اهمیت مهندسی فرهنگی

رضا واعظی
مهندسی فرهنگی از واژگان متاخر است که به موازات اهمیت یافتن مقوله فرهنگ و تاثیر فرهنگ بر هویت جامعه و همچنین رشد و توسعه همه‌جانبه مطرح شده است. هر چند تعریف مشخصی از این واژه وجود ندارد، اما می‌توان آن را طراحی استراتژی، راهکار و تاکتیک‌هایی دانست که نتیجه آن، حفظ فرهنگ، پویایی و شکوفایی آن و انتقال آن به نسلهای آینده است. اگر فرهنگ را مجموعه اعتقادات، نگرشها، باورها و خصوصیاتی که تشکیل‌دهنده نوع زندگی، سنتها، آداب و رسوم، آمال و ویژگی‌های فردی و اجتماعی بدانیم و به تعبییر شهید مطهری، فرهنگ را زاییده کلی‌ترین نگرش و بینش یک جامعه در مورد جهان هستی و انسان تصور کنیم، آنگاه به نقش و اهمیت مهندسی فرهنگی پی خواهیم برد و به همین دلیل نیز جایگاه نهادهای مسئول در این زمینه اهمیت مضاعف می‌یابد.
در کشور ما پس از پیروزی انقلاب، به دلیل رویکرد اصلی انقلاب اسلامی به مقوله فرهنگ و نقشی که فرهنگ اصیل ایرانی، اسلامی در پیروزی انقلاب داشت، انقلابی فرهنگی رخ داد و ماحصل آن، تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی در کشور بود؛ شورایی که مهمترین کارکرد آن، حفظ فرهنگ اصیل ایرانی - اسلامی و جهت‌دهی فرهنگ جامعه به سمت رشد و تعالی کشور است.
این کارکرد مهم را چنان که در کنار اهمیت فرهنگ در عصر کنونی قرار دهیم، می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که رسالت شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان مهمتری نهاد تصمیم‌ساز در عرصه فرهنگی کشور، بیش از هر زمان حساس است. رویدادهای جهان به سمتی رفته و می‌رود که مباحث فرهنگی در صدر قرار گرفته است. جمهوری اسلامی ایران نیز به دلیل برخورداری از فرهنگ و تاثیرگذاری که برای خود تعریف کرده است، در تیررس تهاجم نظام سلطه جهانی قرار دارد. این امر ضمن آن که بر حساسیت رسالت نهادهای مهندسی فرهنگی کشور، بویژه شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌افزاید، ضرورت برنامه‌ریزی دقیق، واقع‌بینانه، اجرایی و تاثیر‌گذار را دو چندان می‌سازد. افزون بر این، قانون نیز وظایف مهم عرصه فرهنگی کشور را در بخش آموزش، پرورش، الگوسازی، آموزش عالی و سیاستگذاری کلان فرهنگی کشور بر عهده این نهاد گذاشته است. اگر در چشم‌انداز 20 ساله کشور، قرار گرفتن در رتبه اول منطقه برای جمهوری اسلامی ایران ترسیم شده است و بنا داریم ایران را به جایگاه واقعی آن در عرصه‌های علمی، فناوری وتاثیر‌گذار در تحولات بین‌المللی برسانیم، چاره‌ای جز ترویج نظریه‌پردازی، پویایی فرهنگ اصیل ایرانی - اسلامی، تصحیح مدلهای قدیمی و به روز کردن آنها برای فهم بهتر آنها برای نسلهای آینده و تلاش برای تولید محصولات فرهنگی جدید، همچون بازیهای رایانه‌ای، فیلم، کتاب و سایر محصولات ارتباط جمعی نداریم. در واقع موفقیت در همه عرصه‌ها، در گرو طراحی دقیق مهندسی فرهنگی کشور از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی است که بتواند با شناخت دقیق شرایط فعلی، نیازهای آینده، شناسایی تهدیدات بالفعل و بالقوه، ضمن برقراری ارتباط مستمر با عناصر تاثیر‌گذار در عرصه فرهنگی کشور، همچون نخبگان حوزه و دانشگاه و همراه کردن مردم، در این مسیر گام بردارد.