سه بیماری سه جنگ

گزارش: حمید احمدیان‌راد
جنگ بوسنی, جنگ با طالبان و القاعده در افغانستان و جنگ دوم خلیج فارس با عراق با سرانگشتان آمریکا شکل گرفت, یا آمریکا دستی در آتش داشت. در هر سه جنگ تسلیحات پیشرفته ای به کار گرفته شد و نیروهای مقابل مجبور به تحمل شکست سختی شدند. این جنگها در یک نکته دور از ذهن دیگر هم با یکدیگر اشتراک داشتند: تقارن با بیماری هایی که جهان را در هول و وحشت فرو بردند!
پیامد جنگهای نژادی در بوسنی نسل کشی مسلمانان و ناتوانی سازمان ملل و اتحادیه اروپا در کنترل اوضاع آن بود که در شهریور سال 74 ناتو به رهبری آمریکا به اولین حمله گسترده هوایی علیه صربها دست زد. مدتی بعد گروه تماس بوسنی طرحی را به تصویب رساند که به موجب آن 51 درصد خاک بوسنی به مسلمانان و کرواتها و مابقی به صربهای بوسنی تعلق می گرفت.بارد طرح صلح توسط صربها بلگراد به محاصره ناتو درآمد و این بار نیروهای واکنش سریع ناتو وارد عمل شدند. نتیجه اینکه این بار صربها به زانو درآمدند و در 21 آذر 74 قرارداد رسمی صلح در پاریس به امضای هر سه طرف مناقشه رسید. این قرارداد از طرف مسلمانان " صلح تلخ " لقب گرفت. عزت بگوویچ پس از امضای توافقنامه گفت: " هرچند این صلح ممکن است برای ملت من صلح عادلانه ای نباشد اما از جنگ عادلانه تر است. " حرف بگوویچ به کشتار بی رحمانه مسلمانان توسط صربها اشاره داشت. در نیمه دی ماه سال 74 نشست خلع سلاح شبه نظامیان بوسنی آغاز شد و اوایل اسفند ماه سرنوشت جنایتکاران جنگی به بحث گذاشته شد. در این زمان مقامات آمریکایی اعلام کردند حضور نظامیان آمریکایی در بالکان ضروری است و حضور نظامی خود را در منطقه تقویت خواهندکرد. تصمیم آمریکا مبنی برادامه حضور در بالکان و پایان بخشیدن به بحثها درباره عادلانه یا ناعادلانه بودن طرح صلح بوسنی با شیوع گسترده بیماری جنون گاوی در اروپا محل وقوع بحران بوسنی همراه شد. همزمان با پایان جنگ بوسنی به شیوه ای که آمریکا می پسندید, موجی از وحشت از شیوع بیماری جنون گاوی جهان را در برگرفت . در اسفند سال 74 دولت انگلیس مقارن با حل وفصل نهایی جنگ بوسنی با اعلام اینکه بین بیماری جنون گاوی و یک بیماری مهلک مغزی در انسان رابطه ای وجود دارد, قاره اروپا, منطقه ای که در تب جنگ می سوخت را در وحشت فرو برد. یک ماه بعد در فروردین 75 چهارمیلیون راُس گاو بریتانیایی معدوم شدند. براساس اطلاعات وحشت انگیزی که کارشناسان در اختیار مردم قرارمی دادند, " بیماری ویروسی و نادر سی جی دی که نوع انسانی بیماری جنون گاوی است , ممکن است دهها سال در بدن نهفته بماند و بعد به سرعت مغز بیمار را نابود کند. بدین ترتیب فرد دچار زوال عقل و از بین رفتن حافظه و اشکال در صحبت می شود و به عبارتی مغز تبدیل به توده اسفنجی شکلی می شود. "
رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا نیز گفته بود: سالها طول می کشد تا دانشمندان راههای مقابله با این بیماری را کشف کنند. در همان زمان یک دانشمند انگلیسی اعلام کرد: دولت انگلیس شواهدی را که شش سال پیش بیانگر رابطه میان این بیماری مغزی و انسان بود, مورد بی توجهی قرارداد.
نزدیک به یک سال بعد هراس از شیوع بیماری جنون گاوی تا حدود زیادی فروکش کرد.
سیاه زخم و انفجار ساختمانهای سازمان تجارت جهانی
روز 11 سپتامبر سال 2001 در ساعت 8/45 دقیقه بامداد به وقت نیویورک هواپیمای ربوده شده خطوط هوایی آمریکا به برج سازمان تجارت جهانی برخورد کرد. بیست دقیقه بعد این واقعه در مورد ساختمان جنوبی تکرار شد و لحظاتی بعد نیز این برجهای عظیم فروریختند. یک روز بعد جورج بوش و کالین پاول این عملیات تروریستی را اقدامی جنگی توصیف کردند. روز 16 سپتامبر رامسفلد وزیردفاع آمریکا اعلام کرد واشنگتن راهی جز حمله به کشورهایی که به سازمان دهندگان این عملیات تروریستی پناه داده اند, ندارد. روز بعد از سخنرانی تهدیدآمیز بوش مبنی بر اینکه: " زمان برای طالبان رو به اتمام است. " انفجارهای مهیب ناشی از حملات هوایی کابل را لرزاند. در همین روز مقامات آمریکایی اعلام کردند از احتمال حمله میکروبی تروریستها بیمناکهستند. علت این ادعا آن بود که یک شهروند آمریکایی ساکن فلوریدا به بیماری نادر سیاه زخم دچار شده بود که موردی از آن از سال 1978 مشاهده نشده بود. سیاه زخم این ویژگی را دارد که با تولید سم , صدمات شدیدی به مغز و دستگاه تنفسی وارد می کند و سرانجام به مرگ بیمار می انجامد.
خبری که در آن زمان در رسانه ها بازتاب یافت, حاکی از این بود که آمریکایی ها بعد از حمله به افغانستان مضطربانه انتظار اقدامات تلافی
جویانه سازمانهای تروریستی را می کشند. با وجود این مقامهای وزارت بهداشت آمریکا اعلام کردند به واکسیناسیون سراسری برای ایمنی مقابل سیاه زخم معتقد نیستند. مدتی بعد سردبیر عکس مطبوعات آمریکا درنتیجه ابتلا به بیماری سیاه زخم درگذشت. به دنبال آن مقامات آمریکایی ادعا کردند: " بن لادن در پی سلاحهای میکروبی است. بویژه سلاحهایی که بتوان آن را از طریق بسته های پستی ارسال کرد. " درنتیجه وزارت امورخارجه آمریکابه همه سفارتخانه های این کشور هشدار داد برای مقابله با حمله باکتری سیاه زخم, آنتی بیوتیکهای موردنیاز را ذخیره کنند. گسترش جو هراس از حملات میکروبی با افزایش حملات هوایی آمریکا به افغانستان, دستگیری های گسترده مظنونان به همدستی با شبکه القاعده در آمریکا و ارائه فهرستی از کشورهایی که به ظن آمریکا مقارن بود. همزمان با پیشروی سریع آمریکا و ائتلاف شمال در افغانستان, مقر صلیب سرخ جهانی در ژنو اعلام کرد " تولید سلاح بیولوژیکی سیاه زخم روند پیچیده ای دارد و درنتیجه تولید آن در افغانستان غیرممکن است. چون آزمایشگاه کابل تجهیزات ساده ای دارد و در ضمن سرقت این سلاح از مکانهای دیگر هم غیرممکن است! " روزنامه واشنگتن پست نیز تروریستهای افراطی داخل آمریکا را به انجام این حملات متهم کرد.
جوی که به موازات گسترش حملات آمریکا به طالبان و افغانستان در آمریکا به وجود آمده بود, جو هراس از احتمال همه گیری بیماریهای مرگبار بود. درنتیجه هراس از حملات تروریستی چند اداره دولتی تعطیل و سیستم پستی آمریکا مختل شد. مدت کوتاهی پس از آنکه التهاب ناشی از حملات میکروبی سیاه زخم تا حدودی فرونشست, آمریکا اعلام کرد درصدد تهیه واکسن آبله برای تمام شهروندان این کشور است. چون اخبار رسیده از ابتلای دو نفر به آبله از طریق اسپری همزمان با پیشروی سریع آمریکا در افغانستان, سقوط طالبان و طرح تشکیل دولت موقت به ریاست کرزای حکایت داشت. این درحالی است که دانشمندان اعلام کردند آبله که در قرن بیستم جان سیصدمیلیون نفر را گرفت, هم اینک تنها در آزمایشگاههای روسیه و آمریکا وجود دارد و به دست آوردن آن بسیار دشوار است.
اما نتیجه این تبلیغات آن بود که در بحبوحه مبارزه آمریکا با القاعده 53 درصد مردم آمریکا پیش بینی کردند, تروریستها با سلاحهای بیولوژیک و شیمیایی خود, آمریکا را هدف قرارخواهند داد. هراس ناشی از حملات میکروبی با همان سرعتی که جنگ افغانستان آغاز شد و پایان پذیرفت فروکش کرد و این ابهام را برجای گذاشت که شاید تبلیغات گسترده و غیر واقعی بر سر حملات میکروبی, هدف زنده نگه داشتن خطری که جامعه آمریکا را از ناحیه تروریستها تهدید می کند و توجیه ادامه مبارزه با آنها توسط سربازان آمریکایی را دنبال می کرده است و بی شک مقامات آمریکایی می دانستند تروریستها قادر نیستند به سادگی به این میکروبها دست پیدا کنند.
سقوط دیکتاتوری در بغداد و بیماری سارس
بیماری سارس نیز همانند جنون گاوی در ابتدای سال جدید ایرانی مطرح شد. سارس یکعفونت ویروسی با علایمی همچون تب شدید, سرفه, اختلالات تنفسی و دردهای عضلانی است که در جنوب شرق آسیا و چین شیوع پیدا کرده است. به مجرد گسترش این بیماری, کشورهای جهان برای مقابله با آن تدابیر ویژه ای اندیشیدند. از جمله برخی از کشورها به اتباع خود سفارش کردند از سفر به این کشورها بپرهیزند. در آمریکا نیز جورج بوش به مقامهای بهداشتی فدرال اختیار داد افراد مشکوک به سارس را قرنطینه اجباری کنند. به مجرد شیوع این بیماری, مقامات بهداشتی دنیا از انتشار سریع بیماری و احتمال مرگ میلیونها نفر ابراز نگرانی کردند.
شیوع این بیماری هم با جنگ آمریکا با عراق مقارن بود. بدین ترتیب که مخاطبان رسانه ها می توانستند ضمن پیگیری وقایع جنگ, هراس از شیوع بیماری سارس را نیز تجربه کنند. در اواسط اسفند سال گذشته, فرمانده نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس اعلام کرد 230 هزار نیروی آمریکایی در منطقه مستقر شده و آماده تهاجم به عراق, هستند. چند روز پس از اخطار بوش به عراق, بصره هدف اولین حملات قرار گرفت. به موازات راهپیماییهای ضد جنگ در جهان و مخالفت فرانسه و آلمان با حمله بدون مجوز شورای امنیت به عراق آمریکا و انگلیس به پیشروی در عراق ادامه می دهند. روز 16 فروردین با اشغال فرودگاه بغداد, دو طرف نبرد وارد آخرین مراحل جنگ می‌شوند. دو روز بعد عکسهای شناور صدام بر پهنه اروندرود بر سقوط کامل حکومت دیکتاتوری صدام صحه می گذارد. در همان اثنا که آمریکا و انگلیس اعلام می کنند برای حضور طولانی مدت نظامی در عراق آماده می شوند و طرحهای جدیدی برای خاورمیانه مدنظر دارند, وحشت از بیماری سارس به سرعت در جهان گسترش می یابد و...
ذهن مردم نسبت به آنچه سلامتیشان را تهدید می کند, حساس است. قرنها کشتار انسانها به وسیله بیماریهای واگیردار به این حساسیت دامن زده است تا جایی که احتمال شیوع یک بیماری مسری به سرعت ذهن آنها را به خود مشغول می کند. سه جنگی که درباره آنها صحبت شد, از این ویژگی برخوردار بودند که مقارن یا با فاصله کوتاهی از شیوع بیماریها و یا انتشار شایعات گسترده درباره افزایش موارد بیماری همراه بودند. حتی اگر عمدی هم در این تقارن وجود نداشته باشد, باز هم توجه مردم در طول این جنگها به دو سو جهت یافت و این موضوع از میزان حساسیت زایی جنگهایی که آمریکا در آن دخالت مستقیم داشت, به میزان زیادی کاست