجمانی که با تصرف این بندر استراتژیک مرزی و تغییر نام آن آمده بودند تا برای همیشه بمانند... آیا پیام این حادثه مهم تاریخی و اهمیت و عظمت فتح خرمشهر جز با نمونه‌هایی از این آثار که سند زنده تجاوز و ددمنشی دشمن است قابل انتقال است؟
جان کلام این که مسئولان و برنامه‌ریزان باید تا دیر نشده به میدان آیند و ضمن شناسایی و ثبت این آثار، بستر لازم را برای حفاظت، مرمت، بازسازی و بازدید جهانگردان از این آثار فراهم کنند.