الجزیره اولین تمرین عملى دموکراسى در منطقه

*دلیل راه اندازى کانال انگلیسى زبان در شبکه الجزیره چیست؟
**الجزیره یک شبکه عربى و منطقه اى است. در مدت 10سال فعالیت شبکه، «الجزیره» به نامى قابل اعتماد در بین شبکه هاى خبرى دنیا تبدیل شده است. اکنون چشم انداز ما به خارج از منطقه خاورمیانه گسترش پیدا کرده است. این کانال جدید تنها یک کانال خبرى انگلیسى زبان و مرکز اصلى آن خاورمیانه خواهد بود و 24ساعته برنامه خواهد داشت.
*این حرکت بسیارى از روزنامه نگاران غربى را به سمت خود جذب کرده است.
**این افراد سوابقى بسیار عالى دارند. آنها سال ها در رسانه هاى مختلف مشغول به کار بوده اند. تجربه کارى آنها به تولید برنامه هاى بسیار عالى در الجزیره منجر خواهد شد. تاکنون محدودیت زبان عربى مانع شده است که بسیارى از مردم دنیا از برنامه هاى شبکه الجزیره استفاده کنند؛ اما اکنون، با حضور بهترین روزنامه نگاران انگلیسى زبان، درک جهانى از آنچه ما مى گوییم افزایش خواهد یافت.
*در حال حاضر چه کسانى بیننده برنامه هاى شما هستند؟
**آمار نشان مى دهد که بیشتر اعراب، الجزیره را قابل اعتمادترین منبع خبرى مى دانند. از سویى، مردم عادى جامعه بیننده برنامه هاى ما هستند، از سوى دیگر نخبگان و دولتمردان نیز از ما به عنوان یک منبع مهم خبرى یاد مى کنند. آنها نسبت به پوشش خبرى ما اهمیت مى دهند. الجزیره دورنماى سیاسى خاورمیانه را تغییر داده است. در حال حاضر مردم مى توانند به صورت مستقیم نظرات مخالف را دریافت کنند. الجزیره زمینه را براى تمامى اقشار اعم از متفکرین، روشنفکران و منتقدین فراهم کرده است تا نظرات خود را بیان نمایند. مى توان ادعا کرد الجزیره اولین تمرین عملى دموکراسى در منطقه است. اکنون دنیاى عرب در حال تغییر است؛ عناوینى مانند اصلاحات، دموکراسى و آزادى بیان مقوله هایى هستند که در حال رخنه کردن به این دوره گذار هستند.
*با این حال شما هنوز بهترین تریبون را براى اسامه بن لادن فراهم مى کنید.
**هدف ما فراهم کردن زمینه هم براى ارائه دیدگاه ها و هم براى انعکاس نظرات مخالف این دیدگاه ها است. تا سال 2001رسانه ها و دولت هاى غربى از الجزیره به عنوان بزرگترین اهرم براى برقرارى آزادى در منطقه یاد مى کردند، اما زمانى که ما اهداف خود را در جنگ هاى افغانستان و عراق نیز دنبال کردیم، آمریکا مخالفت کرد. ما اخبار را انعکاس مى دهیم، پس هر زمان که یک سوژه با ارزش وجود داشته باشد، آن را به تصویر مى کشیم، حال مى خواهد این سوژه بن لادن باشد، یا «ایمن الظواهرى» یا القاعده در عراق. همه اینها جزیى از یک زنجیره خبرى هستند و ما هم یک شبکه خبرى. من نمى توانم اخبار تند را به دلایل سیاسى سانسور کنم. با این حال ما یک ابزار تبلیغاتى براى هیچ فرد یا گروهى نیستیم. جورج بوش و دونالد رامسفلد از ما انتقاد مى کنند؛ ما تاکنون بیش از 5000ساعت از سخنرانى هاى بوش را به اشکال مختلف پخش کرده ایم، و این در حالى است که کمتر از 5 ساعت از برنامه ها را به صحبت هاى بن لادن اختصاص داده ایم، بنابراین ما به هیچ وجه ارگان بن لادن نیستیم.
*حکومت عراق الجزیره را به دامن زدن به درگیرى ها متهم کرد و سپس از این کشور اخراج شدید. آیا علاقه مندید دوباره به عراق بازگردید؟
**بدون شک. عراق براى ما یک سوژه خبرساز و بزرگ است که در حال حاضر آن را از طریق گزارش هاى خبرى از دفتر دوحه پوشش مى دهیم. حضور ما در عراق به ما امکان پوشش بهتر مى دهد؛ زیرا در آن صورت بسیار نزدیک به صحنه وقایع هستیم. اتهاماتى به ما وارد شد و اکنون یک سال و نیم است که از ادامه فعالیت ما در عراق جلوگیرى شده است. الجزیره پشت هیچ قضیه سیاسى در عراق نیست. این محدودیت ها هم به هیچ وجه اهمیت ندارد، زیرا الجزیره به بهترین نحو اخبار عراق را منعکس مى کند. به هر حال، ما از حکومت عراق مى خواهیم که دفاتر ما را بازگشایى کند و به گزارشگران ما، که بیشتر عراقى هم هستند، اجازه بازگشت دهد تا با وقایع روزمره این کشور از نزدیک در ارتباط باشند. ما با تعداد زیادى از مقامات عراقى تماس برقرار کرده ایم و وعده هاى زیادى هم مبنى بر بازگشایى دفاترمان داده شده است، اما هیچ کدام هنوز محقق نشده است. الجزیره به هیچ وجه با آشوب طلبان همراهى نمى کند؛ ما مدافع و مخالف هیچ کس نیستیم.
*با این همه پوشش وقایع عراق یک نوع مبارزه سخت تلقى مى شود.
**در سال هاى 2003و 2004بیش از20نفر از همکارانمان توسط نیروهاى آمریکایى بازداشت شدند، عده اى براى چند ساعت و عده اى دیگر براى مدتى بیش از 30روز، حتى عده اى از آنها توسط نیروهاى آمریکایى شکنجه شده بودند؛ عده اى نیز در «ابوغریب» نگهدارى مى شدند. یکى از همکارانمان در حالى که مشغول فیلمبردارى در شهر نجف بود کشته شد و یکى دیگر نیز یک روز پیش از سقوط بغداد. نیروهاى آمریکایى دفاتر ما را بمباران کردند و حالا هم «اتور بهجت»[که توسط شورشیان در 22فوریه کشته شد]... من خودم او را آن زمانى که مسئول دفتر الجزیره در عراق بودم استخدام کرده بودم.
*شما موفقیت الجزیره را چگونه ارزیابى مى کنید؟
**هدف اصلى ما رها کردن رسانه هاى عرب از چنگ حکومت هاى سلطه گر در این منطقه از جهان بود. همچنین ما قصد داشتیم به مخاطبان حق انتخاب، آگاهى و تصمیم گیرى بدون دخالت اقتدارطلبان بدهیم. قبل از سال 1996در این نقطه از جهان هیچ کس روزنامه نگاران را جدى نمى گرفت. همه مى دانستند که کار رسانه اى در اینجا فقط تبلیغات است؛ فقط آنچه که سازمان هاى اطلاعاتى و حکومت ها مى خواستند. ما آغازگر کار رسانه اى آزاد بوده ایم، به نحوى که اکنون شبکه هاى دیگر به دنبال ما در حال حرکت هستند.