اجلاس نوامبر؛ فرصت یا تهدید؟

علی قاسمی
راهبرد اعتدال، منطق، مذاکره و تفاهم دیپلماسی اتمی جمهوری اسلامی ایران، فضای اجلاس روز پنج‌شنبه شورای حکام انرژی اتمی را تا اندازه‌ زیادی متاثر از خود ساخته است و موجب شد تا اجلاس نوامبر در مقایسه با اجلاس سپتامبر شورای حکام با زبان نرم با تهران سخن بگوید.
نتایج نشست اخیر شورای حکام که بیش از 24 ساعت هم به طول نینجامید، متاثر از عوامل و سیاست‌های زیر است:
_ راهبرد کارآمد و اعتمادساز دیپلماسی اتمی ایران
_ بازدارندگی قدرت نرم‌افزاری و حمایت ملی از فعالیت اتمی
_ کارآمدی راهبرد استراتژیک سال جاری (وحدت و همبستگی ملی) در استراتژی بازدارندگی
_ ایستادگی و پایداری منطقی در دفاع از حقوق هسته‌ای ملت ایران
_ افزایش طرف‌های اتمی جمهوری اسلامی ایران و محور قرار دادن آژانس در پرونده هسته‌ای
_ پیشنهاد سازنده جمهوری اسلامی ایران مبنی بر غنی‌سازی مشترک اورانیوم در خاک این کشور
_ نشست ایران با تروییکای غیرمتعهدها در تهران
_ مشکلات فزاینده آمریکا در عراق و بحران اعتبار این کشور در نظام جهانی
_ و...
بعد از پایان اجلاس اخیر شورای حکام، صهیونیست‌ها که از نتایج آن ناخرسند می‌باشند،‌ سعی کردند تا با جنجال‌سازی و راهبرد جنگ روانی، بار دیگر سیاست شکست خورده را تجربه کنند و تهران را به تلاش برای بمب اتم متهم کردند. اما تاریخ مصرف این سیاست در ارتباط با پرونده اتمی ایران گذشته است و این پرونده اکنون چالش جدی را برای آژانس و جامعه بین‌الملل درباره سنجش عدالت و رفتار غیرسیاسی آن در پرونده هسته‌ای ایران ایجاد کرده است.
با وجود نتایج اجلاس اخیر شورای حکام، آژانس باید هر چه زودتر، پرونده اتمی تهران را از دستور کار شورای حکام خارج سازد تا این پرونده در مسیر عادی خود قرار گرفته تا بتوان از طریق مذاکره و راهبرد منطق، برخی از سوء تفاهمات را حل و فصل کرد.
نشست روز پنج‌شنبه اعتبار اجلاس سپتامبر را زیر سوال برده و غیرقانونی بودن بخش‌هایی از مفاد آن را که بر محروم‌سازی ملت ایران از حقوق هسته‌ای تاکید دارد، اثبات کرد.
نشست نوامبر و تحولات اخیر در روابط اتمی ایران با آژانس همچنین حامل پیام‌های زیر است:
_ شکست اجماع بین‌المللی علیه ایران
_ اتحاد غیر متعهدها قطعا می‌تواند قدرت‌های فزون‌طلبی مانند آمریکا و انگلیس را بعضا به حاشیه اجلاس‌ها سوق دهد
_ محور بودن آژانس و تداوم اعتمادسازی تهران با این نهاد بین‌المللی به سود هر دو طرف است (هر چند برخی از قدرت‌ها مانند آمریکا و انگلیس در حال تبدیل کردن آژانس به دبیرخانه دستگاه دیپلماسی خود می‌باشند.)
_ در صورت تقویت رنگ حقوقی و فنی پرونده اتمی ایران، این پرونده سامان می‌یابد و شاهد خروج آن از دستور کار شورای حکام خواهیم بود.
_ مذاکره اتمی باید هدفمند باشد و پایانی نیز برای آن تعیین گردد. مذاکره فرسایشی که هدف اروپا است، نقض غرض و کمکی به حل مساله نمی‌کند.
_ ابتکار اتمی جمهوری اسلامی ایران (غنی‌سازی مشترک اورانیوم در خاک ایران) باید جدی گرفته شود و این پیشنهاد سازنده، ضامن منافع و اهداف صلح‌آمیز هسته‌ای ایران و جامعه‌ بین‌المللی است.
سرانجام اینکه نتایج نشست اخیر شورای حکام که در اثر سیاست‌ها و راهبرد کارآمد دیپلماسی اتمی ایران به دست آمده، فرصت تازه‌ای را پیش روی جمهوری اسلامی ایران قرار داده است. باید از این فرصت و زمان باقیمانده تا اجلاس اسفند حداکثر استفاده را کرد. قدرت‌هایی مانند آمریکا و انگلیس در حال تبدیل این فرصت به تهدید هستند. موضوع غنی‌سازی اورانیوم در خارج از ایران که مورد ادعای غرب است می‌تواند چالش‌های تازه‌ای را در روابط اتمی تهران با جامعه بین‌الملل ایجاد کند.
هم اکنون ایران باید با سیاست پیشدستی در راستای اجرایی کردن پیشنهاد غنی‌سازی مشترک اورانیوم در خاک ایران گام بردارد و از شرکت‌های خصوصی و دولتی کشورهایی مانند روسیه، چین، هند، ژاپن، آفریقای جنوبی و... برای عملیاتی و اجرایی کردن این ایده گام بردارد.