عربستان؛ رویارویی یا همدستی با القاعده

وزارت کشور عربستان سعودی در پایان هفته گذشته از جزییات بازداشت 149 نفر از اعضای القاعده که با ملیت های مختلف با 19 واحد القاعده ارتباط داشتند، خبر داد. روزنامه فرامنطقه ای «الشرق الاوسط» در این رابطه گزارش داد منصور الترکی سخنگوی وزارت کشور عربستان درباره بازداشت 149 نفر متهم به همکاری با القاعده، طی هشت ماه گذشته گفته است: «از بین افراد بازداشت شده، 124 نفر سعودی و بقیه ملیت های مختلف دارند که در قالب 19 گروه در مناطق مختلف عربستان دستگیر شده اند.»
به گفته وی، این گروه ها با ملیت هایی از آفریقا، عرب و جنوب آسیا، با گروه های القاعده در یمن، سومالی و افغانستان در ارتباطند و بر اساس تحقیقات اولیه، به دنبال ترور شخصیت های امنیتی و اطلاعاتی و روزنامه نگاران بوده اند، اما هنوز اطلاعاتی در دست نیست که نشان دهد آنها برای هدف قرار دادن تاسیسات نفتی نیز برنامه ریزی می کردند. سخنگوی وزارت کشور عربستان اگرچه ارتباط مستقیم این افراد با بسته های انفجاری اخیر از یمن به امریکا را تکذیب کرد، اما گفت افراد بازداشت شده با خارج در ارتباط بودند. به گزارش رویترز مقامات عربستان در جریان مراسم حج تمتع و عمره از اعضای شبکه القاعده، که تلاش می کردند از مردم پول جمع آوری کنند، نزدیک به 600 هزار دلار کشف و ضبط کرده اند. منصور الترکی سخنگوی وزارت کشور عربستان در کنفرانس خبری خود تصریح کرد این افراد برای گسترش افکار تکفیری و جمع آوری پول به قصد حمایت از القاعده در داخل و خارج عربستان، ایجاد تسهیلات برای سفر اعضای خود به مناطق ناآرام و کوشش برای اجرای طرح های جنایتکارانه خود تلاش می کردند.
وی همچنین از کشف و ضبط حدود 4/2 میلیون ریال عربستان و مقادیری سلاح و رایانه از بازداشت شدگان خبر داده است. اوایل ماه نوامبر مقامات عربستان به خاطر احتمال حمله القاعده در مراسم حج به حال آماده باش درآمدند. دستگاه امنیتی این کشور در ماه مارس گذشته نیز 113 نفر از اعضای القاعده را بازداشت کرد که 58 تن از آنها سعودی، 52 نفر یمنی و بقیه متعلق به کشورهای سومالی، بنگلادش و اریتره بودند.
روزنامه «الریاض»، ارگان دولتی عربستان سعودی، هفته گذشته به نقل از ترکی الفیصل رئیس مرکز مطالعات و پژوهش های اسلامی وابسته به پادشاهی سعودی سیاست امریکا در منطقه را گمراه کننده خواند و تاکید کرد امریکا باید مبارزه اش را بر القاعده متمرکز کند و طالبان (مستقر در افغانستان) خطر و تهدید اصلی نیست. روزنامه «الشرق الاوسط» در سوم سپتامبر سال جاری به نقل از رسانه های پاکستانی گزارش داد مسوولان سعودی، فهرستی حاوی اسامی 28 شهروند سعودی را به پاکستان داده اند که مظنون به دخالت در فعالیت های تروریستی هستند و برخی از آنها ممکن است در پاکستان مخفی شده باشند.
این در حالی است که خبرگزاری عراقی «براثا» با انتشار سندی در پایگاه اطلاع رسانی خود فاش کرد عربستان سعودی، علاوه بر تعیین فرمانده القاعده در عراق، دستور ارسال سلاح به این کشور برای خرابکاری را صادر کرده است. تجهیز سازمان القاعده در عراق به سلاح های جدید، تشکیل کمیته نظارت بر روند ارسال سلاح بیشتر برای این گروه از راه های سری، ارتباط همه گروه های مسلح تحت حمایت عربستان با فرمانده منصوب سعودی ها و قطع کمک های مالی و تسلیحاتی به گروه هایی که رهبری القاعده عراق را نپذیرند، از جمله مواردی است که ادعا می شود شواهد آن در این سند وجود دارد.
این سند که تاریخ آن دوم مه 2010 میلادی گزارش شده است، گواهی می دهد شاهزاده بندر بن سلطان از جمله حامیان جدی شبکه القاعده در عراق است که در تامین امکانات تسلیحاتی آنان نقش عمده ای ایفا می کند. در این سند همچنین گفته شده این مقام سعودی، با آگاهی از خروج نیروهای امریکایی از عراق، تقویت بیش از پیش نیروهای القاعده در آن کشور را در دستور کار قرار داده تا از این طریق زمینه اقدامات تخریبی را برای فروپاشی حکومت عراق فراهم کند.
شاهزاده ترکی الفیصل رئیس مرکز مطالعات و پژوهش های اسلامی سعودی، این اتهامات را تکذیب کرده و گفته است: القاعده نه تنها علیه امریکا اعلام جهاد کرد بلکه علیه کشور پادشاهی عربستان نیز وارد عمل شد.
نام «القاعده» برای نخستین بار در اواخر دهه 1990 میلادی توسط اسامه بن لادن بر شاخه ای از ستیزه جویان، در دو کشور عربستان و یمن نهاده شد. در سال های 1995و 1996 طیفی از افراد تندرو، اقدام به انجام عملیات تروریستی در دو شهر «ریاض» و «الخبر» در شرق عربستان کردند، اما این گروه همراه با دیگر مجاهدان سعودی در سال 1999 به منظور پیوستن به القاعده به افغانستان مهاجرت کردند.
پس از سال 2009 که شاخه ای از القاعده در یمن تشکیل شد، این گروه، مبارزه با نظام پادشاهی عربستان، حکومت یمن و تلاش برای خارج کردن مشرکان از سرزمین های اسلامی را مهم ترین اهداف خود معرفی کرد. برخی از تحلیلگران معتقدند این گروه در ابتدا تلاش کرده بود عربستان را به عنوان مرکز اصلی خود انتخاب کند، اما دستگاه امنیتی عربستان مبارزه سختی را علیه آنها آغاز کرد تا آنکه مجبور به مهاجرت به یمن شدند زیرا یمن می تواند مکانی مناسب برای پرورش و رشد این گروه باشد، شاید از آن رو که دولت علی عبدالله صالح، رئیس جمهوری یمن، همزمان در دو جبهه شمال (شیعیان حوثی) و جنوب (جدایی طلبان جنوب یمن) درگیر جنگ است.