جایگاه مرجعیت

سیدحسین ‌موسوی‌تبریزی 
در طول تاریخ شیعه یکی از سنگرهای بزرگ دفاع از ولایت و اهل بیت در بعد احکام و قوانین اسلامی مرجعیت و حوزه‌ها محسوب می‌شوند. مرجعیت در تمام ابعاد و از منظرهای اعتقادی، تبلیغی و تشویقی تاثیر بسزایی بر جامعه داشته و دارد.
همیشه مراجع به عنوان سنگری برای مردم محسوب می‌شدند که مردم تحت هر شرایطی برای رفع هر مشکلی به آن پناه می‌بردند. در راس حوزه‌ها مراجع قرار داشتند که در برابر کج‌اندیشان و بدخواهان اسلام ایستادگی می‌کردند. نقش مرجعیت آنچنان در تاریخ اسلام نمایان است که اگر سری به تاریخ بزنیم، به نقش پررنگ مراجع قبل و بعد از انقلاب اسلامی پی خواهیم برد. یکی از افتخارات شیعه نیز حضور مراجع در طول تاریخ شیعه است. در حقیقت مرجعیت به عنوان پناهگاه علمی، اندیشه‌ای، عملی و سیاسی بود که مردم هر کجا ستمی می‌دیدند، به مرجعیت مراجعه می‌کردند چرا که پناهگاه امن دیگری نداشتند. معتقدم بزرگ‌ترین عامل پیروزی اسلام و انقلاب مرجعیت بوده است. در طول تاریخ نیز علمای زیادی بودند که به دلیل نداشتن مرجعیت به پیروزی قطعی و کامل دست پیدا نکردند. مثل مدرس که با توجه به تمام توانایی‌هایش به دلیل نداشتن مرجعیت نتوانست پیروزی را از آن خود کند. اما امام(ره) و یارانش این نکته را درک کردند و مردم را به این باور رساندند که مرجعیت به عنوان مامن در همه سختی‌ها با خلوص‌ نیت در خدمت مردم است.
بعد از وفات آیت‌الله بروجردی نیز یکی از اقدامات مهمی که صورت گرفت معرفی امام خمینی(ره) به عنوان مرجعی مورد اطمینان بود. از جمله افرادی هم که برای مرجعیت بسیار تلاش کردند، آیت‌الله نجف‌آبادی، ربانی و دیگر عزیزان بودند. بعد از پیروزی امام(ره) عده‌ای بودند که با ایجاد اختلاف در حوزه‌ها قصد داشتند فضای جامعه را متشنج کنند. اما امام خمینی(ره) با درایت و هوشیاری که داشتند، علیه هرگونه جوسازی سریع اقدام می‌کردند. ایشان در رابطه با حفظ و استقلال حوزه‌ها بسیار تلاش می‌کردند. مردم نیز در تمام موارد با مرجعیت مشورت می‌کردند. یکی از سلسله مواردی که امام(ره) همیشه آن را پیگیری می‌کردند، استقلال حوزه‌ها و مرجعیت از سایر مسائل بود. یکی از راه‌های کمرنگ شدن نقش مرجعیت در جامعه دور کردن روحانیون از مردم است. اینها اتفاقاتی است که امام را بسیار نگران می‌کرد. اما امروز ما شاهد آن هستیم، مساله استقلال حوزه‌ها این روزها در نظر گرفته می‌شود. امام(ره) همیشه می‌فرمودند: «علمای حوزه‌ها باید مستقل باشند اما با قم، مشهد و نجف نباید قطع رابطه کنند.» این به این معنی است که حوزه‌ها و مراجع استقلال خود را حفظ کنند اما از ارتباط و مشورت دست نکشند. در جامعه ما مرجعیت از جمله پایگاه‌هایی بوده که همیشه سینه سپر کرده است. اقداماتش نیز زمانی به پیروزی رسیده است که با حمایت‌های مردم همراه بوده. معنای نفوذ روحانیت در گذشته با حال فرق کرده ولی باید معنای واقعی آن را نشان داد. یکی از راه‌های نشان دادن چهره واقعی مرجعیت حفظ اتحاد مراجع، اتفاق نظر و استقلال حوزه‌ها از یکدیگر است.