سلسله عملیات‌های قدس

اهداف عملیات:
در فاصله آماده سازی ملزومات و مقدمات عملیات گسترده (پس از عملیات بدر)، ضرورت روند فعال نگه داشتن جبهه ها قطعی بود و دشمن نباید به حال خود رها می شد. با این هدف برخی از تعرضات و تحرکات نظامی خودی علیه دشمن براساس تدبیر عملیات محدود انجام گرفت تا با استفاده از فرصت به دست آمده، عملیات گسترده والفجر 8 به دور از هرگونه شتاب زدگی و یا تأثیرگذاری فشارهای سیاسی- نظامی خارجی به نحوی مناسب طراحی گردد.
براساس این تدبیر، نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران سلسله عملیات محدود ظفر را نیز طراحی و اجرا نمود که عمدتاً تظاهر به تک همراه با اجرای آتش توپخانه بود. مهمترین این عملیاتها ظفر 5 در ارتفاعات توتمان واقع در منطقه عمومی مریوان و عملیات آفندی شرهانی در منطقه عمومی شرهانی بود.
همچنین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پنج عملیات به نام های قدس 1 تا قدس 5 را طی بیش از 50 روز، از 24 خرداد تا 15 مرداد 1364 طراخی و به اجرا درآورد. از این مجموعه 4 عملیات در منطقه هورالهویزه و یک عملیات در منطقه دهلران اجرا شد.
دلایل انتخاب منطقه:
باتوجه به اینکه عمده ترین هدف عملیات بدر قطع جاده استراتژیک بصره- العماره بود که به دلایلی دستیابی به آن در این عملیات مقدور نشد، اما در عین حال جایگاه هدف یاد شده در استراتژی جمهوری اسلامی محفوظ بود؛ لذا پس از عملیات بدر، از اولین اهداف عملیات های محدود نزدیک تر شدن به جاده بصره- العماره و همچنین دو پاسگاه ابولیله و ابوذکر و نیز ترمیم خط پدافندی در این منطقه بود که عملیات های قدس 1 و قدس 2 با این اهداف طراحی شد.
از سوی دیگر دشمن پس از عملیات بدر حساسیت بسیاری به منطقه هور نشان داد. به طوری که پیش بینی می شد ارتش عراق تلاش وسیعی برای عقب راندن نیروهای خودی از این منطقه انجام دهد، لذا ضرورت تحکیم و تثبیت مواضع به دست آمده (طی عملیات خیبر و بدر) و نیز اتخاذ موضع تهاجمی در مقابل تعرضات احتمالی دشمن افزون تر شد و عملیات های قدس 4 و قدس 5 با این اهداف به اجرا درآمد.
نتایج و ارزیابی سلسله عملیات محدود
سلسله عملیات قدس نشان دهنده ادامه و استمرار جنگ به هر شکل ممکن بود. این امر گذشته از دستاوردهای نظامی و آسیب پذیر کردن و انهدام دشمن، نتایج مهمی به شرح زیر داشت:
1-حفظ روحیه تعرضی رزمندگان اسلام
2-افزایش انسجام یگان ها و پرورش کادر و افزودن به تجربیات جنگی آنها.
3-گرم نگه داشتن جو جنگ در میان مردم و یگانهای عملیاتی
4-تضعیف روحیه سربازان دشمن و ایجاد تزلزل در آنان.
5-به ضعف کشانیدن موضع قدرت نمایی و مانور دشمن که پس از عملیات بدر با جنگ شهرها در حال افزایش بود.
6-در انفعال قراردادن دشمن و گرفتن مجال هرگونه پدافند از او.
7-باز پس گیری بخشی از اراضی اشغالی و پیشروی در خاک دشمن.
8-نشان دادن توانایی و قابلیت های نظامی جمهوری اسلامی برای وارد آوردن فشارهای پی درپی به دشمن.
9-فریب دشمن و جلوگیری از هوشیاری آن نسبت به عملیات های اصلی و گسترده که در آینده انجام می پذیرد مثل والفجر هشت.
10-نزدیک شدن به عمق دشمن در بعضی مناطق و تسلط بر خطوط ارتباطی و عقبه آنها.
11-بهره گیری از زمان و مشغول ساختن دشمن، برای طراحی عملیات گسترده و بازسازی و سازماندهی یگان ها.
12- کشاندن نیروهای احتیاط دشمن به خطوط پدافندی و فرسایش آنها و نیز جلوگیری از آمادگی آنها برای مقابله با عملیات گسترده خودی.
13-تقویت و پشتیبانی یگان های رزمی به وسیله مردم هر منطقه.
بدین ترتیب، سلسله عملیات های محدود در تابستان 1364، که بر مبنای فرمان حضرت امام خمینی(ره) برای گرم نگه داشتن جبهه ها و لزوم جلوگیری از آسودگی دشمن در برخی مناطق با هدف های نظامی- سیاسی انجام گرفت، به میزان بسیاری مؤثر واقع شد و ابتکار عمل در جبهه خودی و انفعال دشمن همچنان حفظ گردید و در سایه این عملیاتها فرماندهان نظامی توانستند طراحی و آماده سازی یکی از بی نظیرترین و موفقترین عملیاتهای هشت سال دفاع مقدس را که همان والفجر 8 و تسخیر شبه جزیره فاو بود را به اجرا بگذارند.