"آیا نماینده دولت، نظر دولت و رییس جمهور محترم را منعکس می کند یا براساس خواست و سلیقه خود مسایل را مطرح می کند و اگر چنین نیست چرا دستور استخدام 23 هزار پرستار و سه بار دستور کتبی رییس جمهوری عملی نمی شود". این سوال کلیدی بیانیه تحلیلی شورای عالی سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ایران در پی تصویب نشدن پیشنهاد کمیسیون بهداشت و درمان مجلس برای رفع کمبود نیروی پرستاری در برنامه پنجم توسعه بود که دیروز منتشر شد.
بگذارید داستان را از اول بازگو کنیم : "محمود احمدی نژاد که به مناسبت میلاد حضرت زینب (س) و روز پرستار در جمع پرستاران سخن می گفت با بیان اینکه شرایط کار پرستاری در نظام سلامت کشور ارتقای چشمگیری داشته است از وحید دستجردی وزیر بهداشت خواست هر چه زودتر آگهی استخدام 23 هزار پرستار را که مورد نیاز جامعه بهداشت و درمان کشور است منتشر کند. وی همچنین با انتقاد از پایین بودن کارانه پرداختی به پرستاران از وزیرش خواست قانون نظام بهره وری خدمات پرستاری را که به تازگی تشکیل شده است ، اجرا کند. ".آخرین روز فروردین این خبر با آب وتاب و نمایش شادمانی پرستاران از صدا وسیما پخش شد تا داستانی تازه از امیدها و ناامیدی ها برای این قشر زحمتکش از جامعه پزشکی ایران رقم بخورد ، داستانی که به نظر نمی رسد پایان خوشی داشته باشد. در همان زمان تاکید وزیر بهداشت هم تاییدی بود بر جدی ترشدن این موضوع برای پرستاران و امیدوارشدن آنها به اینکه استخدام پرستاران امری جدی است و امسال باید اجرایی شود چراکه وزیر بهداشت گفته بود قانون ارتقای بهره وری مصوبه هیات دولت و قانون مجلس است پس امسال حتما و باید این قانون اجرایی شود.
دلیل وحیددستجردی برای این همه پافشاری این بود که اگر مجلس برای تصویب استخدام 23 هزار پرستار در برنامه پنجم توسعه در صحن علنی مخالفت کند به معنای آن است که با قانون خودشان موافق نیستند. دستجردی همچنین اعلام کرده بود: کارشناسان و معاونان وزارت بهداشت طی جلسات مختلف در معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری شرکت کرده و در مورد تعداد پرستارانی که باید استخدام شوند و همچنین بار مالی این قانون به توافق رسیده اند بنابراین باید تامین اعتبار لازم از سوی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری برای استخدام 23 هزار پرستار صورت گیرد.
وعده ای که منتفی شد
شاید پرستاران بعد از این دستور رییس دولت و تاکید وزیر منتظر بودند تا بلافاصله اجرای آن را شاهد باشند اما دو ماه گذشت و همچنان خبری نبود تا اینکه در نهم تیرماه وزیر مربوطه با اعلام اینکه استخدام پرستارها در شرف انجام شدن است، گفت: جلسات کارگروه، مرتب میان این وزارتخانه و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور برگزار می شود و در این جلسات هم درباره مسائل اداری و هم مسائل اعتباری جذب پرستارها بحث و تبادل نظر می شود.
وزیر بهداشت همچنین گفت: موضوع استخدام پرستارها حتما با موضوع کاهش ساعت کار آنها همراه خواهد بود. احمدی نژاد در سخنرانی 30 فروردین خود از وزیر بهداشت خواسته بود قانون نظام بهره وری خدمات پرستاری را از ابتدای فروردین امسال اجرا کند.
40 روز بعدغضنفر میرزابیگی رئیس کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به عدم تحقق وعده احمدی نژاد گفت:از مجموع 600 هزار کادر بهداشتی که خدمات سلامت به مردم می دهند 50 درصد پرستار و تنها 7/7 درصد پزشکان هستند. اما معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری با کارشکنی از عملی شدن این وعده جلوگیری می کند.
نیمه اول سال در حالی به پایان رسید که همه چیز تازه به نقطه اول رسیده بود; چرخه ای که انگار در سازوکار دولتی پایانی ندارد و همواره برای موضوعات مختلف تکرار می شود. ابتدا وعده می دهند، سازمان مربوطه پیگیری می کند، مجلس موافقت می کند و در نهایت دولت برای اجرایی نشدن، به نداشتن اعتبار اشاره می کند و طرح نافرجام می ماند. قرار بود که شرایط کار پرستاران بهتر شود. به جای افزایش ساعت کار و دریافت اضافه کار، 23هزار نیروی پرستاری به مراکز درمانی افزوده شود تا هم شرایط درمان بیماران بهتر شود و هم این قشر از زیر بار طاقت فرسای کار زیاد خارج شوند. اما همه این ماجراها پس از 6 ماه چرخش در وزارتخانه ها و مجلس و ساختمان پاستور به بن بست رسید و رئیس شورای عالی نظام پرستاری خبر از افزایش ساعت کار پرستاران و دریافت اضافه کار داد. شهریورماه شمس الدین شمس رئیس شورای عالی نظام پرستاری اجرا نشدن این طرح را مورد انتقاد قرار دادوخبر داد که استخدام 23هزار نیروی جدید در کمیسیون تلفیق مجلس رای نیاورده و نماینده دولت نیز بار مالی آن را نپذیرفته است.
رئیس سازمان نظام پرستاری ایران هم با تایید مخالفت کمیسیون تلفیق و نماینده دولت با مصوبه استخدام 23هزار نیروی جدید پرستاری نیز اظهار داشت: قرار شده این موضوع مجددا در صحن علنی مجلس و در قالب برنامه پنجم مطرح و بررسی شود. وزیر بهداشت که خود نیز وعده استخدام پرستاران را داده بود و بر اجرای دستور رئیس جمهور تاکید کرده بود، بر مخالفت نماینده دولت صحه گذاشت و با اشاره به جلسه کمیسیون تلفیق مجلس درخصوص تامین اعتبار استخدام 23هزار نیروی جدید پرستاری گفت: نماینده دولت نباید با تامین اعتبار مالی این مصوبه مخالفت می کرد!
دوباره وعده!
بعد از این اتفاق اما وزیر بهداشت در 19 مهر ماه همان وعده منتفی شده را دوباره به خاطر آورد وگفت: استخدام 23 هزار پرستار قطعا انجام می شود و هیچ مقام دولتی نمی تواند در مقابل دستور رئیس جمهور ایستادگی کند. مرضیه وحید دستجردی آنروز در همایش بررسی مسائل پرستاران در تالار وزارت کشور گفت: وزارت بهداشت علاوه بر استخدام 23 هزار پرستار به 50 هزار پرستار دیگر طی 5 سال آینده نیاز دارد. وی با اعلام این مطلب که هیچ وزیر و معاون رئیس جمهوری نمی تواند در برابر دستور رئیس جمهوری برای استخدام 23 هزار پرستار ایستادگی کند، افزود: وزارت بهداشت قطعا دستور رئیس جمهوری مبنی بر استخدام 23 هزار پرستار را اجرا می کند.
وزیر بهداشت، خواستار همراهی مسوولان دولت برای استخدام پرستاران شد و افزود: ما برای استخدام پرستاران نیاز به مجوز قانونی داریم که باید مجلس به صورت طرح یا در قالب برنامه توسعه آن را تصویب کند.
در اولین واکنش ها به خبر رد استخدام پرستاران، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان به عنوان یکی از مسوولان که ممکن بود مطالبات پرستاران متوجه وی شود، موضع گیری کرد. شهریاری از وزارت بهداشت خواست لایحه استخدام 23 هزار پرستار را به مجلس ارائه کند زیرا تا زمان مصاحبه این مسوول، هیچ لایحه ای از سوی دولت برای استخدام پرستاران به مجلس ارائه نشده بود. حسینعلی شهریاری در جمع خبرنگاران گفته بود: "پیشنهاد استخدام 23 هزار پرستار 400 میلیارد تومان بار مالی دارد که نه در قانون پنجم هست و نه در لایحه دولت." به گفته وی پیشنهادی که در کمیسیون تلفیق ارائه شده، نه در لایحه دولت به مجلس ارائه شده و نه در قانون پنجم توسعه دولت چنین پیشنهادی داده است. بلکه موضوع این طرح توسط برخی همکاران در کمیسیون تلفیق پیشنهاد داده شده است که آنجا به علت اینکه بار مالی داشت مورد موافقت قرار نگرفت.
وی همچنین با اشاره به این که هم اکنون 83 هزار پست سازمانی خالی در وزارت بهداشت وجود دارد که باید برای استخدام نیروها هماهنگی های لازم صورت گیرد، اضافه کرد: اشکال کار این است که قبل از صدور مجوز استخدام بیمارستان افتتاح کرده ایم تا قدری از مشکلات مردم را رفع کنیم. علاوه بر آن هرکس می خواهد در دوره فعالیت خود اقدامات خود را به بهره برداری برساند. دولت نیز علاقه دارد زودتر خدمت رسانی کند و برای افتتاح فشار می آورد.
چرا به مردم امید بیجا می دهند؟
دکتر مرندی، از اعضای کمیسیون بهداشت که به عنوان یکی از منتقدان سیاست های بهداشتی دولت، همواره نظرات مستقلی داشته، درباره عدم استخدام پرستاران گفت: این اعداد و ارقام ناگهانی که گفته می شود مثلا چند هزار نفر را یک شبه استخدام کنید و بعد مشکلات عملی کار پیش می آید، اعتماد مردم را به دولت خواهد کاست. وقتی رئیس جمهور می داند ضرورتی برای این تنگنایی که قرار است ایجاد شود، وجود ندارد و مطمئن نیست این حرف مورد قبول دیگران از جمله مجلس قرار می گیرد، امید بیجایی را در ذهن گروهی از تحصیلکردگان به وجود می آورد و نتیجه این می شود که مردم اعتماد خود را از دست می دهند.
وی علی رغم اعتقاد به اینکه نیاز بازار سلامت به تعداد پرستاران بسیار بیشتر از شرایط فعلی است، افزود: اگر با استانداردهای بین المللی خود را مقایسه کنیم، می بینیم که بسیار عقبیم و نیاز فراوانی داریم. ولی موضوع این است که ما مطابق استاندارد عمل نمی کنیم. اکنون در نقاط محروم و شهرستانهای دور افتاده، نیاز به نیروهای پیراپزشکی و پزشکی بسیار زیاد است، ولی این دلیل نمی شود بدون کار کارشناسی، حرفی را بزنیم و به صورت شعاری بخواهیم موضوع را مطرح کنیم.
به اعتقاد وی، قبل از علنی شدن تصمیم دولت برای استخدام پرستاران، باید متن لایحه آماده می شد و بعد از رای گیری و تصویب، به پرستاران قول استخدام می دادند ولی اکنون فقط وضعیتی پیش آمده که مجلس و دولت اوضاع و احوال فعلی را گردن یکدیگر می اندازند و مشکلات را به دیگری نسبت می دهند.
بازهم مخالفت دولت و مجلس
بالاخره بار دیگر در 17 آبان ، در ادامه بررسی لایحه برنامه پنجم توسعه کشور نمایندگان مجلس شورای اسلامی و نماینده دولت با پیشنهاد لحاظ شدن استخدام پرستار به صورت سالانه و جذب 23 هزار پرستار و تامین نیروی انسانی برای واحدهای بهداشتی و درمانی در لایحه برنامه پنجم توسعه کشور مخالفت کردند.
در این پیشنهاد که از سوی حسینعلی شهریاری، انوشیروان محسنی بندپی و امیر حسین قاضی زاده مطرح شده آمده است، دولت موظف است سالانه 15 هزار نفر از نیروهای بهداشتی و درمانی را به گونه ای استخدام کند که حداقل 55 درصد آن را کادر پرستاری تشکیل دهند اما این پیشنهاد به علت مخالفت نماینده دولت و تذکرات متعدد به تصویب مجلس نرسید. حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس که پیشنهاد جذب سالانه 15 هزار نفر از نیروهای بهداشتی و درمانی را به صورت استخدامی در بند الحاقی به یکی از مواد لایحه برنامه پنجم توسعه کشور داده بود ، گفت: رئیس جمهور چندی پیش در مراسمی در جمع پرستاران کشور با مخاطب قرار دادن وزیر بهداشت و درمان خانم دکتر دستجردی دستور دادند که 23 هزار پرستار تا 2 ماه آینده جذب شود و پس از آن به پرستاران گفت اگر این طور نشد به من بگویید تا با وزارت بهداشت و درمان برخورد کنم.
وی افزود: این سخنان رئیس جمهور از شبکه های صدا و سیما پخش شد و میلیون ها نفر آن را دیدند این در حالی است که دولت در لایحه برنامه پنجم توسعه کشور هیچ سخنی از این جذب پرستار و نیرو در بخش بهداشت و درمان نیاورده است. شهریاری ادامه داد: بر این اساس کمیسیون بهداشت و درمان در جلسات کمیسیون تلفیق پیشنهاد جذب پرستار برای واحدهای بهداشت و درمان را داد که در این جلسه نماینده دولت با این پیشنهاد مخالفت کرد و در کمیسیون هم ما موفق نشدیم این قول رئیس جمهور را در لایحه برنامه پنجم بیاوریم بنابراین تلاش کردیم به صورت ماده الحاقی به لایحه آن را مربوط کنیم. رئیس کمیسیون بهداشت مجلس همچنین از نماینده دولت خواست تا با این بند الحاقی و مکلف کردن جذب نیروی انسانی در وزارت بهداشت مخالفت نکند چرا که این موضوع در پی دستور احمدی نژاد در جمع پرستاران است و وی نیز از قبل با این دستور نظر موافق خود را اعلام کرده ، اما این چنین نشد!
واکنش ها به عدم پایبندی به وعده
رئیس انجمن پرستاری ایران در واکنش به خبر مخالفت مجلس و دولت با استخدام 23 هزار پرستار گفت: به نظر می رسد این موضوع در بدنه دولت هنوز دچار اختلاف نظر است و به توافق نرسیده اند.
ابوالفضل جاریانی اظهارداشت: نمایندگان مجلس به خصوص اعضای کمیسیون بهداشت و درمان در بحث سلامت سنگ تمام گذاشته اند و فقط برخی از نمایندگان در خصوص موضوع استخدام پرستاران دچار ابهامند و با آن مخالفت کردند. در بیانیه تحلیلی شورای عالی سازمان نظام پرستاری هم با اشاره به دستور رییس جمهوری برای استخدام 23 هزار پرستار در روز پرستار امسال آمده است: به دنبال این دستور، حرف و حدیث ها و سر و صدای زیادی از طرف بعضی افراد ایجاد شد و اعلام کردند که استخدام پرستاران باید براساس تصویب مجلس صورت گیرد. با توجه به بررسی قانون برنامه پنجم توسعه در مجلس شورای اسلامی برای حل یکباره معضل کمبود شدید نیروی انسانی پرستار، سازمان نظام پرستاری با توافق وزارت بهداشت و اکثریت قاطع اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس پیشنهاد 1/5 نفر نیروی پرستار به ازای هر تخت را ارائه کردند و از دولت و مجلس خواستند بر این مبنا استخدام 23 هزار نیروی پرستاری برای اجرای قانون ارتقای بهره وری و همچنین پیشگیری از معضل کمبود شدید نیرو در طول سال های برنامه پنجم توسعه به دلیل گسترش تخت های بیمارستانی، سالانه با استخدام حدود 15 هزار نفر نیرو با ترکیب 55 درصد به کارگیری از پرستاران، برای نظام سلامت موافقت کنند اما مخالفت نماینده دولت، کمیسیون تلفیق و نمایندگان مجلس، دست اندرکاران نظام سلامت به ویژه جامعه بزرگ پرستاری کشور را در بهت فرو برد و شوکه کرد.
در ادامه این بیانیه سوالاتی درباره عملکرد نماینده دولت و مجلس درباره استخدام پرستاران مطرح شده و آمده است: "آیا نماینده دولت، نظر دولت و رییس جمهور محترم را منعکس می کند یا براساس خواست و سلیقه خود مسایل را مطرح می کند و اگر چنین نیست چرا دستور استخدام 23 هزار پرستار و سه بار دستور کتبی رییس جمهوری عملی نمی شود. نماینده دولت به چه استنادی کل نیروها به ازای هر تخت را 2/7 اعلام می کند در صورتی که با گسترش و افتتاح تخت های جدید هم اکنون نسبت پرستار به تخت از0/7 به کمتر از 0/5 کاهش پیدا کرده است. علاوه بر آن افزایش نیروهای اداری، مالی و غیرپرستار چه ارتباطی به تعداد نیروی پرستار به ازای هر تخت دارد. از طرف دیگر نماینده دولت در مخالفت با این پیشنهاد فرموده اند که با سازوکارهای داخلی دولت برای استخدام و اجرای دستور رییس جمهوری اقدام خواهیم کرد که این صحبت نقض غرض است چون از دستورات متعدد رئیس جمهور حدود هفت ماه گذشته و تاکنون اقدامی صورت نگرفته است.
اما جالب ترین اخبار این است که معاون درمان وزارت بهداشت با بیان این که پس از مصوبات اخیر مجلس بحث استخدام پرستاران منتفی نشده است، گفت: در این زمینه منتظر تصمیم دولت هستیم. حسن امامی رضوی درباره مخالفت مجلس و نماینده دولت با استخدام سالانه 15 هزار نیروی بهداشتی - درمانی و از جمله استخدام 23 هزار پرستار در برنامه پنجم توسعه، گفت: انتظار آن بود که استخدام پرستاران و نیروهای بهداشتی - درمانی مورد نیاز حوزه سلامت در صحن مجلس به تصویب برسد و به این ترتیب مشکلات مربوط به استخدام در وزارت بهداشت حل شود.
امامی رضوی در پاسخ به سوال خبرنگاران مبنی بر علت مخالفت نماینده دولت با استخدام پرستاران در صحن علنی مجلس، گفت: از علت مخالفت نماینده دولت با استخدام 23 هزار پرستار اطلاعی ندارم. اما به نظر می رسد مشکل در عدم هماهنگی میان معاونت های مختلف ریاست جمهوری است; چرا که معاونت توسعه سرمایه انسانی اعلام کرده که مجوز این امر باید از مجلس گرفته شود و از طرف دیگر معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری در صحن مجلس اعلام کرد که این موضوع از اختیارات دولت است و در دولت قابل حل است.