راهبرد فشار باید تعلیق شود

گروه سیاسی: سومین دور مذاکرات میان ایران و 1+5 روز گذشته در ژنو به پایان رسید.
«تداوم مذاکرات» با دستور کار مشخص، نتیجه 3 مرحله مذاکره جلیلی و اشتون در ژنو 3 بود که موجب شد این دو پس از خروج از محل مذاکرات با لبخند به سوالات خبرنگاران پاسخ دهند. البته نخستین دستاورد مذاکرات ژنو 3 در آخرین مرحله این مذاکرات رقم نخورد، چه آنکه در دور دوم این مذاکرات طیفی از موضوعات مدنظر 2طرف مورد گفت‌وگو قرار گرفت که یکی از آنها موضوع هسته‌ای بود. ایران همچنان که پیش‌تر اعلام کرده بود در این گفت‌و‌گوها هم تاکید کرد که حقوق هسته‌ای خود را به هیچ وجه به مذاکره نمی‌گذارد و این موضوع در دستور کار گفت‌وگوها نخواهد بود. متقابلا 2طرف در این باره توافق کردند که بحث هسته‌ای به 3 شکل 1- عدم اشاعه 2- خلع سلاح و 3- همکاری‌های صلح آمیز، در دستور کار گفت‌وگوهای آتی باشد که این موارد همان موضوعات گنجانده شده در بسته پیشنهادی ایران است. با حصول این دستاورد مهم، 2طرف توافق کردند در مذاکرات روز سه‌شنبه درباره طیف متنوعی از موضوعات از جمله موضوعات توافق شده در نشست دوشنبه مذاکره کنند. بر همین اساس بود که دور سوم مذاکرات ژنو 3 به تدوین چارچوبی برای تداوم مذاکرات منتهی شد. ایران و 1+5 در دور آخر مذاکرات ژنو 3، توافق کردند دور بعدی مذاکرات اواخر ژانویه در استانبول با هدف «گفت‌وگو برای همکاری» و «یافتن زمینه‌های مشترک همکاری» برگزار شود. همچنین دکتر جلیلی در این دور از مذاکرات تاکید کرد که ایران هیچ‌گونه گفت‌وگویی را در فضای فشار و تحریم نمی‌پذیرد. 2 طرف تاکید کردند که هرگونه گفت‌وگو در آینده باید روی همکاری درباره نقاط و دغدغه‌های مشترک متمرکز باشد و گفت‌وگو درباره مسائل اختلافی هم تنها از خلال گفت‌وگو روی نقاط مشترک می‌تواند انجام شود. جلیلی همچنین در این مذاکرات تاکید کرد لازمه تداوم مذاکرات متوقف شدن مسیر فشار است و ایران باتداوم مسیر فشار، مذاکره نخواهد کرد. دکتر جلیلی همچنین در دور سوم مذاکرات با طرح تفصیلی 3 سوال مطرح در نامه 15 تیرماه از اشتون و بقیه اعضای گروه 1+5 خواست که به این سوال‌ها به طور شفاف‌تر پاسخ بدهند و 1+5 متعهد شد پاسخ‌های لازم را در این زمینه ارائه کند. سعید جلیلی در نامه 15 تیر ماه از کاشتون پرسیده بود:
1- هدف از گفت‌وگوها برای تعامل و همکاری است یا ادامه روند دشمنی و تقابل با حقوق ملت ایران؟
2- آیا به منطق گفت‌وگو که لازمه آن اجتناب از هرگونه تهدید و فشار است، التزام خواهید داشت؟
3- برای روشن شدن مبانی مشترک گفت‌وگو، نظر روشن و صریح شما درباره سلاح هسته‌ای رژیم صهیونیستی چیست؟
دکتر جلیلی در مذاکرات ژنو3 با اشاره به مسلح شدن رژیم صهیونیستی به سلاح‌های هسته‌ای از سوی برخی کشورها، خطاب به اشتون گفت: «سوال بسیار مهمی که 1+5 باید به آن جواب بدهد این است که چه کسانی رژیم صهیونیستی را به سلاح‌های هسته‌ای مجهز کردند چرا که این نقض قاطع و روشن ان پی تی است».جلیلی در ادامه با اشاره به وجود 210 کلاهک هسته‌ای آمریکا در اروپا از 1+5 پرسید آیا از این بابت احساس تهدید نمی‌کنید؟ رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران در پایان این مذاکرات مجددا تاکید کرد که گفت‌وگو تحت فشار در واقع گفت‌وگو نیست و تلاش برای دیکته کردن موضوعات به کشورها فقط کار دیکتاتورهاست. سعید جلیلی پس از پایان نشست ژنو 3 به میان خبرنگاران آمد و با اشاره به چند دور گفت‌وگوهای روز دوشنبه و سه‌شنبه، اظهار داشت:‌ در چند دور گفت‌وگویی که امروز(سه‌شنبه) پایان پذیرفت، نتیجه گفت‌وگوها این شد که گفت‌وگو برای همکاری حول نقاط مشترک ادامه پیدا کند. وی افزود: این موضوعی بود که هیات ایرانی بر آن تاکید داشت و در پایان گفت‌وگوها نیز این تصمیمی بود که به طور مشترک با طرف مقابل گرفته شد که ما گفت‌وگوها را صرفاً برای همکاری حول نقاط مشترک مورد نظر طرفین ادامه می‌دهیم و بر این مبنا امیدواریم طرف مقابل هم بر این توافقی که امروز کردند و این موضعی که اعلام شد ثابت بمانند و بتوانیم گفت‌وگوها را براساس قراری که گذاشتیم احتمالاً در بهمن‌ماه در استانبول بر این مبنا ادامه دهیم.
پیش از این نیز جمهوری اسلامی پیشنهاد داده بود تا گفت‌وگوهای ایران و 1+5 در استانبول ترکیه برگزار شود که با کارشکنی آمریکا، مکان این مذاکرات به ژنو منتقل شد. گفتنی است «وطن‌امروز» در شماره 23 آبان به این نکته تاکید کرده بود که «ابتکار جمهوری اسلامی در موافقت با میزبانی ترکیه برای انجام گفت‌وگوها با 1+5 در اواسط آذر ماه، این گمانه را تقویت می‌کند که در صورت توافق طرفین به تداوم مذاکرات، ادامه این گفت‌وگو‌ها در ترکیه انجام شود». جلیلی در ادامه اظهارات خود پس از پایان مذاکرات ژنو، در پاسخ به این سوال که «با توجه به تاکید غربی‌ها مبنی بر اینکه مذاکره را در چارچوب مسیر دوسویه فشار و مذاکره دنبال می‌کنند، آیا الان از سیاست خود منصرف شده‌اند؟» گفت: درنامه‌ای که در تیر ماه برای خانم اشتون نوشته بودم، یکی از سوالات اساسی ما همین بود که آیا بر این راهبرد کماکان مصر هستید؟ و اگر می‌خواهید این راهبرد را ادامه دهید گفت‌وگو در این چارچوب ممکن نیست. جلیلی تصریح کرد: ما گفت‌وگو را در چارچوب راهبرد 2 مسیره نمی‌پذیریم و آن را نفی می‌کنیم. این سؤالی اساسی بود که ما داشتیم و در این گفت‌وگوها نیز مطرح کردیم. آنها در مطالبشان عنوان کردند که می‌خواهند گفت‌وگو را برای همکاری داشته باشند. دبیر شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پیش از آغاز دور سوم مذاکرات نیز گفت: در جریان مذاکرات روز دوشنبه تاکید شد که تهران گفت و گوها را فقط در سایه همکاری‌ها قبول می‌کند. سعید جلیلی در مصاحبه اختصاصی با ایرنا و واحد مرکزی خبر در ژنو، افزود: این همکاری‌ها می‌تواند در طیفی از موضوعات مورد نظر مشترک طرفین باشد. وی گفت: در 2 دور گفت‌وگوی روز گذشته ـ دوشنبه ـ دیدگاه‌های کشورمان توسط هیات جمهوری اسلامی ایران بیان شد و بشدت بر این موضوع تاکید شد که هیچگونه گفت‌وگو در راهبرد فشار را نمی‌پذیریم و حقوق ملت ایران قابل مذاکره و موضوع آن نمی‌تواند باشد. گفتنی است دوشنبه شب و پس از پایان دور دوم مذاکرات، کاترین اشتون درخواست کرد تا با حضور در محل اقامت تیم ایرانی در ژنو، شام را با آقای دکتر جلیلی صرف کند. پس از موافقت دکتر جلیلی، اشتون با یکی از دستیاران خود به نمایندگی ایران در ژنو آمد و بیش از یک ساعت ضمن صرف شام با دکتر جلیلی به مذاکره خصوصی پرداخت.
واکنش جلیلی به بیانیه عجیب اشتون
در پایان مذاکرات 2 روزه ایران و گروه 1+5 در ژنو کاترین اشتون مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بیانیه‌ای صادر کرد. به گزارش خبرگزاری رویترز از ژنو، متن این بیانیه به این شرح است: «ما تقریبا 2 روز گفت‌وگوهای مبسوط و اساسی داشتیم که محور آنها برنامه هسته‌ای ایران و لزوم پایبندی ایران به تعهدات بین‌المللی خود بود. کشورهایی که من نمایندگی آنها را برعهده دارم به اتفاق در تلاشند نگرانی‌های جامعه بین‌الملل را درباره برنامه هسته‌ای ایران حل و فصل کنند، موضوعی که محور این مذاکرات بود. ما حقوق ایران را به رسمیت می‌شناسیم ولی تاکید می‌کنیم که این کشور به تعهداتش عمل کند. ما آماده‌ایم به دیگر مسائل مورد علاقه دوطرف نیز رسیدگی کنیم و به دنبال اشتراک نظر درباره این مسائل باشیم. ما و ایران توافق کردیم این مذاکرات را اواخر ماه ژانویه در استانبول ترکیه پیگیری کنیم. ما در نظر داریم در مذاکرات آتی درباره نظرات عملی و راه‌های همکاری دوجانبه برای حل و فصل نگرانی‌های اصلی ما درباره مساله هسته‌ای تبادل نظر کنیم».
با این حال دیپلمات‌ها در ژنو می‌گویند بیانیه کاترین اشتون به هیچ‌وجه بر محتوای مذاکرات و توافقات صورت گرفته منطبق نیست. یک دیپلمات آگاه به ایران هسته‌ای گفت: «آنچه اشتون در بیانیه 1+5 آورده نشان دهنده یک عدم پایبندی زودهنگام از جانب غرب به نتایج مذاکرات است». وی ادامه داد: «در مذاکرات 1+5 و اشتون بیشتر شنونده بودند. اساسا در مذاکرات موضوع هسته‌ای به آن معنا که مدنظر غربی‌ها بود مورد بحث قرار نگرفت چرا که ایران اجازه چنین کاری را نداد». این دیپلمات گفت: «خانم اشتون چیزهایی در بیانیه پایانی خود نوشته که در مذاکرات نتوانست بگوید. اساسا ادبیات مذاکرات بحث درباره برنامه هسته‌ای ایران نبود. در دور سوم عمده بحث این بود که تخلفات و عدم پایبندی‌های غرب به مقررات بین‌المللی و دشمنی آن با ملت ایران مطرح و از آنها پاسخ خواسته شد». این دیپلمات در پایان گفت: «یکی از حرف‌های اصلی هیات ایرانی در این مذاکرات این بود که ظاهرا 1+5 ارزیابی‌های خود را براساس اطلاعات غلط استوار کرده‌اند و به همین دلیل است که دائما تصمیم‌های غلط می‌گیرند». دبیر شورایعالی امنیت ملی نیز در یک کنفرانس خبری پس از پایان مذاکرات به بیانیه کاترین اشتون واکنش نشان داد. جلیلی در این نشست مطبوعاتی در پاسخ به خبرنگار گاردین که عنوان کرد خانم اشتون در بیانیه خود آورده‌ است ما در استانبول درباره نظرات عملی و راه‌های همکاری دوجانبه برای حل و فصل نگرانی‌های اصلی درباره مساله هسته‌ای تبادل نظر می‌کنیم، گفت: توافق ما یک جمله بود که توسط خانم اشتون جمع‌بندی شد و پس از تایید هر 6 کشور از سوی ما مورد پذیرش قرار گرفت. وی افزود: آن جمله این بود: «گفت‌وگو برای همکاری حول نقاط مشترک در ژانویه در استانبول». جلیلی گفت: هر چیزی بیش از این جمله خلاف توافق است و این جمله نیز جمع‌بندی بنده نبوده بلکه جمع‌بندی خانم اشتون است و پس از تایید نمایندگان 6 کشور ما نیز این جمله را تایید کردیم. وی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا اظهارات اشتون می‌تواند منجر به این شود که درباره برنامه هسته‌ای گفت‌وگو شود یا خیر؟ گفت: هر حرکتی خلاف این موضوع بی‌احترامی به آن جلسه است و گفت‌وگوهای استانبول صرفا بر این مبنا شکل خواهد گرفت. دبیر شورایعالی امنیت ملی افزود: ما به هیچ عنوان اجازه نخواهیم داد حقوق ملت ایران به عنوان موضوع گفت‌وگو قرار گیرد.