دکتر فریبرز درجزی ـ روزنامهنگار و استاد دانشگاه
برخی واقعا بر این باورند که اساسا سفر مکفارلین به تهران برنامهریزی کاخ سفید برای تحقق بخشیدن به دکترین تحلیلی بود که منوچهر قربانیفر، دلال اسلحه بر زبان رانده بود، چهبسا وی از عوامل سابق ساواک نیز محسوب میشد. با توجه به این نکته که افراد ایرانی دیگری نیز همچون کنگرلو در جریان ماوقع قرار داشتند، پس از این رسوایی و افشاگری که آمریکا در عملیات دوجانبه در ایران و نیکاراگوئه علیه دولت دنیل اورتگا، رهبر ساندنیستها انجام داده بود، ریگان با ناراحتی از وقوع این ماجرا کمیتهای 3 نفره که در راس آنها سناتور جان تاور بود تشکیل داد و مامور بررسی موضوع کرد. جان تاور سناتور تگزاس، اسکوگرافت مشاور سابق امنیت ملی و ادموند ماسکی وزیر اسبق خارجه ایالات متحده به کمیسیون تاور معرفی شده و این کمیسیون اما در یک بازجویی 3 ساعته از شخص مکفارلین تحقیق پیرامون این رسوایی سترگ را آغاز کرد. این کمیسیون ماموریت مییابد تا نقش شورای امنیت ملی آمریکا را در بحران معروف به ایرانگیت بررسی کند. رابرت مکفارلین، افسر پیشین نیروی دریایی و مشاور امنیت ملی آمریکا متهم اصلی این پرونده بود.
پس از وی جان پویند دیگر مشاور امنیت ملی کاخ سفید، اولیور نورث افسری که حق برداشت پول از حساب سوییس را داشت و سپس ویلیام کیسی رئیس سیا و رونالد ریگان رئیسجمهور آمریکا قرار داشتند. در 15 نوامبر 1986 ریگان اعتراف کرد که «18 ماه است ارتباط سیاسی محرمانهای با ایران دارم». در نهایت 21 نوامبر 1987 کنگره آمریکا ریگان را مسؤول همه اشتباهات مکفارلین معرفی کرد. کمیسیون تاور نیز ریگان را متهم کرد و در این گزارش ریگان را مردی گیج، بیتوجه و پرت توصیف کرد. در 22 مارس 1987 پس از گذشت 2 سال از ماجرا، مکفارلین با خوردن تعداد زیادی قرص والیوم دست به انتحار زده، خودکشی کرد. اصول سیاسی از نوع آمریکایی در ایجاد ارتباط و از دیگر سو نوع رفتار ایران در جریان مکفارلین به گونهای بوده که بخشهای متعددی از گزارش کمیسیون تاور نیز این قضاوت را منطقی نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران در این ماجرا دست بالا را داشته است. در گزارشی که هیات بررسیکننده ماجرای ایران کنترا منتشر کرد، ظاهرا قصد آن بوده که با اصلی نشان دادن یکی از موضوعات فرعی ماجرا یعنی تخصیص مقداری از سود فروش اسلحه به ایران برای ضدانقلابیون نیکاراگوئه یا همان کنتراها، خلط مبحث شود لیکن در بازتابهای بعدی آنچه مورد توجه نقادان و مفسران واقع شد تلاش آمریکا برای ایجاد ارتباط بویژه مبادله اسلحه با گروگانها بود و موضوع کنتراها به شکلی فرعی آن هم در بعد حقوقی و نه در ابعاد سیاسی مورد توجه قرار گرفت.