تحریم و راهکارهای مقابله با آن

* همان‌طور که می‌دانید، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در خصوص ارجاع پروندۀ هسته‌ای ایران در ماه مارس تصمیم‌گیری خواهد کرد. با توجه به اجلاس فوق‌العادۀ گذشته این آژانس و رای اکثریت اعضا مبنی بر گزارش عملکرد هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد پیش‌بینی می‌کنید چه تصمیمی دربارۀ ایران اتخاذ شود؟
** ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد، لزوماً به معنی صدور رای علیه ایران توسط این شورا نیست. چرا که هنوز این احتمال که 9 رای از کل 15 رای علیه پروندۀ هسته‌ای ایران نباشد، منتفی نیست. نکتۀ دوم نیز احتمال وتو شدن محکومیت ایران توسط کشورهای چین و روسیه است.
* شرایط اقتصادی ایران را پس از محکومیت احتمالی، چگونه ارزیابی می‌کنید؟
** باید دید که تحریم به چه صورت خواهد بود. ممکن است تحریم‌ها، صرفاً سیاسی باشد و دامنۀ تحریم تا حد روابط سیاسی پیش رود. مثلاً از پذیرفتن دیپلمات‌های ایرانی در کشورهای عضو شورای امنیت سازمان ملل خودداری شود. به‌طور مسلم در صورت وقوع تحریم‌های اقتصادی، ایران در پی تلافی بر خواهد آمد و ممکن است حتی به آژانس بین‌المللی انرژی اجازه بازرسی از تاسیسات هسته‌ای را ندهد.
* برای مقابله با تحریم‌های سیاسی یا اقتصادی احتمالی چه راهکارهایی وجود دارد؟
** تحریم‌های احتمالی از شدت زیادی برخوردار نخواهد بود و اگر چنین باشد راهکارهای متفاوتی برای گریز از آن وجود دارد. کشورهای تحریم‌کننده از بازار ایران آگاهی کامل دارند. ما نیز به خرید اجناس و تجهیزات از آن کشورها نیازمندیم. بنابراین همان اجناس و کالاهایی که پیش‌ از تحریم به صورت مستقیم خریداری می‌شد را می‌توان به وسیله کانال‌های دیگری وارد کشور کرد. همچنین سرمایه‌گذاری‌های پنهان و فروش نفت نیز می‌تواند با هوشیاری دولت‌مردان صورت گیرد.
* در مورد این مکانیزم‌ها توضیح بیشتری دهید.
** کالاهای فرانسوی و انگلیسی را البته با هزینۀ بیشتری می‌توان از دیگر کشورها خریداری کرد. این درست همان کاری است که امروز در قبال کالاهای آمریکایی می‌کنیم. ایران کالاهای آمریکایی مورد نیاز خود را از دبی خریداری و وارد کشور می‌کند. در بخش نفت و گاز نیز در منطقۀ پارس جنوبی (عسلویه) کره‌ای‌هایی که سرمایه‌گذاری کرده‌اند و مشغول به عملیات طرح‌های توسعه‌ای هستند تجهیزات آمریکایی را از کشور خودشان به این منطقه وارد می‌کنند.
طی سال‌های گذشته از این نوع کارها بسیار صورت گرفته است.
* فکر نمی‌کنید که تحریم ایران به منزلۀ بن‌بست سرمایه‌گذاری خارجی در ایران است؟
** این مساله مهم‌ترین تاثیر منفی خود را روی سرمایه‌گذاری خارجی در داخل کشور می‌گذارد. ولی همچنان اعتقاد دارم که روند آن البته با کندی و سختی ادامه خواهد یافت و شرایط آن مانند دوران جنگ ایران و عراق خواهد بود. اینجا باید یک «هزینه- منفعت» اقتصادی و سیاسی انجام شود. تحمل فشارهای اقتصادی هزینه است و تکنولوژی اتمی در حد صنعت غنی‌سازی منفعت.
* آیا به لحاظ اقتصادی، توان تحمل چنین هزینه‌ای وجود دارد؟
** باید به این قضیه در بلندمدت نگریست. غرب تا کشوری را رسوا و مطیع نسازد راحت نمی‌نشیند. ایران اگر هم که تکنولوژی هسته‌ای را کنار بگذارد آنان مقوله‌هایی چون تروریسم و حمایت از سوریه و لبنان را بهانه می‌کنند. مسالۀ حقوق‌بشر نیز حربه‌ای دیگر برای تابع شدن ایران از ایالات متحده است. به نظر من اکثریت جامعۀ ایران حاضر به تحمل مشقات اقتصادی هستند تا این استقلال سیاسی حفظ شود.