پیام ابتکار جدید رهبر انقلاب

محسن رضایی
جلسه هم‌اندیشی مقام معظم رهبری با اندیشمندان و نخبگان دانشگاهی و حوزوی درباره «تدوین الگوی راهبردی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت» چهارشنبه شب گذشته در شرایطی برگزار شد که علاوه بر استمرار تحریم‌های ظالمانه اقتصادی که پیشرفت ملت ایران را نشانه رفته است‏، در هفته پیش شاهد ترور دو تن از فرزندان نخبه و دانشمند کشور توسط دشمنان بدخواه ایران بودیم.
ارتباط مستقیم با نخبگان
آنچه این جلسه هم‌اندیشی را متمایز از جلسات مشابه کرد، شیوه جدیدی است که رهبری معظم انقلاب در مشورت مستقیم با نخبگان و صاحبان اندیشه کشور برگزید و به این ترتیب افق ‌امیدوارکننده‌‌تری را در جلب مشارکت نخبگان کشور در مسیر تعالی و پیشرفت کشور ترسیم کرد.
محورهای کلی نشست‌
آنچه در این نشست مطرح شد هشت مقاله و هفت اظهارنظر بود و مباحث بطور کلی شامل این موارد بود:
الف) بحث‌های مقدم بر الگوی پیشرفت، یعنی مباحث مربوط به مبانی و نظریات توسعه
ب) بحث‌های مربوط به الگوی پیشرفت که به تعریف و توضیح مشخصات الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت می‌پرداخت
ج) بحث‌های مابعد الگوی پیشرفت و مدیریت و برنامه‌ریزی پیشرفت و شیوه ارتباط علم و پژوهش با آن.
در اغلب بحث‌های اندیشمندان حاضر در جلسه ضمن تاکید بر «ضرورت تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت»، راه و شیوه غربی توسعه مورد نقد واقع شد و نادیده‌گرفتن معنویت و اخلاق از ضعف‌های اصلی الگوی توسعه غربی شمرده شد.
نظرات مقام معظم رهبری
رهبر معظم انقلاب در سخنان خود در این نشست نکات مهمی را درباره «تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت» متذکر شدند. ایشان با یادآوری امر «رستگاری و نجات انسان» که در سایه‌ توجه به «‌توحید»‏، «معاد» و «در کنار هم دیدن دنیا و آخرت» محقق‌شدنی است، از نخبگان کشور خواستند تا به این حقایق در فعالیت‌های علمی ـ پژوهشی خود توجه کافی داشته باشند.
مقام معظم رهبری، توجه به مسائل و خطوط اصلی زندگی مانند امنیت، عدالت، رفاه، آزادی، حکومت، استقلال و عزت ملی را در بحث الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، ضروری دانستند و معنویت را مهم‌ترین عرصه‌یی دانستند که در کار پیچیده، دقیق و بلندمدت تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، باید به آن توجه شود چرا که معنویت، روح پیشرفت واقعی در همه زمینه‌ها و مسائل است.
یک دستاورد عینی
تجربه سالیان گذشته نشان می‌دهد که با عنایت به درازمدت‌ بودن فرآیند پیشرفت، تنها متولی که می‌تواند این فرایند را به نحو احسن به انجام برساند کسی جز رهبر معظم انقلاب نیست؛ دولت‌ها و مجالس عمر کوتاهی دارند و نمی‌توانند مسوولیت یک پروژه درازمدت را بر عهده بگیرند، لذا قول ایشان برای تاسیس مرکزی در کنار خودشان برای پیشبرد این مهم، از دستاوردهای عینی این نشست بود که باید آن را به فال نیک گرفت.
پیشنهادها
تدوین و اجرای الگوی ایرانی ـ اسلامی پیشرفت، ضرورتی است که نیازمند نشست‌ها و مباحث متعددی است که باید استمرار داشته باشد، اما در عین حال نباید تجارب اجرای «سندچشم‌انداز 20 ساله کشور» را نادیده گرفت؛ اکنون 5 سال از اجرای این سند سپری شده است و کشورهای رقیب ما با سرعت زیادی رو به پیشرفت گذاشته‌اند. بنابراین ما مجال توقف نداریم و مسوولان و دولتمردان باید به نوعی برنامه‌ریزی کنند که ضمن پیشبرد مباحث نظری، وقفه‌یی در مسیر ابعاد مختلف پیشرفت صورت نگیرد.
پیشنهاد مشخص در اینجا بهره‌گیری از «روش غلطان» است؛ مطابق این شیوه می‌توان گروه‌های کاری را به وجود آورد که هر کدام اجرای یکی از مباحث را در کشور پیگیری کنند و نتایج را از یک گروه به گروه دیگر منتقل کنند:
یعنی در هر دوره یکساله هر نوع دستاوردی که در مبانی و نظریات الگوی پیشرفت در سطح نخبگان و صاحبان اندیشه کشور حاصل شود به گروه طراحان «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت» منتقل شود و آنها نیز به نوبه خود هر نوع دستاوردی را به گروه بعدی یعنی مدیران و برنامه‌ریزان منتقل کنند تا اقدامات و برنامه‌های در حال اجرا به صورت مستمر و متناسب با دستاوردهای جدید در مسیر الگوی پیشرفت اسلامی ـ ایرانی، اصلاح و روزآمد شود.
بدون چنین روش منطقی بهره‌گیری از دستاوردهای الگوی در حال تدوین پیشرفت اسلامی ـ ایرانی ناممکن خواهد بود. اگر تدوین مبانی این الگو 10 سال طول بکشد و سپس همین مقدار زمان نیز صرف تهیه الگوی پیشرفت شود فرصت‌های زیادی را از دست خواهیم داد و فاصله‌ ما با کشورهای دیگر بیشتر خواهد شد.
بهره‌گیری از «روش غلطان» مسبوق به سابقه است اما تاکنون مشکل در این بوده که این شیوه با اتکا به الگوهای غربی توسعه صورت گرفته است. آنچه نباید نادیده گرفته شود این است که ما در تمامی 3‌دهه گذشته پس از پیروزی انقلاب پیشرفت داشته‌ایم اما به دلیل نبود «الگوی جامع اسلامی ـ ایرانی پیشرفت»، حرکت رو به پیشرفت کشور با کندی و انحرافاتی همراه بوده که می‌بایست اقدام اصلاحی در آن صورت گیرد.
جایگاه سند چشم‌انداز 20 ساله و الگوی پیشرفت
سند چشم‌انداز کشور که خود دستاورد اندیشگی نخبگان نظری و عملی کشور بود توانست جهت‌گیری کشور را روشن کند و اینک الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت می‌تواند به عنوان نقشه راه در رسیدن به اهداف چشم‌انداز، ملت ایران را یار و مددکار باشد. این الگو باید از یک سو حرکت‌ رو‌به پیشرفت کشور را شتاب بیشتری بدهد و از سوی دیگر انحرافات را اصلاح کند و این اصلاح ضرورتاً باید بدون ایجاد وقفه در حرکت و پیشرفت ملت ایران به انجام برسد.
یک نگرانی که اینجا لازم می‌دانم آن را طرح کنم این است که مبادا در تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، دو تجربه سترگ و گران‌سنگ ملت ایران نادیده گرفت شود:
«تجربه تاسیس نظام جمهوری اسلامی» و «تجربه تاسیس نهادها و به کارگیری شیوه‌های خاص دفاعی» نباید مورد غفلت صاحب‌نظران و نهاد متولی تدوین الگوی پیشرفت اسلامی ـ ایرانی قرار گیرد و به سمتی حرکت نشود که با عبور از مدل‌های غربی گرفتار مباحث انتزاعی فارغ از تجارب ملی شویم که این باعث اتلاف هزینه‌های زیادی خواهد شد.