آمریکا و سیاست‌های دوگانه

ارسلان مرشدی
وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه‌ای گروهک جندالله را به‌دلیل حملاتی که در سال‌های اخیر در ایران انجام داده است، در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داد. دلیل چنین اقدامی از سوی وزارت امور خارجه آمریکا حملات متعددی است که این گروهک از سال۲۰۰۳ انجام داده و باعث کشته و مجروح شدن تعداد زیادی از شهروندان ایرانی و مقامات دولتی به‌ویژه در استان سیستان و بلوچستان شده است.
ایالات متحده پس از 7‌سال این گروهک را به‌عنوان چهل‌و‌هفتمین گروه تروریستی در لیست سیاهی قرار داد که به‌دلیل دست داشتن در اقدامات تروریستی، شامل تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های مسافرتی خواهد شد.
این اقدام آمریکا با استقبال وزارت خارجه ایران نیز همراه شد و رامین مهمانپرست، سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایرانی در واکنش به قرار گرفتن نام گروه جندالله در فهرست گروه‌های تروریستی، این اقدام آمریکا را «صحیح» توصیف کرد.
کارنامه سیاه تروریستی جندالله
گروهک جندالله که خود را جنبش مقاومت مردمی ایران می‌نامد، یک گروه تروریستی شبه‌نظامی سنی مذهب بلوچ است. این گروهک از سال‌1382 بنیانگذاری شد. با این حال نخستین عملیات تروریستی توسط این گروهک 2‌سال بعد انجام شد.
گروهک جندالله در نخستین اقدام خود 23 آذر‌ماه 1384 به کاروان حامل رئیس‌جمهور در جریان سفر استانی به سیستان و بلوچستان در مناطق کویری سیستان حمله کرد که در جریان این حمله محافظ و راننده خودرو محمود احمدی‌نژاد به شهادت رسیدند.
حادثه دیگر تروریستی توسط این گروه کمتر از یک ماه بعد و در 12 دی ماه به وقوع پیوست. در حمله به پاسگاه مرزی گدار ناهوک سراوان ۸ سرباز مرزبان و رئیس پاسگاه توسط گروهک ریگی به گروگان گرفته شدند. پس از آن نیز 3 تبعه ترک توسط این گروهک ربوده شده و به گروگان گرفته شدند که برای آزادی آنها مبلغ یک میلیون دلار طلب شد.
پس از این حادثه، مبارزه با عملیات‌های تروریستی گرهک ریگی تشدید شد که در جریان آن 10 بهمن همان سال تمامی سربازان به گروگان گرفته شده، آزاد شدند. احمد سریر یکی از اعضای گروهک جندالله نیز 23‌اسفند در پارک لاله زاهدان اعدام شد.
2روز پس از این ماجرا، حادثه تاسوکی توسط این گروهک به وقوع پیوست. در این حادثه 22 نفر از مسافران عبوری محور زابل به زاهدان به شهادت رسیده و تعدادی نیز به گروگان گرفته شدند. در حادثه تاسوکی همچنین فرماندار زاهدان نیز مجروح شد.
اولین واکنش جهانی به حملات تروریستی این گروهک پس از این حادثه رخ داد که سازمان ملل طی بیانیه‌ای این حمله را محکوم کرد. گروهک ریگی این حمله را عملیاتی تلافی‌جویانه در قبال اعدام اعضای گروهک نامید. اما نصرالله شنبه‌‌زهی، دیگر عضو این گروهک در ۳۰‌بهمن همان سال به جرم دخالت در بمبگذاری در محل انفجار اعدام شد. البته 3‌روز پیش از این نیز بمب صوتی در بلوار جمهوری شهر زاهدان منفجر شد که تلفاتی دربرنداشت.
پس از این نیز 8 اسفند1385 طی حمله به پاسگاه مرزی نگور ۲ مامور مرزبانی به شهادت رسیده و ۴‌نفر دیگر به اسارت گرفته شده و به پاکستان منتقل شدند. 28 تیر 1386 نیز طی شبیخون به جمعی از نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در روستای دومک در منطقه کورین ۱۱ مامور سپاه پاسداران کشته و ۹ نفر دیگر زخمی شدند. حمله به‌خودروهای عبوری در 28 مرداد در جاده چابهار به ایرانشهر که به گروگانگیری ۲۱ غیرنظامی و انتقال آنها به پاکستان انجامید، دیگر عملیات تروریستی این گروه بود. اما در پی همکاری اطلاعاتی و امنیتی ایران و پاکستان ظرف ۱۲ ساعت نیروهای نظامی پاکستان به محل انتقال گروگان‌ها یورش برده و با به هلاکت رساندن سرکرده و جمعی از اعضای گروهک ریگی گروگان‌ها را آزاد کردند.
ترور روحانی شیعه، مهدی توکلی در دهم مهر ماه در روستای افتخارآباد شهرستان خاش توسط 2 راکب اقدام دیگر گروهک ریگی بود. آخرین حادثه تروریستی این گروهک در سال1386 آذر ماه واقعه درگیری مسلحانه در مدرسه علمیه روستای چاه‌ جمال شهرستان ایرانشهر بود.
6ماه بعد و در 23‌خرداد‌1387 اعضای این گروهک عملیات دیگری را ترتیب دادند که با حمله به پاسگاه مرزی منطقه سراوان اقدام به گروگانگیری ۱۶ مامور مرزبانی و انتقال آنها به پاکستان کردند که بعدها 15‌نفر از آنها به شهادت رسیده و تنها یک نفر آزاد شد. 4روز پس از این حمله نیز ابراهیم کریمی، معاون دادگستری سراوان طی یک عملیات تروریستی به شهادت رسید.
یکی از خونین‌ترین حوادث تروریستی سال‌های اخیر توسط گروهک جندالله به وقوع پیوسته است. حجم وسیع عملیات‌های تروریستی گروهک جندالله علیه ایران را وزارت امور خارجه آمریکا نیز می‌پذیرد. چنانچه بیانیه اخیر وزارت امور خارجه آمریکا می‌گوید عملیات انتحاری این گروه در مهرماه سال۱۳۸۸ که دست‌کم 40 کشته بر جای گذاشت، یکی از مرگبارترین حملات تروریستی از دهه‌۱۹۸۰ به بعد در ایران است.
این حادثه با حمله انتحاری به نمایشگاه صنایع‌دستی شهرستان سرباز در 26 مهر‌ماه‌1388 صورت گرفت که طی آن 41 نفر شهید و 150نفر دیگر مجروح شدند. در این حادثه علاوه بر سردار سرتیپ پاسدار نورعلی شوشتری و سردار سرتیپ پاسدار محمدزاده، فرمانده سپاه پاسداران سیستان و بلوچستان، فرمانده سپاه ایرانشهر و سردار علی علویان فرمانده تیپ پیاده صاحب الزمان سپاه ثارالله به همراه بسیاری از سران قبایل و طوایف سیستان و بلوچستان نیز به شهادت رسیدند. پس از این حادثه، رئیس‌جمهور ایران، محمود احمدی‌نژاد پاکستان را به کوتاهی در دستگیری اعضای این گروهک متهم کرد و وزیر کشور، مصطفی محمد نجار برای انجام مذاکراتی در جهت دستگیری اعضای گروهک ریگی توسط نیروهای پاکستانی به این کشور سفر کرد.
دیگر حادثه خونین تروریستی این گروهک 24‌تیر سال‌جاری در حمله انتحاری به مسجد جامع زهدان رخ داد که طی آن 27‌نفر شهید و 169‌نفر دیگر مجرح شدند. این بمبگذاری در روز تولد امام‌حسین(ع) و روز پاسدار صورت گرفت. نخستین انفجار در حالی رخ داد که مردم در حال خواندن دعای کمیل بودند و در جلوی درب ورودی مسجد عامل انتحاری خود را منفجر کرد. انفجار بعدی زمانی که مردم برای کمک‌رسانی به قربانیان انفجار اول آمده بودند، صورت گرفت. در انفجار اول تعدادی از مأموران سپاه پاسداران که برای بازرسی در درب مسجد ایستاده بودند به شهادت رسیدند. این حملات انتحاری را 2 عضو گروهک ریگی با نام‌های محمد ریگی و عبدالباسط ریگی انجام دادند.
این در حالی بود که بامداد سه‌شنبه 4 اسفند1388 طی یک عملیات پیچیده اطلاعاتی و امنیتی عبدالمالک ریگی به همراه نفر دوم این گروهک دستگیر شده بودند. پس از آن نیز عبدالمالک ریگی، رهبر گروهک جندالله ۳۰‌خردادماه سال‌جاری به اتهام محاربه و افسادفی‌الارض در زندان اوین به دار آویخته شد. دادسرای انقلاب اسلامی درباره اقدامات گروه جندالله گفته بود که این گروه به رهبری عبدالمالک ریگی از سال‌۱۳۸۲ تاکنون ۳۵ مورد گروگانگیری از اتباع داخلی و خارجی و ۲۵‬مورد اخاذی و بیش از‪ ۴۰‬‌فقره عملیات راه‌بندی مسلحانه توأم با انفجار انجام داده است. البته ایران به موازات اقدامات امنیتی و اطلاعاتی علیه گروهک ریگی رویکرد مسالمت‌جویانه توأم با رافت اسلامی در قبال این گروهک را نیز در پیش گرفته بود.