شیعه‌هراسی در دیپلماسی امنیتی آمریکا (بخش دوم و پایانی)

نویسنده: مصطفی دلاورپوراقدم
گفتار دوم: اهداف نهادهای تبلیغاتی غرب از گسترش شیعه هراسی
مهمترین اهداف عملیاتی و راهبردی متولیان دیپلماسی تبلیغاتی غرب از کاربست آفندهای شیعه هراسی عبارتند از:
1. جلوگیری از شکل گیری ترتیبات امنیتی بومی و پایدار
با توجه به وجود اقلیتهای شیعی در برخی کشورهای عرب منطقه که اکثر آنها با حکومت مرکزی خود مشکل دارند، پادشاه اردن ادبیات جدیدی را با نام «جغرافیای سیاسی هلال شیعه»(14) وارد گفتمان سیاسی منطقه ای کرد که توانسته تا حدودی حاکمان سنی منطقه را بجای «همزیستی مسالمت آمیز»(15) با ایران و یا گروه های شیعی، به سمت تنش و بی اعتمادی متمایل کند. به عنوان مثال بحرین مدعی است جمهوری اسلامی ایران با حمایت از شیعیان ارتش برای وقوع کودتا در بحرین تلاش می کند به همین جهت دولت منامه ضمن جلوگیری از ورود شیعیان، از مهاجرت عربهای سنی به این کشور با هدف تغییر «موازنه ترکیب جمعیتی»(16) پشتیبانی می کند، به عبارتی وجود نزدیک به 70 درصد جمعیت شیعه، عدم اعتماد میان منامه و تهران و مدیریت آفندهای ایران هراسی در منطقه توسط آمریکا، برخی از دلایل تمایل این کشور برای انعقاد توافق های امنیتی با قدرتهای فرامنطقه ای برون سیستمی است، که از مصادیق آن می - توان به استقرار فرماندهی «ناوگان پنجم نیروی دریایی»(17) امریکا در این کشور اشاره کرد که وظیفه مدیریت ناوهای جنگی ایالات متحده در منطقه و جلوگیری از قاچاق تسلیحات کشتار جمعی و مواد مخدر در دریای عمان را برعهده دارند.
از طرفی همزمان ایالات متحده برنامه ریزی می کند حداکثر منافع جهانی خود را از قبل فضای ایجاد شده تضمین نموده و با استفاده از ابزارهای دیپلماسی عمومی به گسترش واگرایی فرقه ای میان شیعه و سنی در منطقه دامن زند تا ضریب احتمال شکل گیری پیمانهای دفاعی درون سیستمی و تحقق «امنیت بومی و پایدار»(18) که شرط اولیه آن وجود اعتماد متقابل است را کاهش داده و جمهوری اسلامی ایران را در معادلات منطقه ای منزوی کند.
برخی مصادیق آفند تبلیغاتی شیعه هراسی و ارتباط دهی آن با جمهوری اسلامی ایران عبارتند از:
پادشاه مراکش در ششم مارس 2009 (16 اسفند 1387) با صدور بیانیه ای دستور قطع روابط سیاسی با جمهوری اسلامی ایران را به دو دلیل زیر اعلام نمود.
- حمایت از تمامیت ارضی بحرین در برابر ادعاهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران؛
- حمایت تهران از شیعیان مراکش، تلاش برای گسترش مذهب تشیع و تضعیف بنیانهای مذهبی این کشور؛
ادعای مراکش در حالی است که 99 درصد جمعیت این کشور سنی و مابقی را یهودیان و مسیحیان تشکیل می دهند و اقدام این کشور با هدف تحریک کشورهایی مانند کویت، یمن، بحرین و عربستان برنامه ریزی شده بود که دارای حاکمان سنی و جمعیت قابل توجه شیعه هستند.
افزایش سرکوب شیعیان عربستان توسط وزارت امر به معروف و نهی از منکر این کشور، مصداق دیگری از محصول جنگ تبلیغاتی شیعه هراسی توأم با ایران هراسی در دورنمای تحولات امنیتی خاورمیانه است.
2. انعکاس تصاویر مجازی از جنبشهای مقاومت شیعی
یکی از ترفندهای شیعه هراسی امریکا، انعکاس تصاویر مجازی و گزارشهای انحرافی از مشارکت عوامل وابسته به حزب الله لبنان در امور داخلی سایر کشورهاست. به عنوان مثال در نوزدهم نوامبر 2008 دولت مصر یک لبنانی و چند فلسطینی و مصری را به اتهام انتقال سلاح به غزه از مرز مصر دستگیر و مدعی شد شهروند لبنانی وابسته به حزب الله بوده است.
عبدالمجید محمود دادستان مصر مدعی شد بازجویی از شهروند لبنانی مبین این است که وی قصد تحرکاتی علیه امنیت ملی این کشور را داشته و با آموزش گروهی قصد ساماندهی عملیاتهای تروریستی در مصر را داشته است. وی همچنین مدعی شد سید حسن نصرالله پس از سخنرانی روز عاشورا در سال 1387، 49 نفر را مسئول سازماندهی تحرکاتی علیه دولت مصر کرده است. وی همچنین مدعی شد حزب الله با همیاری و همکاری علما و سازمانهای وابسته به خود و در راستای تداوم آفند تبلیغاتی شیعه هراسی قصد گسترش تفکر شیعه را در این کشور دارد.
مصر همچنین همسو با سیاست ایران هراسی امریکا، حزب الله را عامل امنیتی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران برای اثرگذاری بر ساختار امنیتی خاورمیانه معرفی کرد.
برخی دیگر از ادعاهای غرب برای انعکاس تصاویر غیرواقعی از جنبش شیعی حزب الله عبارتند از:
- مداخله حزب الله در ناامن سازی عراق؛
- مداخله در فرایند طبیعی انتخابات لبنان؛
- ارتباط با مهمترین گروه مخالف شیعه یمن الحوثی؛
- آموزش نظامی برخی شیعیان کشورهای حاشیه خلیج فارس بویژه بحرین.
3. تهدید سازی برای جمهوری اسلامی ایران از طریق شبه نظامیان وهابی
یکی از روشهای مخالفان نظام جمهوری اسلامی ایران؛ تحریک و تشویق گروههای افراطی سلفی به انجام اقدامهای تروریستی علیه شیعیان بویژه شیعیان جمهوری اسلامی ایران که از مهمترین مصادیق آن میتوان به اقدامهای تروریستی جندالشیطان (عبدالمالک ریگی) و سپاه صحابه اشاره کرد.
سپاه صحابه در اوایل دهه 1980 توسط روحانی سنی به نام «مولانا حق نواز جهنگوی» با هدف جلوگیری از نفوذ تفکرات شیعی انقلاب اسلامی به شبه قاره هند تأسیس شد که وی در سال 1990 به قتل رسید. سپاه صحابه ادعا دارد پیرو دین پیامبر اکرم(ص) است و از این رو خود را سپاه صحابه می نامد. بسیاری از حوزههای علمیه اهل تسنن در ایالت پنجاب توسط این گروه اداره می شوند. آنان برای عملیاتی کردن اهداف خصمانه خود «لشگر جهنگوی» را تأسیس کردند. «احمد لدهیانوی» پس از ترور «ضیاء الرحمان فاروقی» به فرماندهی سپاه صحابه رسید.
مهمترین اهداف این گروه تروریستی بر شیعه زدایی متمرکز شده که برخی مصادیق آن عبارتند از:
- مقابله با آموزههای شیعی انقلاب اسلامی ایران
- مبارزه با گروه شیعه تحریک جعفری
- حمله به شیعیان و ایرانیان مقیم پاکستان
مثال دیگر می توان به اقدام تروریستی جندالشیطان و انفجار بمب نسبتاً قوی در مسجد امیر المومنین شهر زاهدان مرکز سیستان و بلوچستان در هفتم خرداد 1388 و در شب شهادت حضرت فاطمه کبری(ع) اشاره کرد که به شهادت 25 نفر از هم وطنانمان منجر شد.(19) متعاقب آن جمهوری اسلامی ایران سه نفر از گروهک جندالشیطان از جمله عبدالحمید ریگی برادر عبدالمالک که توسط پاکستان دستگیر و به مقامهای جمهوری اسلامی ایران مسترد شده بود را اعدام کرد. وی قبل از اعدام به حمایتهای مالی امریکا از جندالشیطان اعتراف کرده بود.(20)این حادثه توسط «حافظ عبدالخالق ملازهی» از اهالی منطقه سرباز سازماندهی شده بود.
4. پیوند زدن تفکرات اهل سنت با وهابیون
یکی از ابزارهای مروجان جنگ فرقه ای میان شیعه و سنی، ترویج و پیوند زدن مرامنامه اهل سنت با تفکرات گروه های تکفیری و سلفی است تا با این ترفند شیعیان را علیه جامعه اهل سنت تحریک کنند در حالی که میان این دو تفاوتهای محسوسی وجود دارد، به عنوان مثال در عقاید وهابیون شیعیان به عنوان کافر معرفی می شوند در حالی که پیروان اهل سنت چنین دیدگاهی را نسبت به شیعیان ندارند.(21)
5. توجیه اقدامهای تروریستی گروههای نزدیک به وهابیون
شیعه هراسی توجیه تبلیغاتی گروههای سلفی برای شیعه زدایی است، به عنوان مثال مقامهای مسئول در «ایالت نیمروز»(22) واقع در جنوب غربی افغانستان که با جمهوری اسلامی ایران مرز مشترک دارد، به صورت خزنده و خاموش، به مهاجرت اجباری شیعیان از این مناطق و یا انهدام کتابهای دارای مضامینی در تبیین و روشنگری مذهب تشیع اقدام می کنند.
مثال دیگر می توان به اقدام طالبان پس از تصرف شهر مزار شریف در اکتبر 1999 و قتل عام شیعیان این شهر مانند «گروه فرقه ای هزارها»(23) اشاره کرد.
گفتار سوم: نقشه راه جمهوری اسلامی ایران برای مهار آفند تبلیغاتی شیعه هراسی
برخی تدابیر و اقدامهای بازدارنده که می تواند ظرفیت راهبردی مهندسی امنیتی جمهوری اسلامی ایران برای مهار آسیبهای احتمالی ناشی از شیعه هراسی را تقویت کند عبارتند از:
1. خنثی سازی و مهار آفندهای ناشی از شیعه هراسی
با توجه به اینکه شیعه هراسی در کنار ایران هراسی به یکی از آفندهای تهاجم نرم امریکا برای منزوی سازی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده، شایسته است متولیان امر با سناریوسازی اقدامها و تدابیر پیشدستانه لازم در ساختار امنیتی برنامه پنجم توسعه را مورد توجه قرار دهند که یکی از پیش نیازهای آن شناسایی دقیق ژئوپلتیک شیعه در عمق استراتژیک خارجی و تهیه اطلس جغرافیایی پراکندگی شیعیان خاورمیانه است.
به عنوان مثال مبارزین شیعه یمن به گروه حوثی مشهورند، شهرتی که از نام فرمانده سابق آنها حسین بدرالدین الحوثی که در قیام مردم این منطقه در سال 2004 به دست نیروهای یمنی به قتل رسید، گرفته شده است.
در این کشور همواره درگیریهایی بین نیروهای امنیتی ـ انتظامی با شبه نظامیان طرفدار عبدالمالک الحوثی به وقوع میپیوندد. صنعا بارها جمهوری اسلامی ایران را به دخالت در ناآرامیهای فرقه ای یمن متهم کرده است. استان صدعه که در شمال غربی یمن و در مرز این کشور با عربستان سعودی واقع شده از سال 2004 شاهد درگیریهای خونین میان نیروهای دولتی و شبه نظامیان زیدیه (فرقه ای از شیعیان) است.
این گروه برای به قدرت رساندن مجدد حکومت پیروان معتقد به امامان زیدیه که در کودتای سال 1963 سرنگون شدند، تلاش می کنند و مخالف حکومت علی عبدالله صالح هستند، هر چند خود رئیس جمهور از اعضای جامعه زیدیه کشور است.
2. حداکثر بهره گیری از ظرفیتهای دیپلماسی پارلمانی
با افزایش ضریب اثربخشی کمیسیونهای امنیتی سیاسی مجالس قانونگذاری در حوزه سیاستگذاری خارجی؛ «دیپلماسی پارلمانی»(24) نیز به عنوان مکمل دیپلماسی کلاسیک و دیپلماسی عمومی درآمده که می تواند زمینه های دستیابی به اولویتها و اهداف راهبردی را تسریع و تسهیل کرده و خلأهای موجود را پر کند.
در این راستا تقویت گروههای دوستی پارلمانی یا افزایش رایزنی میان کمیسیونهای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و اعضای شورای همکاری خلیج فارس می تواند نقش مهمی را در فرایند اعتمادسازی و همگرایی منطقه ای ایفا کند. به عنوان مثال اکثریت نمایندگان مجلس قانون گذاری بحرین از شیعیان هستند و آنان در می2007 طرحی را تصویب کردند که به موجب آن دولت نباید به آمریکا اجازه بهره برداری از خاک یا تأسیسات این کشور برای حمله به ایران را بدهد.
توسعه دیپلماسی پارلمانی با مجالس کشورهای اسلامی بویژه مجالسی که دارای احزاب و فراکسیونهای شیعی قابل توجه اند می تواند نقش موثری را در توسعه عمق استراتژیک خارجی و تحکیم همگرایی منطقه ای ایفا کند.
3. آسیب شناسی نوع، دامنه و شیوه فعالیت وهابیون در محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران
نگاه سطحی به دورنمای آسیبهای ناشی از تحرکات وهابیون در ایران می تواند این فرقه ضاله را به گروه فشار و یا ابزار جاسوسی برخی کشورهای منطقه تبدیل نماید که بایسته است مورد توجه نهادهای اطلاعاتی امنیتی قرار گیرد به ویژه اینکه این فرقه با تأسیس و یا نفوذ در مدارس مذهبی اهل سنت بویژه در استانهای مرزی در جهت ترویج عقاید ضد شیعی در این مدارس تلاش می کند.
نتیجه گیری
انعکاس تصاویر مجازی از دانش هسته ای بومی، بازدارندگی نامتقارن موشکی و تعمیق نفوذ استراتژیک نرم ایران در میان شیعیان منطقه، سه موضوعی هستند که حاکمان کشورهای عرب سنی منطقه بر اساس مکتب واقع گرایی هابز بر روی آن حساسیت نشان می دهند و ایالات متحده با مانور بر روی آنها تلاش می کند فضای گفتمان تعامل منطقه ای را به سمت فضای رقابت و بی اعتمادی مدیریت نماید.
متولیان امر بایستی به این نکته توجه کنند که در سطح منطقه ای آفند تبلیغاتی ایران هراسی، در سطح فرامنطقه ای آفند تبلیغاتی شیعه هراسی و در سطح نظام بین الملل آفند اسلام هراسی سه تهدیدی هستند که در صورت نبود بسته های سیاستی جداگانه برای مهار هر کدام از آنها، می - توانند چالشهایی را برای ثبات امنیت برون مرزی و تحقق امنیت منطقه ای پایدار به وجود آورند.
متولیان امر بایسته است شیوه، ابزار و اهداف مثلث تهاجمی «ایران هراسی، شیعه هراسی و اسلام هراسی»(25) را از رویکرد بایسته های امنیت ملی مورد ارزیابی قرار دهند.
به منظور تبیین نقشه راه عملیاتی، در جدول زیر به مهمترین تهدیدها و راهکارهای مهار و خنثی سازی شیعه هراسی اشاره می شود.