اصولگرایان از مجلس هفتم تا مجلس هشتم

اگر مجلس ششم برای راستگرایان ایرانی پربار نبود اما در مجلس هفتم بیشترین کرسی‌ها به اصولگرایان رسید. بعد از تحصن نمایندگان پارلمان اصلاحات در اعتراض به رد صلاحیت در انتخابات مجلس هفتم، فرصتی برای اصولگرایان پدید آمد تا پس از فتح شوراهای دوم، گام دوم را در رسیدن به مجلس بردارند. «آبادگران ایران اسلامی» تابلویی بود که در این انتخابات نیز بالا رفت و این‌بار 29 کرسی از 30 کرسی پایتخت به این فهرست رسید.
اولین همایش منتخبان مجلس هفتم اما قبل از آغاز فعالیت نمایندگان جدید مردم در مرکز همایش‌های صدا و سیما برگزار شد تا مشخص شود که سیاست‌ورزی در هفتمین دوره مجلس چگونه خواهد بود. محمدرضا باهنر لیدر اصولگرایان پارلمان اصولگرا شد و غلامعلی حداد‌عادل که در مجلس ششم رئیس فراکسیون اقلیت بود به ریاست مجلس هفتم برگزیده شد. چهره‌های سرشناس دیگری نیز از اصولگرایان در این مجلس حضور داشتند؛ از جمله احمد توکلی که رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شد، همچنین حسین فدایی دبیرکل جمعیت ایثارگران، الیاس نادران، عماد افروغ، محمد خوش‌چهره و علیرضا زاکانی.
پس از چندی برای سازماندهی فعالیت اصولگرایان پارلمان هفتم، سه کمیته سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تشکیل شد. حسین سیدآبادی رئیس کمیته سیاسی شد، ریاست کمیته اقتصادی به محمد خوش‌چهره رسید و عماد افروغ نیز ریاست کمیته فرهنگی را بر‌عهده گرفت.
یک سال پیش از آغاز به کار مجلس هفتم، موعد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری نهم فرا رسید. بیشتر اصولگرایان مجلس از هاشمی‌رفسنجانی حمایت می‌کردند. حتی بیانیه رسمی حمایت از رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به امضای بیش از 100 نماینده رسید و دیداری نیز در همین راستا انجام شد. اما نتیجه انتخابات چیز دیگری بود؛ نمایندگان انتظار چنین نتیجه‌ای را نداشتند و برخی نیز آن را نمی‌پذیرفتند.
محمدرضا باهنر اما به‌ عنوان رئیس فراکسیون اکثریت، لابی‌های خود را در پارلمان آغاز کرد تا دولت نهم با رای مجلس هفتم فعالیت خود را آغاز کند. این لابی‌ها اعتراضات برخی نمایندگان مجلس را برانگیخت تا جایی‌ که چهار وزیر پیشنهادی دولت نهم از راهیابی به کابینه باز‌ماندند. برخی وزیران نیز با مخالفت چهره‌های شاخص فراکسیون مواجه شدند و با آرای ناپلئونی به دولت رسیدند. عملکرد برخی وزیران دولت نهم باعث نارضایتی برخی نمایندگان اصولگرا شد تا جایی‌ که تلاش‌هایی برای استیضاح وزیران کابینه محمود احمدی‌نژاد صورت گرفت اما باز هم لابی‌های محمدرضا باهنر بود که مانع پاسخگوئی وزیران و استیضاح آنان در صحن مجلس هفتم می‌شد.
بهمن‌ ماه 1385نقطه عطفی در فعالیت‌ فراکسیون اصولگرایان بود. افرادی چون محمد خوش‌چهره، حسن سبحانی، عماد افروغ و سعید ابوطالب که وجهه فرهنگی بیشتر آنان بر وجهه سیاسی‌شان غالب بود، فراکسیون جدیدی تشکیل دادند و آن را «فراکسیون اصولگرایان اخلاق» نامیدند. چندی بعد نام این فراکسیون به «اصولگرایان مستقل» تغییر کرد. اما از آن جایی که اکثریت مجلس تحت تاثیر باهنر بودند، این فراکسیون نتیجه‌ای نگرفت.
فراکسیون دیگری نیز به‌ نام فراکسیون وفاق و کارآمدی در مجلس هفتم فعالیت می‌کرد که منویاتش بیشتر به اهداف محسن رضایی نزدیک بود. امیدوار رضایی رهبری این فراکسیون را به عهده داشت. چهره‌های شاخص این فراکسیون، سیدمحمد میر‌محمدی نماینده قم، رضا طلایی‌نیک نماینده بهار و کبوددر آهنگ، عادل آذر نماینده دهلران و علی احمدی نماینده نورآباد بودند.
تا پایان مجلس هفتم کشمکش‌های درونی فراکسیون ادامه داشت، اما محمدرضا باهنر آرام آرام از دولت دور می‌شد و انتقاداتی را به دولت وارد می‌کرد. دیگر از لابی‌های رئیس فراکسیون اصولگرایان برای حمایت از دولت خبری نبود. انتقادات او از دولت باعث اختلافاتی میان فراکسیون اکثریت و حامیان معدود دولت در مجلس هفتم آغاز شد.
انتقادات کارشناسی احمد توکلی، الیاس نادران، محمد خوش‌چهره، حسن سبحانی و عماد افروغ نسبت به عملکرد دولت نهم نیز علت دیگر نارضایتی حامیان دولت در مجلس هفتم از فراکسیون اکثریت بود.
این اتفاقات باعث شد تا در آستانه انتخابات مجلس هشتم کمیته‌ای برای تعیین کاندیداهای اصولگرا تشکیل شود. در این فهرست اصولگرایان سنتی، اصولگرایان تحول‌خواه و حامیان دولت نامزدهایی داشتند و سرانجام با توافق گروه‌های مختلف فهرستی به نام جبهه متحد اصولگرایان ارائه شد.
غلامعلی حداد‌عادل، احمد توکلی، غلامعلی مصباحی مقدم، علیرضا زاکانی، پرویز سروری، حسین فدایی، حمیدرضا کاتوزیان، علی مطهری، الیاس نادران، حسین نجابت، لاله افتخاری و فاطمه رهبر نمایندگان طیف تحول‌خواه بودند. مرتضی آقاتهرانی، حمید رسایی، روح‌الله حسینیان، سیدعلیرضا مرندی، علی‌اصغر زارعی، محمد کوثری، مهدی کوچک‌زاده، شهاب‌الدین صدر، بیژن نوباوه، طیبه صفایی، فاطمه آلیا، نسرین سلطان‌خواه و زهره الهیان از سوی حامیان دولت معرفی شدند و سیدرضا اکرمی، اسدالله بادامچیان، محمدرضا باهنر، علی عباسپور و حسن غفوری‌فرد نامزدهای اصولگرایان سنتی بودند.
البته فهرست دیگری نیز از سوی اصولگرایان مستقل و اعضای فراکسیون وفاق و کارآمدی مجلس منتشر شد اما نتیجه‌ای نگرفت و تنها محمد خوش‌چهره از این فهرست به مرحله دوم رسید که او هم به توفیقی دست نیافت. غلامعلی حداد‌عادل، حسین مظفر، محمد خوش‌چهره، سیدمحمد میرمحمدی، رضا طلایی‌نیک، سیدعلیرضا مرندی، عادل آذر، اسماعیل کوثری، حسن غفوری‌فرد، امیررضا خادم، حمیدرضا کاتوزیان، سعید ابوطالب، کنعانی‌مقدم، سعید صادقی، علی ریاض، ابوالفضل حسین‌بیگی، علی عباسپور، علی فتح الله‌زاده، عابد جعفری، ابراهیم انصاریان، میر‌محمد صادقی، علی مطهری، پرویز کاظمی، صادق وکیل‌پور، حجت‌الاسلام مصباحی‌مقدم، حجت‌الاسلام سیدرضا اکرمی، حجت‌الاسلام اقبالیان، الهام امین زاده، نفیسه فیاض‌بخش، منصوره‌السادات هاشمی نامزدهای معرفی شده از سوی جبهه فراگیر اصولگرایان بودند. اگر در مجلس هفتم فراکسیون اصولگرایان در نیمه راه دچار اختلاف و دو‌ دستگی شد اما در مجلس هشتم از ابتدا دو پاره شد. این بار فراکسیون اصولگرایان علی لاریجانی را به ریاست پارلمان برگزید و ریاست فراکسیون را نیز به او سپرد. ریاست همزمان لاریجانی بر پارلمان و فراکسیون اکثریت انتقاداتی را بر‌انگیخت؛ حامیان دولت در راس منتقدان لاریجانی بودند. حداد‌عادل که رئیس مجلس هفتم بود به کرسی صحن علنی بازگشت و این بار ریاست کمیسیون فرهنگی به او سپرده شد.
حامیان دولت نیز فراکسیونی جدید به‌ نام فراکسیون انقلاب‌ اسلامی تشکیل دادند و روح الله حسینیان ریاست آن را بر‌ عهده گرفت. حمید رسایی، مهدی کوچک‌زاده، علی‌اصغر زارعی و محمد‌اسماعیل کوثری از چهره‌های شاخص این فراکسیون هستند.
انتقادات اصولگرایان نسبت به عملکرد دولت در مجلس هشتم افزایش یافت تا جایی ‌که در جریان رای اعتماد به سه وزیر پیشنهادی محمود‌ احمدی‌نژاد از جمله مرحوم علی کردان و حمیدرضا بهبهانی، روح‌الله حسینیان که از حامیان دولت در مجلس هشتم است گفت که احمدی‌نژاد کار را به جایی رسانده که باید منتظر باشیم وابستگان رژیم گذشته نیز در جمهوری اسلامی به مناصب قدرت برسند.
اما در آستانه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری اکثریت اصولگرایان از محمود ‌احمدی‌نژاد حمایت کردند. عده‌ای به حمایت از محسن رضایی پرداختند و گروهی نیز به اردوگاه انتخاباتی میرحسین موسوی پیوستند. از میان اصولگرایان تحول‌خواه غلامعلی حداد‌عادل، احمد توکلی، غلامرضا مصباحی‌مقدم، علیرضا زاکانی، پرویز سروری، حسین فدایی، الیاس نادران، حسین نجابت، لاله افتخاری و فاطمه رهبر حامی محمود احمدی‌نژاد بودند و فراکسیون انقلاب اسلامی نیز با اکثریت مطلق از رئیس دولت نهم برای انتخابات دهم حمایت کرد.
اما عدم صدور بیانیه رسمی در حمایت از احمدی‌ن‍ژاد باعث اعتراض حامیان دولت شد تا جایی که تلاش‌هایی برای برکناری علی لاریجانی از ریاست فراکسیون انجام گرفت ولی در نهایت به نتیجه نرسید. پس از انتخابات ریاست ‌جمهوری دهم و هنگامی که اسفندیار رحیم مشایی به عنوان معاول اول رئیس‌جمهور منصوب شد، انتقادات شدیدی از سوی تمام اصولگرایان حتی حامیان دولت مانند حمید رسایی، مرتضی آقاتهرانی و مهدی کوچک‌زاده به دولت وارد شد. در جریان بررسی کابینه نیز مخالفت‌های محمدرضا باهنر و علی مطهری از دیگر اصولگرایان شاخص‌تر بود. اگر چه باهنر اصرار داشت که از «موضع خاکستری» صحبت می‌کند اما مخالف او مشهود بود. مخالف علی مطهری اما روشن‌تر بود. او محمود احمدی‌نژاد را در مسائل فرهنگی لیبرال خواند و او را تحت تاثیر اسفندیار رحیم مشایی دانست. روح‌الله حسینیان، رئیس فراکسیون انقلاب اسلامی که از برخوردهای دو‌گانه هیات رئیسه مجلس هشتم به ویژه علی لاریجانی ناراضی بود، زمستان 88 از نمایندگی مردم استعفا داد اما یک هفته بعد پس از مذاکره با نمایندگان، استعفای خود را پس گرفت و در مجلس ماندگار شد. محمدرضا باهنر که از ابتدای مجلس هشتم به کرسی نایب رئیس دوم تنزل یافته بود، تا یک سال پس از انتخابات در هیات رئیسه ماند اما با تلاش‌های حامیان دولت پس از دو سال از هیات رئیسه به زیر کشیده شد و شهاب‌الدین صدر به جانشینی او رسید.
مناقشات اصولگرایان منتقد دولت و حامیان محمود احمدی‌نژاد در مجلس هشتم روز به روز شدیدتر شد. علی مطهری پس از انتخابات ریاست جمهوری 88 محمود احمدی‌نژاد را همراه با میرحسین موسوی و مهدی کروبی عامل فتنه دانست و خواستار محاکمه این سه کاندیدای انتخابات دهم شد. پس از ماجرای 14 خرداد 89 در حرم امام خمینی(ره) علی مطهری بار دیگر از احمدی‌نژاد انتقاد کرد و او را عامل اصلی این اتفاق معرفی کرد. او، رئیس جمهور را مانند کودکی دانست که هر چه بیشتر پررویی می‌کند، خانواده بیشتر از او حمایت می‌کنند.
در جریان مصوبه مجلس در خصوص دانشگاه آزاد و مراکز آموزش عالی کشور نیز حامیان دولت با ارائه طرح یک فوریتی خواستار لغو مصوبه وقف دانشگاه آزاد اسلامی شدند و علی مطهری با مهدی کوچک‌زاده در صحن علنی پارلمان درگیر شد. علی مطهری گفت که اصولگرایان مشکلی به جز امثال حسینیان و کوچک‌زاده که او را «کوچک اف» خطاب کرد، ندارند. او همچنین گفت که کوچک‌زاده ریشه روسی داشته و نام خود را به کوچک‌زاده تغییر داده است.
او چند روز بعد گفت که در آن لحظات نمی‌دانست چه گفته و به خاطر این سخنان خود، عذرخواهی کرد. از سوی دیگر محمدرضا باهنر که از نمایندگان راست سنتی در مجلس هشتم است، فراکسیونی به نام پیشرفت و عدالت در پارلمان راه‌اندازی کرده و در‌صدد تاثیرگذاری بیشتر میان نمایندگان است. او حتی قصد دارد حزبی به همین نام تشکیل دهد و روزنامه پیشرفت را به عنوان ارگان این حزب منتشر کند. اما آخرین اظهارنظر او نشان از تغییرات جدید در آرایش سیاسی اصولگرایان مجلس دارد. او می‌گوید: «بخش کوچکی از اصولگرایان تلاش می‌کنند تا دیگران را حذف کنند.» محمدرضا باهنر نامی از این جریان نبرده، اما گفته که اقدامات این جریان هر روز «شفاف‌تر و صریح‌تر» می‌شود. به گفته باهنر، این جریان برای افزایش سرمایه‌ اجتماعی نه تنها به دنبال جذب هر چه بیشتر نخبگان نیست، بلکه حضور نخبگان درون جریان اصولگرایی را نیز برنمی‌تابد. این گروه اندک هر کس را که تابع علی‌الاطلاق آنها نباشد تا حد وابستگی به جریانات مقابل استکبار جهانی و حتی کفر مورد اتهام قرار می‌دهند. فراکسیون اصولگرایان در مواجهه با رئیس پارلمان اما موضع هماهنگی ندارد. از سویی فراکسیون انقلاب اسلامی به مخالفت با علی لاریجانی شهرت دارد همانگونه که در مجلس قبل هم از میان مجلس رویه انتقادی نسبت به حداد‌عادل پیش گرفت. فراکسیون اصولگرایان گرچه هنوز هم اصولگرایان را در‌برگرفته اما اختلاف سلیقه در این فراکسیون به قدری است که دسته‌بندی‌های جدید درون اصولگرایان ایجاد کند.