فاطمه محقق
دانشجو قشر فهیم و اندیشمند جامعه است که با پا گذاشتن در مکان علم و دانش، علاوه بر کسب تخصص و مهارت علمی، در بُعد جامعهپذیری سیاسی و آمادگی برای پذیرش مسئولیتهای آینده فعالانه وارد صحنه میشود و به کسب تجربه و علم میپردازد. دانشجو با ورود به محیط دانشگاه، هویت و انرژی تازهای مییابد. «هویت دانشجویی» که احساس مسئولیت، کنجکاوی، جستوجوگری، تیزبینی و درایت لازمه آن است. دانشجو با هوشیاری و آگاهی در عرصههای مختلف جامعه حضوری فعال دارد که این حضور و پیشگامی لازمه فعالیتهای دانشجویی است.
یکی از بسترهای مناسب برای رشد سیاسی و تمرین مشق سیاست در دوران دانشجویی شکل میگیرد. دورانی که دانشجو فارغ از دغدغههای کسبوکار و دلبستگیهای دنیایی و با طراوت و شادابی و جوانی که دارد با حساسیت و اصلاحنگری به جامعه خویش نگاه میکند و در میان حوادث و جریانهای سیاسی اطراف خویش دست به گزینش و انتخاب میزند، آزادانه اظهارنظر میکند، بر میگزیند و حتی گاه فارغ از محوریتهای دست و پاگیر، فریاد بر میآورد و به وضعیت موجود به دور از هیاهوی بیهوده و غوغاسالاری اعتراض میکند تا جامعه خویش را به سوی اصلاح و توسعه سوق دهد.
با حوادث و جریانها به قصد رفع نواقص سیاسی و اجتماعی همراه و همگام میشود در این تلاش و کوشش، مهم آن است که دانشجو نسبت به مسایل جامعه خویش بیتفاوت نیست، فردی صاحبنظر و دارای راهی است که در عرصههای مختلف به دنبال کشف حقیقت و انتخاب بهترین گزینههاست. از این روی دانشجو در میان افراد جامعه قشری فرهیخته و قابل احترام است که با احساس تکلیف و مسئولیت گام برمیدارد، سخن میگوید و حرکت و تلاش میکند.
ویژگی جنبشهای دانشجویی
یکی از ویژگیهای بارز جنبش دانشجویی در ایران هوشیاری و مبارزه با استکبار جهانی و دشمنشناسی است که قبل از وقوع انقلاب اسلامی در 16 آذر 1332 آغاز شد و تا تسخیر لانه جاسوسی که از سوی رهبر کبیر انقلاب امام خمینی(ره) « انقلاب دوم» نام گرفت، ادامه یافت . تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، حماسه عظیمی بود که بر جبین حرکت دانشجویی ایران حک شد.
اما متأسفانه با گذشت 25 سال از این حرکت انقلابی، عدهای از عناصر مرعوب و یا خودفروخته یا دانشجویی که به علت کهولت سن، محافظهکار!! شدهاند و طمع قدرت آنها را چنان سرمست کرده است که دوری از اصول ارزشها و پشت پازدن به آرمانها را تشویق میکنند و با توبه و عذرخواهی تلاش دارند سمت و سوی حرکت دانشجویی را به سوی سازش با شیطان بزرگ فرا خوانند، اینان با نفوذ در تشکیلات دانشجویی و با نگاه ابزاری به دانشجو سعی کرده (و دارند) که این قشر عظیم را با خود همراه و همساز گردانند.
حوادث و وقایع دانشگاه در چند سال اخیر مانند فتنه 18 تیر 1387، دانشگاه تبریز، علم و صنعت و... تنها نمونههای کوچکی از عملکرد آنها برای نفوذ و هماهنگکردن این قشر با خود بوده است که در هر یک از این حوادث هوشیاری دانشجویان مانع از تحقق اهداف شوم آنها شده است.
بر همین اساس است که رهبر انقلاب ضمن توجه و تذکر دلسوزانه به جنبش دانشجویی از غلتیدن دانشجویان در دام اختاپوس احزاب و گروههای سیاسی به عنوان یکی از آفات یاد کرده و فرمودند: «حادثه 16 آذر نشاندهنده یک حرکت آرمانخواهانه دانشجویی در مبارزه با آمریکا محسوب میشود و این در حالی است که عدهای به عنوان دانشجو و تحت عناوین بسیار پوچ، سست و غیرمنطقی درصددند تا 16 آذر را در نقطه مقابل آن یعنی گرایش به آمریکا مطرح کنند. این کار پشت پا زدن به جنبش دانشجویی و در مقابله با آرمانخواهی دانشجویان است.» (1)
مشق سیاست
فعالیت سیاسی و حضور دانشجو در عرصه سیاست امری مبارک است که همواره از سوی مسئولین نظام به آن تأکید شده و حتی تشویق شده است. اما جنبش دانشجویی و دانشجو باید هوشیاری لازم را داشته باشند تا آلت دست و ابزار سیاسی احزاب و گروهها نشوند تا بتوانند آزادانه در روند آرمانخواهانه و عدالتگرایانه و تحقق خواستههای صنفی خود گام بردارند. چنان که مقام معظم رهبری بارها بر این نکته تأکید داشته و فرمودند: «تحرک سیاسی در دانشگاه لازم و واجب است و اصلاً نباید از آن اجتناب شود.
دانشجو عنصری بسیار عزیز و مهم است و باید آنچنان که حق اوست با او رفتار کرد. حق او این است که دیگران او را ابزاری برای کارهای سیاسی خود ندانند، یا او را به سمت بیتفاوتی و بیاطلاعی نسبت به مسایل سرنوشتساز کشور سوق ندهند.» (2) البته رئیسجمهور محترم نیز بارها بر این نکته اذعان داشته است که «فرد، فرد دانشجویان میتوانند دارای دیدگاهها و گرایشهای سیاسی و گروهی باشند، اما جنبش دانشجویی فراگیر و تأثیرگذار بر جریانهای سیاسی باشد و به کانالی برای انتقال خواستهای گروهی به دانشگاه تبدیل نشود.» (3)
استقلال جنبشهای دانشجویی
دانشجو از میان متن جامعه و مردم برخاسته است و در مکان مقدسی گام مینهد که اظهارنظر و حضور فعال و درایت و آگاهی و فعالیت لازمه آن است، در این میان دانشجو ممکن است در برخی از موارد به عملکرد دولتمردان و حکومت انتقاد و اعتراض داشته باشد، اما به نظام و انقلاب خویش عشق میورزد و معاند با نظام و انقلاب نیست. دانشجویان فهیم نشان دادند که خودی را از غیرخودی باز میشناسند، از این روی امید است دانشجو در عرصه دانشگاه همچون گذشته با حضور فعال در جنبشهای دانشجویی و تشکلهای سیاسی مستقلانه و با حفظ وحدت و همدلی میان خود روزنههای نفوذ دشمنان را سد کنند و با نشاط و طراوت و حرارت بیشتری در صحنه سیاست، مشق سیاست کنند و به جامعه گرمی و نور ببخشند.
همچنین ثابت کنند که دانشجو در جامعه ما همچنان قشر فرهیخته آگاه و بیدار است که با استقلال و نگرش آگاهانه نسبت به مسایل جامعه و تحلیل درست وارد صحنه میشود و سعی دارد خود را از هرگونه آسیب مصون نگاه دارد و تنها در این صورت است که دانشگاه و دانشجو همچون 16 آذر 1332 سمبل حماسه حضور و بیداری خواهد بود که همراه با مسئولان نظام و با اعتقاد به انقلاب و ارزشهای دینی و فرهنگی میتواند توطئههای دشمنان داخلی و خارجی را خنثی کند.