موشک‌های قاره پیما با کلاهک متعارف

نیکولاس بوسه
مترجم: محمدعلی فیروزآبادی
نیروهای مسلح آمریکا درصدد تکمیل اسلحه جدیدی هستند که به وسیله آن می توان هر هدفی را در هر منطقه از کره زمین در عرض یک ساعت نابود کرد. «ضربت جهانی» نام مستعار طرحی است که بر مبنای آن موشک های بالستیک آمریکا با کلاهک های متعارف تجهیز شده و بدین صورت این سلاح ها دچار تغییر و دگرگونی هایی اساسی می شوند. طرح هایی چون «ضربت جهانی» سال ها است که در ایالات متحده آمریکا در حال بررسی است. اما در حال حاضر پنتاگون از کنگره آمریکا برای اجرای این پروژه تقاضای یک بودجه ۱۲۷ میلیون دلاری کرده است و همین مسئله در واشینگتن موجب بالا گرفتن بحث هایی جنجال برانگیز در مورد کارایی این موشک جدید شده است. حتی روسیه هم این طرح آمریکا را به دقت دنبال می کند و به تازگی اعلام کرده است که استفاده از چنین اسلحه ای می تواند به طور سهوی منجر به یک جنگ اتمی بشود. به تازگی دو تن از وزرای دفاع سال های دور ایالات متحده یعنی «هارولد براون» وزیر دفاع دوران کارتر و «جیمز شلزینگر» وزیر دفاع در دوران نیکسون و فورد در یکی از نظرخواهی های روزنامه «واشینگتن پست» در مورد آنکه این راکت های جدید برای چه نوع سناریوها و طرح هایی در نظر گرفته شده اند، به اظهارنظر پرداخته اند. آنها گفته اند که امکان دارد زمانی ماهواره های آمریکایی پی به تجمع گروهی از تروریست ها ببرند که مشغول ساخت سلاح اتمی هستند، اما اگر این محل تجمع در فاصله ای بسیار دور از پایگاه های هوایی و یا ناوهای جنگی آمریکا باشد، امکان از بین بردن آنها با موشک های دوربرد و هدایت شونده کروز ممکن نیست. به عقیده این دو وزیر اسبق دفاع، در چنین حالت هایی نشان دادن یک واکنش سریع تنها با راکت های بزرگ بالستیکی امکان دارد و از طرفی اصولا این راکت ها برای جنگ های اتمی در نظر گرفته شده اند. از آنجایی که پرتاب چنین سلاح هایی تنها با اجازه رئیس جمهور آمریکا ممکن است، سرعت عمل این گونه راکت ها یک ساعت این امکان را پدید می آورد که بتوان برای دریافت این مجوز وقت کافی داشت.
علاوه بر آن تا به امروز ارتش آمریکا موشک های بالستیکی که به کلاهک های متعارف مجهز باشند، در اختیار نداشته است. از همین رو پنتاگون در نظر دارد در موشک های Trident2 که در زیردریایی های اتمی آمریکا مستقر هستند، تغییراتی ایجاد کند. این موشک که از سه قسمت تشکیل شده است نزدیک به ۴۷۰۰ کیلومتر برد دارد و می تواند به راحتی اهداف بسیار دور را مورد حمله قرار دهد. در حال حاضر نیروی دریایی آمریکا بیش از ده فروند از این موشک ها را در ناوگان آتلانتیک و هشت فروند در ناوگان پاسیفیک در اختیار دارد.
برپایه جزئیات محدودی که تا به امروز از این طرح ضربت جهانی آمریکا در دسترس است، هر زیردریایی آمریکایی در آینده می تواند علاوه بر ۲۲ موشک اتمی ، ۲ فروند از این موشک های جدید را هم که مسلح به کلاهک های متعارف هستند، با خود حمل کند. جالب اینجا است که این موشک های جدید می توانند چهار نوع مختلف کلاهک را همزمان حمل کنند که البته دو نوع از این کلاهک ها تا به حال شناخته شده اند: نوع اول این کلاهک ها مجهز به گلوله های فولادی است که می تواند یک ساختمان کامل را ویران کند و نوع دوم این کلاهک ها در واقع نوعی بمب خوشه ای و به عبارت بهتر مجهز به میله هایی از جنس کروم است که می تواند اهداف متحرک و ثابت در فاصله ای دورتر را منهدم کند.
البته این ویژگی های اخیر، امکانات کاربردی این اسلحه های جدید را کاهش می دهد. بدین صورت این موشک ها برای حمله و اصابت به اهداف زیرزمینی و پناهگاه های بتونی مناسب نیستند و جالب اینجا است که در حال حاضر بحث و جدل غالب در میان فرماندهان نظامی آمریکا همین عدم کارایی سلاح های جدید برای حمله احتمالی به تٲسیسات اتمی دیگر کشورها است. این موشک های جدید تنها برای حمله و تخریب اهداف سطح زمین مانند وسایل نقلیه، کشتی ها، هواپیماها، موشک و سلاح های کشتار جمعی در نظر گرفته شده اند.
به دلیل همین محدودیت های موشک های جدید، طراحان پنتاگون در صدد ساختن سلاح هایی هستند که قابلیت واکنش سریع و دقیق را داشته و بتوان بدون هر هشداری آنها را به سوی اهداف مورد نظر شلیک کرد. آزمایش هایی که تا به امروز صورت گرفته نشان می دهند که این موشک های جدید با وجود همه آن محدودیت ها در هدف گیری بی نهایت با دقت عمل می کنند به طوری که قادر هستند هدف مورد نظر در هزاران کیلومتر دورتر را درست به مانند هدفی در پنج متری شناسایی و به آن حمله کنند. اما تکمیل و رفع محدودیت های این موشک های جدید پانصد میلیون دلار هزینه دارد. طبق برنامه پنتاگون قرار است طی دو سال آینده، این موشک ها تکمیل و قادر به حمله به اهدافی در سراسر اروپا،آفریقا و یا آسیا باشند.
این پروژه البته در کنگره آمریکا با مخالفت و مقاومت هایی روبه رو شده است. برخی از نمایندگان کنگره بر این باورند که تجهیز ناوگان استراتژیک زیردریایی آمریکا به کلاهک های متعارف، می تواند آغازی خزنده بر غیراتمی ساختن این ناوگان باشد و به عبارتی تبدیل به طرحی شود که در دراز مدت منجر به تغییر و تبدیل سلاح های نا متعارف به سلاح های متعارف گردد این عده از نمایندگان کنگره آمریکا همان کسانی هستند که عقیده دارند حفظ آن سلاح ها وحشت و هراس عظیمی در جهان ایجاد می کند و یکی از مولفه های اصلی و اساسی برای امنیت ملی ایالات متحده به شمار می آید.
ناوگان زیردریایی ارتش ایالات متحده در عمل یکی از ستون های اصلی و مهم استراتژی اتمی آمریکا به حساب می آید زیرا این به اصطلاح شاخه نظامی ، در صورت حمله اتمی دشمن، از بزرگترین شانس برای سالم ماندن برخوردار است. عده دیگری از نمایندگان مخالف این طرح در کنگره، با نگاهی کاملا تخصصی و فنی نسبت به پروژه ضربت جهانی اظهار تردید می کنند. به گفته این عده، زیردریایی ای که هر دو نوع موشک اتمی و غیر اتمی را حمل می کند در واقع یک زیردریایی دو منظوره قلمداد می شود و در چنین حالتی امکان خطاهای جبران ناپذیر بسیار افزایش پیدا می کند. به عقیده این گروه تنها کافی است تا یک فرمان اشتباه صادر و یا اشتباه فهمیده شود و یا به دلیل اشکال در برخی سیستم ها، به جای پرتاب راکت متعارف، یک راکت اتمی پرتاب گردد.
با این حال ،مخالفت اصلی با این طرح نه در داخل بلکه از خارج از ایالات متحده یعنی از سوی روسیه صورت می گیرد. این دشمن و رقیب پیشین آمریکا در دوران جنگ سرد، تنها کشوری است که از یک سیستم هشداردهنده بسیار سریع برخوردار است، سیستمی که به راحتی می تواند شلیک یک راکت Trident2 از زیردریایی های آمریکایی را در لحظه ثبت کند. همین مخالفت های روسیه باعث شده است تا یکی از نمایندگان دموکرات کنگره آمریکا به نام «جک رید» ضمن مخالفت با این پروژه، این پرسش را مطرح کند که اگر روس ها پرتاب چنین راکت جدیدی را به عنوان آغاز حمله اتمی آمریکا قلمداد کنند، در آن صورت باید چه کار کرد پاسخ این پرسش را هم خود سناتور رید می دهد: در چنین حالتی و بر پایه منطق هراس و وحشت اتمی، دولت روسیه در کوتاه ترین زمان ممکن اقدام به شلیک موشک های اتمی می کند و بدین صورت جنگ ویرانگر اتمی ناخواسته آغاز خواهد شد. به گفته این سناتور آمریکایی خطر بزرگتر در این مورد، از طرف کشور چین احساس می شود. زیرا از آنجایی که چین از توان بالایی در زمینه تشخیص نوع موشک پرتاب شده آمریکا برخوردار نیست پس شاید زودتر از روسیه اقدام به پرتاب موشک های اتمی خود بکند.
البته آمریکا سعی کرده است تا به صورت شفاهی از نگرانی های به خصوص مسکو در این مورد بکاهد. ژنرال «یوری بالویفسکی» رئیس ستاد مشترک ارتش روسیه اخیرا اعلام کرده است که در همین چند ماه گذشته با ژنرال «جیمز کارترایت» در روسیه ملاقاتی رسمی داشته و ژنرال آمریکایی توضیحاتی در مورد این طرح های جدید ایالات متحده ارائه کرده است. به گفته بالویفسکی: «دوستان آمریکایی همواره به ما می گویند که این موشک ها قادر به از بین بردن اسامه بن لادن هستند. اما ما می گوییم که این طرحی بسیار پرهزینه است که نمی توان با آن از بین رفتن چنین اهدافی را تضمین کرد و امکان زیادی دارد که شلیک یکی از این موشک ها منجر به پاسخی جبران ناپذیر از سوی یکی از کشورهای صاحب سلاح هسته ای شود زیرا هیچ کس نمی تواند در همان لحظه تعیین کند که موشک پرتاب شده آمریکایی چه نوع کلاهکی را با خود حمل می کند.»
آمریکایی ها هم اعلام کرده اند که برای رفع نگرانی روسیه فکر همه چیز را کرده اند و دو راه برای این مسئله در نظر گرفته اند: یا قبل از شلیک راکت های جدید، روسیه را از این امر مطلع می سازند و یا مدار و مسیری را برای این راکت ها انتخاب می کنند که به هیچ وجه به سوی قلمرو روس ها نرود. علاوه بر آن دولت آمریکا در نظر دارد تا از مقامات دیگر کشورها برای مشاهده پرتاب آزمایشی این موشک ها دعوت به عمل آورد تا آنها خود از نزدیک شاهد تفاوت این موشک ها با راکت های اتمی باشند.
با این همه تا به امروز از سوی کشورهای اروپایی اظهارنظری در مورد این موشک های جدید صورت نگرفته است. البته دولت آمریکا برای کشورهای عضو ناتو در مورد این پروژه اطلاع رسانی کرده است اما هنوز واکنشی را از سوی آنان در این مورد شاهد نبوده ایم. البته از گوشه و کنار خبر می رسد که دولت آلمان از آمریکا خواسته است تا در مورد این پروژه با روس ها هماهنگی های کامل را به عمل آورند زیرا در غیر این صورت برلین نیز با نگاهی نگران شاهد این پروژه خواهد بود.