روز قدس و نقش آن در شرایط منطقه‌ای

دکتر صباح زنگنه
پدیده صهیونیسم همواره فراتر از یک «اشغال» بوده است. اگر هندوستان یا آفریقا و کشورهای زیادی از آسیا به اشغال درآمد. اما این اشغالگری به «اسکان» جمعیت‌هایی در آن سرزمین‌ها، به نحوی که ساکنان اصلی آن سرزمین آواره شوند. منجر نشده و این استثنا در تاریخ سیاسی قدیم، میانه و معاصر، هیچ‌گونه تشابهی نداشته است.
این پدیده علاوه بر این که هر آنچه در فرهنگ جنایت‌هاو وحشی‌گری‌ها آمده است. مرتکب شده بلکه خود، فرهنگ استثنایی و جدیدی از مجموعه عناوین جنایتکارانه شده است.
اشغالگری یک موضوع مشترک است با استعمارگران. اما آواره کردن میلیون‌ها انسان از خانه و کاشانه خود و اسکان جمعیت‌های متفرقه به جای آنان. به صورت منظم و با حمایت قدرتهای بزرگ یک امر استثنایی است.
تغییر بافت جمعیتی، نتیجه طبیعی کشتارها و اخراج شهروندان فلسطینی است؛ اما تغییر هویت فرهنگی و میراث فرهنگی قدس و فلسطین طی برنامه گسترده‌ای از اعمال مقررات جدید و تخریب شهرها و روستاها تحت عناوین واهی و احداث شهرک‌های صهیونیست‌نشین به جای آنها موضوعی استثنایی در جهان است.
تروریسم سازمان‌یافته توسط گروههای تروریستی آرگون و هاگانا و سپس ادامه تروریسم به صورت دولتی و سازمان‌یافته، باز هم پدیده‌ای استثنایی است. جنایات صرب‌ها در بوسنی و هرزگوین به یک دهم جنایات تروریستی دولتی سازمان یافته اسرائیل نمی‌رسد.
زندانی کردن فلسطینیان، از کودکان و زنان و مردان و گروگان گرفتن افراد و آواره کرده آنها از خانه و کاشانه خود، در سراسر جهان بی‌نظیر است. در حدی که هم‌اکنون صدها کودک و زن فلسطینی در زندان‌های مخوف اسرائیل به سر می‌برند. تحمیل گرسنگی و تشنگی از طریق محاصره شهرها و روستاهای فلسطینی و از بین بردن امکانات استخراج آب و تصفیه آن، که یک شیوه «پاکسازی‌ نژادی» محسوب می‌شود، باز در جهان کمتر مشابهی دارد.
اما همه این زنجیره طولانی و بسیاری دیگر که جای یادآوری دارد، مانع از مقاومت نشده است.
طرح «روز جهانی قدس» در واقع به قول اهل منطق، موضوع و محمول را به همدیگر رسانده. یعنی عموم مردم مسلمان را در متن مشکل و موضوع قرار داده است.
و امروز که شرایط جدیدی فراهم شده است، به نظر می‌رسد به اوج درگیری‌ها نزدیک‌تر شده‌ایم:
1- لبنان که برای صهیونیست‌ها پرتگاه مشکلات خود بوده است. دیگر نمی‌تواند همان نقش را ایفاء کند. مقاومت مردمی و اسلامی حزب‌الله مانع توسعه‌طلبی اسرائیل شده و بلکه تجربه نوینی در مقاومت ثبت کرده است.
2- انتخابات فلسطینی‌ها و برآمدن دولت حماس، تجربه مردمی دیگری است. هرچند اسرائیل و آمریکا از طریق کشتار و بمباران و محاصره در تلاشند این تجربه را ناکام گذارند و اخیرا با وارد شدن دو سه کشور عرب تلاش می‌شود راههای سیاسی انحرافی برای شکست تجربه دمکراسی در فلسطین بیابند، اما برگشت‌ناپذیری چرخه مردمی و حق‌خواهی نیز به اثبات رسیده است.
3- ایجاد اختلافات و درگیری میان فلسطینیان با ناکامی روبه‌رو شده است؛ زیرا مردم و نخبگان فلسطینی عقلانیت و تدبیر را کنار نگذاشته‌اند.
4- طرح خاورمیانه جدید که از سوی خانم رایس همزمان با اوجگیری تهاجم اسرائیل به لبنان و ادامه حملات نظامی به غزه مطرح شده بود. در نطقه خفه شه است؛ آن هم به دلیل مقاومت اعجاب‌انگیز مردم لبنان و فلسطین.
در چنین شرایطی، نقل گفته‌های عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب به درک بهتر شرایط منطقه و جهان کمک می‌کند.
عمرو موسی در پایان اجلاس وزرای خارجه عرب در بیروت اعلام کرد: «نظم نوین جهانی و نقش سازمان ملل متحد پایان یافته است».
باید اضافه کرد که نقش دولتهای عرب در تحقق اهداف ملی و مردمی فلسطین هم عملا دچار ضعف و زبونی شده است.
اینک نوبت به ایفای نقش واقعی و منسجم مردم مسلمان منطقه و جهان رسیده است. دولتهای منطقه هم به اندازه‌ای که با اراده و جهتگیری مردم خود همراهی کنند. به همان اندازه دارای نقش و جایگاه خواهند بود.
دوران انحصار نقشها پایان یافته است. قدس از آن مسلمانان و آزادگان جهان است و تحقق وعده الهی نزدیک است.
«فاذا جاء وعد‌الاخرة، ارسنا علیم عباداً لنا»