سیداحمد لواسانی
به نظر می رسد جنگ آمریکا و عراق رو به پایان باشد. این جنگ اثر خاصی بر صنعت فن آوری اطلاعات و ارتباطات ( ICT ) به صورت عام واینترنت به صورت خاص در سطح جهان نگذاشت ولی به راحتی می توان گفت اینترنت وICT در زمینه نحوه نمایش این جنگ در سطح جهان تاُثیرات خارق العاده گذاشته است.
جنگ اول در سال 1992 بین آمریکا وعراق بود و باعث شد شبکه تلویزیونی CNN بتواند قدرت خود را نشان دهد. به نظر می رسد این جنگ به صحنه ای از قدرت نمایی اینترنت و بویژه و بلاگها در عرصه رسانه ای جهان تبدیل شود. چرا که از یک سو رسانه های آمریکایی بطور رسمی قبول کرده اند از اخبار مورد تاُیید پنتاگون استفاده کنند واز سوی دیگر شبکه هایی مثل الجزیره به جانبداری از عراق متهم می شوند. اینجاست که مردم عادی در جست وجوی خود برای رسانه ای بی طرف به اینترنت و وبلاگ می رسند. اگرچه انبوه اطلاعات ممکن است ذهن مخاطب را خسته کند و امکان پردازش را از او بگیرد و کم کم بدون دریافت هیچ گونه پیامی, از میان اطلاعات عبور کند.
کاربران ایرانی و جنگ آمریکا و عراق
همزمانی آغاز حمله آمریکا و انگلیس به عراق با تعطیلات سال نو در ایران که باعث عدم دسترسی به رسانه های مکتوب شد, تعداد مراجعان ایرانی را به اینترنت افزایش داد. این نکته را می توان هم از فروش بالای ISP ها در این ایام و هم از اشغال بودن ممتد تلفن ها در هنگام شماره گیری برای اتصال متوجه شد. بعضی دلیل عمده دیگری را نیز مطرح می کنند و آن اتصال شبکه دیتای مخابرات به شبکه FLAG بود که باعث افزایش پهنای باند و در نتیجه بهبود کیفیت سرویس دهندگان بود. البته افزایش مراجعه به اینترنت تنها مختص ایران نبود. میزان مراجعان با آغاز جنگ, در همه جای دنیا افزایش نشان داد ولی شاید بتوان گفت این افزایش در ایران شرایط ویژه تری داشته است.
در این میان سایت های فارسی که در این ایام به اطلاع رسانی پرداخته اند همانند سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران و یا خبرگزاری دانشجویان ایران, رکودهای خوبی را تجربه کرده اند. به عنوان مثال سایت جام جم آنلاین ( .net jammejamdaily . www ) در ایام عید توانست بالاترین میزان بازدید کننده خود را از ابتدای فعالیتش تجربه کند. از ابتدای نوروز82 و با شروع جنگ دوم خلیج فارس تا روز 15 فروردین بیش از 16.74 کاربر اینترنتی از سایت بازدید کرده اند. بر این اساس تعداد درخواستهای کاربران ( request ) مذکور نیز به رقم یک میلیون و 156 هزار و 838 مورد رسیده است .
وضعیت اینترنت در کل جهان در پی آغاز جنگ
با وجودی که رسانه های مکتوب در سایر نقاط دنیا تعطیل نبودند ولی با این وجود میزان مراجعات به اینترنت در سایر نقاط دنیا نیز افزایش بی سابقه ای را نشان می دهد. به عنوان مثال گزارش ها نشان می دهد در هفته اول جنگ میزان مراجعه به اینترنت در آمریکا و چین سه برابر شده است که در برخی مواردباعث مشکلات کاربران برای دسترسی به سایت ها خبری و دولتی آمریکا و یا انگلیس شده است و یا آنکه در طی جریان جنگ بیشترین کلماتی که در جست وجوگرهای اینترنتی مورد جست و جو قرار گرفته اند کلماتی مرتبط با آن بوده اند مثل عراق و یا الجزیره.
به گزارش یک مرکز مطالعات کاربردی اینترنت در آمریکا, میزان مراجعه کاربران آمریکایی به سایت های خبری خارج از آمریکا در پی آغاز جنگ افزایش چشم گیری داشته است . براساس این گزارش در 6 روز اول جنگ 10 درصد کاربران اینترنتی آمریکایی به سایت های خبری غیرآمریکایی سر زده اند. در مقابل 32 درصد از کاربران به سایت های تلویزیونی آمریکایی مراجعه کرده اند.
مردم دنیا از اینترنت و دیگر وسایل ارتباطی جدید برای مقاصد ضدجنگ به کرات استفاده کرده اند. در یک مورد آمریکاییها یک تظاهرات مجازی به راه انداختند و با هماهنگی در یک روز, پست الکترونیکی, تلفن و فکس هایی به سنای آمریکا مبنی بر مخالفت باجنگ فرستادند. تعدادمشارکت کنندگان در این تظاهرات مجازی چهارصدهزار نفر برآورد شده است. در موارد تظاهرات واقعی از سیستم های جدید مثل اطلاع رسانی از طریق وب سایت ها و یا پیغام های کوتاه روی موبایل ( SMS ) و یا email برای هماهنگی استفاده می شود.
اخلالگران اینترنتی
از دیگرتاُثیرات جنگ افزایش بی سابقه هک کردن سایت های اینترنتی توسط دوطرف متخاصم بوده است. در هفته اول جنگ بالغ بر هزار سایت آمریکایی (از جمله سایت پنتاگون) مورد حمله قرار گرفتند. برخی گزارش ها رقم سایت های موردحمله واقع شده در سطح جهان را پس از شروع حمله به عراق تا بیست هزار سایت نیز ذکر کرده اند که قریب به اتفاق آنها با انگیزه های ضدجنگ چنین کاری را کرده اند.
البته یک طرف جنگ عراق سیستم اینترنتی قابل ارائه ای نداشت (مثلا" سایت خبرگزاری رسمی عراق دو ماه است که به روز نشده است ) و بنابراین از یک طرف وب سایتی که مستقیما" مرتبط با این کشور باشد, وجود نداشت تا هک شود و از طرف دیگر هکرهای داخل عراق نمی توانستند به سایت های آمریکایی دسترسی داشته باشند (اگرچه گزارش های مبنی بر رونق گرفتن اشتراک اینترنت در شمال عراق با شروع جنگ مخابره شده است.) جور این موضوع را دیگران کشیدند: به جای سایت های عراقی, سایت های عربی و یا سمپات هک شدند که بارزترین آنها سایت اینترنتی شبکه تلویزیونی الجزیره بود. این سایت ابتدا مورد هجوم از نوع of Denial Distributed )DDOS ( Service قرار گرفت . در این نوع حمله سایت توسط برنامه هایی زیر بار ترافیک بالایی از درخواست اطلاعات قرار می گیرد, به صورتی که عملا" قدرت سرویس دهی نخواهد داشت و در نهایت crash می کند.
هکرهایی که خود را " شبه نظامیان آزادیبخش اینترنتی " می نامیدند, سپس قسمت انگلیسی سایت الجزیره را ( .net .aljazeera english ) هک کردند و صفحه اول آن را با نقشه آمریکا در حالی که پرچم این کشور در درون آن قرار دارد, عوض کردند. مجموعه این هکها باعث شد سایت انگلیسی الجزیره بیش از چند روز سرویس دهی نداشته باشد. شبکه الجزیره برای مقابله با موج حملات اینترنتی و همچنین برای ارائه سرویس های بهتر به فوج مراجعه کنندگان آغاز به همکاری با شرکت آمریکایی Akamai Toolinologies کرد. هدف این شرکت مقابله با هکرها و نیز پخش کردن اطلاعات یک سایت روی سرورهای مختلف برای کاهش ترافیک است. ولی این شرکت به فاصله کوتاهی از آغاز همکاری خود با
الجزیره , کنار کشید. Akamai دلایل فنی را, علت تصمیم خود اعلام کرده است ولی الجزیره ادعا کرده است این شرکت تحت فشار دولت آمریکا چنین تصمیمی گرفته است. سایت شبکه الجزیره فشار دیگری را نیز از جانب شرکت های آمریکایی متحمل شد و آن قبول نکردن آگهی های تبلیغاتی ( banner ) این شبکه از طرف سایت های آمریکایی بود.
شبکه تلویزیونی الجزیره نسخه انگلیسی سایت خود را به طور موقت و تنها برای جنگ اخیر به راه انداخته است. سایت الجزیره در پی آغاز جنگ سرویس دیگری را نیز با استفاده از سیستم SMS تلفن های همراه آغاز کرد که براساس آن این شبکه برای مشترک در هر جای دنیا که باشد پیغام های کوتاه راجع به اخبار جنگ می فرستد. حداقل یک سایت خبری مشابه نیز مورد هجوم هکرها قرار گرفت ؛ سایت شبکه تلویزیونی العربیه ( .com arabia ) که در امارات متحده عربی مستقر است نیز گزارش داد که این سایت برای ساعاتی غیر قابل دسترسی بود. از طرف دیگر سه گروه مختلف به جای کاربران عراقی به هک کردن سایت های آمریکایی و انگلیسی پرداختند که از جمله سایت هایی که در روزهای گذشته هدف حمله قرار گرفت, سایت نیروی دریایی و مرکزی ملی تحقیقات بهره برداری کشاورزی آمریکا است. این سه گروه مختلف عبارتند از گروهی از میهن پرستان در آمریکا, گروه های سمپات با عراق وفعالان صلح که مخالف جنگ هستند.
یک کرم رایانه ای به نام Ganda که از طریق پست الکترونیکی منتقل می شود, اولین نمونه ویروس هایی است که با سوء استفاده از موضوع جنگ و با قول نشان دادن تصاویر ماهواره ای از عراق یا برنامه محافظ صفحه مانیتور ( savor screen ) از کاریکاتور جرج بوش نظر کاربران را جلب می کند. البته در مجموع حمله به سایت ها و ویروس گاندا تاکنون خسارت های محدودی به بار آورده است.
وبلاگهای جنگ
از یک طرف عراق از نظر اینترنتی زیر خط صفر قرار دارد ولی از طرف دیگر حتی سربازان آمریکایی که در صحنه کارزار حضور دارند نیز می توانند به اینترنت دسترسی داشته باشند و به این ترتیب در کوتاه ترین مدت و در عین حال مرتب تری وضعیت سلامتی و اخبار غیرمحرمانه را از طریق پست الکترونیکی و یا وبلاگ به اطلاع خانواده خود برسانند. از جمله این وبلاگ ها می توان به موراد زیر اشاره کرد:
.us .ltsmash www
.net,will .rooba www
.com .blogsofwar www
.com .sgtstryker www
از طرف دیگر معدود وبلاگ هایی که ازداخل عراق و یا کشورهای همسایه و به زبان انگلیسی نوشته می شوند, بازدید کنندگان بسیاری را به خود جذب کرده است . مثلا" وبلاگ " رائد عزیز" به آدرس .com .blogspot dearraed در حدی بود که BBC یک گزارش اختصاصی در مورد آن تهیه وپخش کرد. اگر چه هم اکنون سه هفته است که وبلاگش را به روز نکرده است که با توجه به وضعیت بغداد کاملا" طبیعی است.
از جمله وبلاگ های مطرح در طی این مدت می توان به وبلاگ پست فرماندهی به آدرس .org .commandpost www اشاره کرد که نه توسط یک نفر بلکه مجموعه ای از افرد در اقصی نقاط جهان و با استفاده از منابع خبری گوناگون دراین زمینه به روز می شود. سایت اینترنتی شبکه تلویزیونی بی بی سی نیز وبلاگ متشکل از مشاهدات چهارخبرنگارش در عراق ومنطقه به آدرس .uk,reporters .co .bbc www پیش بینی کرده است.
جالب آن که شبکه خبری CNN نه تنها چنین کاری نکرده است بلکه جلوی وبلاگ نوشتن یکی از خبرنگارهای خود را در سایت اختصاصی خودش به آدرس .net .kevinsites www هم گرفته است . از معدود وبلاگ های فارسی در این زمینه هم می توان به وبلاگ روزها به آدرس .com .blogspot roozha اشاره کرد.
دیگر سایتهای مرتبط با جنگ
جنگ انگیزه ای شدتا سایتهای دیگری (به جز وبلاگها) در اینترنت فراگیر شوند که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
سایت پوسترهای الکترونیکی ضدجنگ:
com .anotherposterfarpeace www
سایتی که حرفها و عکسهای محمدسعید الصحاف را جمع کرده است:
com.welovetheiraqiinformationmister www
سایتی که بانک اطلاعاتی از تعدادکشته شدگان غیرنظامی عراقی را نگهداری می کند و مرتب هم به روز می شود:
net . iraqbodycount . www
و بسیاری سایتهای دیگر که در فرصت و جای پرداختن به آنها نیست. جنگ را می توان عملا" پایان یافته تلقی کردولی شاید اگر مردم عراق به اینترنت و وبلاگ نویسی دسترسی داشتند خیلی بهتر و بدون واسطه می توانستند واقعیت را به گوش مخاطبان برسانند.