کاخ سفید نگران فرانسه پس از شیراک

بیرق رهبرى فرانسه پس از شیراک به دست چه کسى خواهد افتاد؟ این پرسشى است که بیش از همه ذهن آمریکایى ها را به خود مشغول داشته است. پاریس اگرچه در دوران رهبرى گلیست ها، رفیقى صمیمى براى واشنگتن نبوده است اما الیزه تحت رهبرى شیراک از در دشمنى و ضدیت با آمریکا وارد نشد.
مطابق آخرین نظرسنجى ها «نیکلا سارکوزى» مى تواند رئیس جمهور منتخب انتخابات ۲۰۰۷ فرانسه باشد. کسى که واشنگتن پست در معرفى اش، او را فردى شگفتى ساز معرفى مى کنند.
سارکوزى که در حال حاضر وزیر کشور فرانسه و رئیس اتحادیه جنبش مردمى است، در قیاس با رجال سیاسى فرانسه شهرت بالایى پیدا کرده است افکار عمومى داخل و خارج فرانسه دیدگاه هاى او را شناخته اند همه مى دانند که مثلاً او در تعریف جنگ با تروریسم گفته است مسأله اى جهانى است که نباید به آمریکا منحصر شود. همچنین عقاید او در خصوص اقلیت ها و مسلمانان فرانسه را دریافته اند.
یا او به لحاظ مسائل اقتصادى از مدل اقتصادى انگلوساکسون استفاده مى کند و مشتاق است سیاستمداران و حاکمان اقتصاد فرانسه را به ابداع و کارآفرینى تشویق کند.
آنهایى که سارکوزى را جانشین بلافصل شیراک مى دانند از امروز قطعات پازل افکار او را مى چینند. شاید مهمترین سؤال این باشد که اگر «نیکلا سارکوزى» سال آینده سکان هدایت فرانسه را به دست گیرد، در سیاست خارجى فرانسه بویژه روابط این کشور با آمریکا چه تغییراتى به وجود خواهد آمد؟
سارکوزى و روابط خارجى با آمریکا
سارکوزى که در حال حاضر از نفوذ سخن بالایى در اهدافش برخوردار است، دیدگاه هاى خاص سیاسى خود را بیان داشته تا بتواند براى احراز نامزدى اش در انتخابات مانیفست سیاسى اش به اطلاع همگان برساند او در این مانیفست تلاش مى کند خود را جدا از سیاست سنتى پیروان ژنرال دوگل نگه دارد.
در خلال دیدار ماه سپتامبر وى از آمریکا، مشخص شد که سارکوزى تا چه حد به دور نگه داشتن خود از اندیشه اسلاف اش علاقه مند است.
خشم شیراک زمانى شعله ور شد که فهمید دیدار سارکوزى از آمریکا آن هم در آستانه پنجمین سالگرد ۱۱ سپتامبر تا چه حد با همدلى او و مردان کاخ سفید توأم بوده است. سارکوزى در خلال این سفر به گسترش روابط نه چندان گرم فرانسه و آمریکا علاقه مند نشان داد. سخنرانى او در سفارت فرانسه گویاى همه چیز بود: «شما آمریکایى ها در یازده سپتامبر ۲۰۰۱ واقعاً مصیبت دیدید و هرگز متوجه عمق مخالفت ما با لشکرکشى به عراق نشدید. حتى بعضى از شما این را یک خیانت آشکار دیدید...»
پیامد مخالفت شیراک با سیاست بوش، روابطى ناهنجار بین دو کشور بود که تا امروز هم ادامه دارد. اما سارکوزى در مصاحبه ۹ سپتامبر خود با لوموند دوره اى را که از آن به بحران روابط فرانسه - آمریکا یاد مى شود، گفت: « آمریکایى ها در این دوران احساس مى کردند از جانب قومى که پیوندهاى تاریخى نزدیکى با هم دارند و ارزش هایى همسان دارند، رها شده اند. تا جایى که شیراک مجبور شد با توضیحاتى ، سخن سارکوزى را «اسفبار» و «نامعتبر» بخواند.
سارکوزى در بیان دیدگاه هاى خود در مورد جنگ اسرائیل و لبنان نیز طورى وانمود کرده که گویى مخالف سیاست پاریس در خاورمیانه است. او از این که «حزب الله» را محکوم کند، باکى به دل راه نمى دهد و حتى برخلاف سیاست خارجى کنونى فرانسه اظهار مى دارد که «اسرائیل حق دارد که از خود در برابر آنها دفاع کند.»
از این روست که رسانه هاى آمریکا سیاست خارجى سارکوزى را باید همگام با آمریکا و بازتابى از این نوع سیاست در قبال خاورمیانه، در اروپا دانست.
یک سال بعد از شروع حمله آمریکا به عراق، نیمى از مردم فرانسه به این باور رسیدند که آمریکا براى تفوق بر جهان، جنگ با تروریسم را دستاویز قرار داده است. امروزه نیز ۷۶ درصد مردم فرانسه اعتقاد دارند جنگ آمریکا در عراق ، جهان را به مکانى ناامن تبدیل ساخته است. اما موضع گیرى سارکوزى در قبال این مسائل به گونه اى دیگر است. او برخلاف همه فرانسوى ها مدعى است که حادثه یازده سپتامبر مى توانست به همان سادگى در فرانسه روى دهد.
بنابراین سیاست خارجى جدید سارکوزى پیامى قدرتمند را به قلب اروپا ارسال مى کند. روابط گرم او با «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان روى هم رفته شکاف در حال رشد بین شیراک و جانشین بالقوه اش، چیزى است که مورد توجه آمریکایى ها نیز قرار گرفته است. محافل سیاسى واشنگتن خوشبینانه به این نظرسنجى ها چشم دوخته اند که شانس سارکوزى در بردن انتخابات زیاد است. پیروزى سارکوزى به این معنا است که شانس آمریکا براى این که بتواند با یک ائتلاف جدید، سیاستى مشابه آنچه که در افغانستان داشت، پیدا کند، بیشتر مى شود. لذا در وضعیتى که یک شکست گریبان جناح حاکم بر کاخ سفید را گرفته است واشنگتن امیدوار است که یک حامى بالقوه در اروپا ظهور کند . آن هم در فرانسه که با افکار ضد آمریکایى که در عصر مدرن جزیى جدایى ناپذیر از سیاست خارجى آن شده است !
سارکوزى و اتحادیه اروپا
سارکوزى در مسیر دوستى با اروپا ساز جدایى از ائتلاف اروپایى را نخواهد نواخت. سارکوزى خواهان نفس کشیدن در فضایى تحت نظام نامه اروپا است. در مباحثاتى که در خلال رفراندوم فرانسوى براى اساسنامه اروپا به وجود آمد، سارکوزى گفت: وى نخستین مرد ۵۰ ساله در تاریخ فرانسه است که پیشنهاد نزاع براى کشورش را نمى دهد. او دلیل آن را چنین ذکر کرد: «یک دلیل ساده: اروپا.»
پیش نویس این اساسنامه حاکى از شکاف بین اروپا و دولت آن سوى آتلانتیک است که از ۱۹۴۵ تاکنون ضامن صلح اروپا بوده است. در رده بالا این اساسنامه اروپا را به عنوان رقیبى سیاسى براى ایالات متحده مطرح خواهد کرد که وزیر امور خارجه «سارکوزى» در پیوستگى و هماهنگى اش با «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان، شاید در پى احیاى محور برلین - پاریس باشد.
از این روست که اروپایى ها نگران سیاست خارجى سارکوزى نیستند. آنها مى گویند، بنیاد دیپلماسى پاریس بر محور دوستى با اروپا شکل گرفته است بنابراین هر اندازه واشنگتن امیدهایش را به یک دوست فرانسوى جدید بسته باشد اما مرد آینده الیزه حلقه اول دوستانش را از قاره سبز برخواهد گزید.
توصیه این گروه از اروپایى ها به کاخ سفید این است که ایالات متحده در صورت نشستن «سارکوزى» بر مسند ریاست جمهورى نباید انتظار تغییرات فورى در سیاست خارجى فرانسه را داشته باشد. زیرا جانشین فرداى شیراک قبل از هر چیز با سنت ها و اعتقادات دیرپاى فرانسوى ها روبرو خواهد شد.
اعتقاداتى که باعث مى شود مردان پاریس جهان و روابط بین الملل را از زاویه اى متفاوت از واشنگتن بنگرند.