عربستان و کهنسالان قدرت‌طلب

 عربستان سعودی این روزها به دلیل بیماری مرد اول و دوم کشور و مشخص نبودن مرد سوم مراحل سختی را سپری می کند و حاکمان جوان سعودی به دنبال فرصت هستند؛ زیرا معتقدند زمان حضور گسترده آنها برای اداره کشور فرا رسیده است. «القدس العربی» چاپ لندن می نویسد: مقامات عربستان سعودی در شفاف سازی بی سابقه ای خبر مسافرت عبدالله بن عبدالعزیز شاه عربستان به آمریکا برای معالجه دیسک کمر و لخته شدن خون در یکی از مراکز درمانی تخصصی این کشور را اعلام کردند. از آنجایی که هنوز جانشین وی معرفی نشده و شاهزادگان بلند پایه عربستان و فرزندان «عبدالعزیز بن سعود» درباره جانشینی «امیر نایف» وزیر کشور و معاون دوم رئیس مجلس به توافق نرسیده اند، شاه عربستان از «سلطان بن عبدالعزیز» برادرش که هم ولیعهد و معاون اول وی و وزیر دفاع کشور است، خواست با سرعت به کشور بازگردد و اداره امور کشور را در غیاب وی خود برعهده بگیرد.
شاه عربستان 86 سال سن دارد و امیر سلطان ولیعهد چهار سال از وی کوچکتر است و دو سال گذشته را برای انجام عمل جراحی سرطان بین نیویورک و بندر اغادیر مراکش در حال تردد بوده است.
ناظران معتقدند: شاهزاده سلمان بن عبدالعزیز «استاندار ریاض و مسئول امور خانوادگی وی، شاهزاده سلطان را طی دوره علاجش همراهی می کرد، از جمله افرادی است که به شدت چشم به قدرت دوخته است، امیر سلمان نیز از ناحیه کمر جراحی شد که دو ماه پیش خبر آن اعلام شد و هم اکنون حال وی خوب است.
به نظر می رسد در روزهای اخیر رقابت در محافل شاهزادگان و حاکمان شدت یافته به گونه ای که هر جناحی موقعیت خود را تثبیت می کند و درصدد رسیدن به پست های بالایی است که ممکن است خالی بماند.
شاه عربستان نیز به محض وخامت اوضاع خود و بستری شدن به دستور پزشکان، شاهزاده «متعب» پسر خود را به عنوان رئیس گارد ملی و وزیر دولت در مجلس تعیین کرد و دوره ماموریت «عادل الجبیر» یکی از سفرای خود را چهار سال دیگر تمدید کرد و شیخ عبدالعزیز آل الشیخ را چهار سال دیگر به عنوان مفتی کل عربستان تعیین کرد.
روزنامه های عربستان نزدیک به امیر سلمان بن عبدالعزیز در پیام های خوشامدگویی به وی که ولیعهد را همراهی می کرد وی را پس از شاه عربستان و ولیعهد مرد سوم کشور توصیف کردند؛ یعنی پیش از شاهزاده نایف معاون دوم کابینه که برخی کارشناسان عربستان آن را بیانگر رقابت شاهزاده سلمان برای به دست آوردن ولیعهدی دانستند.
یکی از این کارشناسان گفت: امیر سلمان آرزوهای بزرگی در سر دارد و به پست ولیعهدی می اندیشد و اگر به هدف خود نرسد ترجیح می دهد به وزارت دفاع که برعهده امیرسلطان است بیندیشد و در حال حاضر این وزارتخانه را «خالد بن سلطان» معاون وزیر دفاع و فرزند ولیعهد اداره می کند و معتقد است وی برای این سمت شایسته تر است.
با تعیین شاهزاده متعب بن عبدالله به عنوان رئیس گارد ملی و جانشین پدر در این نهاد مهم، اولین گام های عملیات انتقال قدرت به نسل دوم برداشته شده است و بعید نیست امیرمحمد بن نایف در صورت دست یافتن بر ولیعهدی جانشین پدرش در وزارت کشور شود.
امیر نایف به دلیل مسئولیت هایش معاون دوم شاه فعلی عربستان است و بارها در غیاب ناشی از بیماری شاه یا دلایل دیگر و مسافرت به خارج از کشور، ریاست نشست های مجلس را به عهده داشته است و اخیراً در خصوص مسائل اقتصادی، سیاسی و نظارت بر امور حجاج سخن می گوید و ماموریت های امنیتی به عنوان وزیر کشور متوقف نشده است.
وزارت امور خارجه نیز از دیگر پست های مهمی است که هنوز وضعیت آن قطعی نشده است و زمزمه هایی به گوش می رسد که بیانگر این است که سعود الفیصل به دلیل عمل های جراحی متعدد در ناحیه کمر که نتایج چندان خوبی نداشته درصدد بازنشسته شدن است و این باور وجود دارد در صورت بازنشستگی وی «ترکی الفیصل» یکی از برادران وی و رئیس اسبق اطلاعات و سفیر سابق در واشنگتن یا امیر خالد الفیصل استاندار منطقه مکه جانشین وی در این پست باشد.
در این میان هنوز مشخص نیست اگر شاهزاده سلطان بن عبدالعزیز که دو ماه گذشته برای استراحت در قصر خود در اغادیر مانده از نظر جسمی بتواند در غیاب برادر خود شاه عربستان که برای انجام معاینات پزشکی در خارج از کشور است؛ کشور را اداره کند.
بیماری مرد اول و دوم عربستان در شرایط بسیار دشواری روی داده به گونه ای که منطقه در آستانه چالش های مهمی است؛ احتمال وقوع حمله مجدد رژیم اسرائیل به لبنان است که عربستان نقش مهمی در امور داخلی آن دارد و این کشور نیز باتوجه به نزدیکی صدور حکم اولیه دادگاه بین المللی ویژه ترور رفیق الحریری رئیس جمهوری فقید لبنان در بحران و تنش به سر می برد.
عربستان سعودی در آستانه حوادث غافلگیرکننده و اعمال تغییرات گسترده ای در پست های کلیدی است که رقابت جناح های اصلی خاندان حاکم را به دنبال دارد و علی رغم تلاش های نامحسوسی که برای در خفا نگاه داشتن آنها می شود اما در حال علنی شدن است.
گفتنی است نسل دومی ها در عربستان در حالی خود را برای کسب قدرت آماده می کنند که فرزندان موسس عربستان جدید؛ عبدالعزیز بن سعود؛ همه بالای 60 سال سن دارند و این کهولت سن و بیماری های متعدد میان آنها باعث شده است تا چشم ها به تحولات قدرت در این کشور دوخته شود. تحولاتی که می تواند منطقه خاورمیانه را تحت تاثیر خود قرار دهد و جایگاه عربستان را در منطقه باز تعریف کند.