ائتلاف ازبکستان و روسیه

محمد خاکی نهاد
«اسلام کریم اف» رئیس جمهور ازبکستان قرار داد ائتلاف با روسیه را امضا کرد. قبلا این قرار داد توسط مجلس نمایندگان و سنای این کشور تصویب شده بود. دراینجا باید گفت به دنبال حوادث اندیجان روابط تاشکند و مسکو گسترش یافت و درمقابل مناسبات ازبکستان و آمریکا روبه سردی نهاد. درحقیقت آمریکا و روسیه «اندیجان» را به میدان رقابت های خود برای نفوذ در آسیای مرکزی تبدیل کرده بودند. ولی به نظر می رسد روسیه پیروز از این میدان خارج شد. می توان به این نکته اشاره کرد که رئیس جمهور ازبکستان با اقدامات خود نقشه های آمریکا را نقش برآب کرد. آمریکا در واکنش به اقدامات «کریم اف» وزیر خارجه خود را با هدف حمایت از نفوذ در آسیای مرکزی به کشورهای این منطقه روانه کرد. دراین سفر کاندولیزا رایس از مقامات کشورهای آسیای مرکزی خواست تا مانعی برسر راه نفوذ آمریکا در منطقه ایجاد نکند تا کاخ سفید به اهداف سیاسی اقتصادی و نظامی خود درآسیای مرکزی برسد.
اهمیت منطقه آسیای مرکزی تنها به خاطر وجود منابع نفت و گاز، اورانیوم نیست. براساس پیش بینی سرویس های اطلاعاتی امنیتی امریکا در 25 سال اولیه قرن جاری چین جایگزین اتحاد جماهیر شوروی سابق خواهد شد. لذا بسیاری از تحلیلگران براین باورند که هدف بلند مدت آمریکا تدارک مقدمات حمله به منطقه مسلمان نشین واقع در غرب چین است. بیشتر ساکنان ایالت «سین کیانگ» چین مسلمانند. این ایالت را ترکستان شرقی یا ایغورستان نیز نام می برند.
این منطقه پس از به قدرت رسیدن مائوئیست ها در پکن، به تصرف چین درآمد. به هرحال آمریکا در راستای ضربه زدن به پکن از جنبش های افراطی اسلامی حمایت می کند که طرفداران آنها در دره «فرغان» واقع در ازبکستان و قرقیزستان ساکنند. حمایت های مالی آمریکا از طریق موسسات خیریه انجام می شود. از سوی دیگر، آمریکا با سوء استفاده از نارضایتی مردم ازبکستان از «کریم اف» در تلاش است اسلامگرایان افراطی را در این کشور به قدرت برساند و از آنان علیه چین استفاده کند. در این صورت آسیای مرکزی دچار تغییرات ژئوپولتیک مهمی خواهد شد. چرا که ازبکستان با دارا بودن جمعیتی 30 میلیون نفری در قلب آسیای مرکزی واقع شده و با تمام کشورهای این منطقه هم مرز است، لذا به نظر می رسد بدون تسلط بر ازبکستان سلطه بر آسیای مرکزی غیر ممکن است. بنابر این، آمریکا برای تسلط بر آسیای مرکزی حاضر است با حمایت از افراطیون اسلامگرا ساکن دره فرغان این منطقه را از ازبکستان جدا کرده تا عملاً پایگاه های روسیه درتاجیکستان غیرقابل استفاده شوند، بدین ترتیب سلطه خود را در این منطقه محقق سازد.
می توان گفت قرقیزستان و افغانستان به واشنگتن این اجازه را می دهند تا ایالت سین کیانگ (ایغورستان) چین را کنترل کند، به همین دلیل وعده های آمریکا درباره خروج از افغانستان پس از بازگشت آرامش به این کشور کاملاً بی مورد است. زیرا آمریکا برای ضربه زدن به چین درمنطقه «سین کیانگ» به پایگاه های خود نیاز دارد و برای توجیه حضورش در افغانستان ترجیح می دهد اوضاع این کشور بی ثبات باشد.
البته واکنش کریم اف نسبت به این اقدامات آمریکا بسیار زیرکانه و ضربتی بود. کریم اف توانست بازی آمریکایی ها را که با هدف سرنگونی دولت تاشکند و تجزیه ازبکستان با شکست روبرو سازد.
وی به تنهای شورش ها را سرکوب کرد و هنگام شعله ور شدن ناآرامی های آندیجان خود به آن منطقه سفر کرد و توطئه سرنگونی دولت را درمیان سیاستمداران سرشناس ازبکستان خنثی ساخت.
«اسلام کریم اف» وزیر کشور را عزل و برخی از نیروهای اطلاعاتی و امنیتی را به فرماندهی نیروهای نظامی منصوب کرد. با این کار توانست اختلافاتی را که میان نظامیان به وجود آمده بود، از میان ببرد و خطر کودتا علیه دولت را خنثی سازد.به دنبال این اقدامات ازبکستان خواستاربرچیدن پایگاه های نظامی آمریکا در «کارش خان آباد»شد و روابط خود را با روسیه تحکیم بخشید و قراردادهایی در راستای منافع خود با مسکو امضا کرد.