بازی آمریکایی شیوخ در کمپین سیاسی ویکی‌لیکس

دکتر سیدرحیم نعمتی
به نظر می‌رسد که انتشار اسناد محرمانه حمله آمریکا به عراق از سوی سایت ویکی‌لیکس خاطر عبدالرحمن العطیه، دبیر کل شورای همکاری خلیج‌فارس را برآشفته و به همین علت او دست به قلم برده تا بیانیه‌ای پر آب و تاب بنویسد. او در این بیانیه با استناد به اسناد ویکی‌لیکس کشتار و شکنجه در عراق را به عنوان اعمال وحشیانه و جنایت بر ضد بشریت عنوان کرده که در تضاد با کنوانسیون‌های ژنو هستند. او با برشمردن این اوصاف، آمریکا را به دلیل اشغال عراق مسئول این اعمال دانسته و از شورای امنیت سازمان ملل خواسته است تا براساس قوانین و مقررات بین‌المللی، بررسی و تفحص در مورد این موضوع را در اولویت کاری خود قرار دهد.
روشن است که العطیه سعی دارد تا با این بیانیه خود را حامی عراقیان و معترض به اعمال اشغالگران آمریکایی در آن کشور نشان دهد و حتی از کلمات پر آب و تاب نیز استفاده می‌کند، ما مسئله این است که چرا او اینک و پس از سال‌ها اشغال عراق و ارتکاب چنان اعمالی از سوی اشغالگران فریاد سر داده و طلب احقاق حقوق مردم این کشور را می‌کند. آیا در اسناد ویکی‌لیکس چیزی تازه بیان شده که او را این چنین برآشفته و با استناد به آن از شورای امنیت درخواست رسیدگی فوری می‌کند؟
ویکی‌لیکس و تکرار مکررات
واقعیت امر این است که اسناد منتشر شده از سوی ویکی‌لیکس به طور کلی چیزی تازه و عجیب و غریب نسبت به اخبار و گزارشات گذشته افشا نکرده است؛ نکته‌ای که مقامات پنتاگون آمریکا نیز آن را تائید کرده‌اند. روزنامه ترکیه‌ای بنی‌شفق در 10 آوریل 2004، یعنی کمی بعد از سالگرد هجوم آمریکا به عراق در 20 مارس 2003، نامه یک زن عراقی اسیر در زندان ابوغریب را منتشر کرد که از جنایت اشغالگران آمریکایی در این زندان پرده برمی‌داشت.
نامه این زن موجی را در عراق به راه انداخت که در پی آن شبه‌نظامیان عراقی چندین گلوله خمپاره به سوی ابوغریب پرتاب کردند و روزنامه ایتالیایی لااستامپا نیز گزارشی با عنوان «راز دردناک ابوغریب» را منتشر کرد و در آن گزارش وضعیت اسفناک 600 زن عراقی را در این زندان افشا کرد که تحت شکنجه و تجاوز سربازان آمریکایی قرار گرفته‌اند.
این روند با گزارشی خبرگزاری ایتالیایی آنسا در مورد اقدام شش سرباز آمریکایی در هتک حرمت زنان عراقی ادامه یافت و بعد از این افشاگری‌ها بود که شبکه تلویزیونی سی‌بی‌اس در 29 آوریل، تصاویر شکنجه اسرای عراقی در ابوغریب توسط زندانبانان آمریکایی را پخش کرد.
تصاویر سی‌بی‌اس به عنوان یکی از شبکه‌های مطرح در آمریکا باعث شد تا افشای حوادث ابوغریب انعکاسی گسترده پیدا کند و به نام رسوایی ابوغریب مقامات سیاسی و نظامی وقت آمریکا را در مقابل اساسی‌ترین چالش از زمان اشغال عراق قرار دهد. این تصاویر پای نهادهای بین‌المللی را به ماجرا کشاند و سازمان عفو بین‌الملل در آن موقع با انتشار بیانیه‌ای جنایات سربازان آمریکایی را در ابوغریب محکوم و تأکید کرد که «ارتکاب چنین جنایاتی از سوی آمریکایی‌ها علیه زندانیان مسئله‌ای ریشه‌دار و مکرر بوده است». صلیب سرخ جهانی اقدام نظامیان آمریکایی را نقض کامل معاهدات بین‌المللی دانست و فدراسیون حقوق بشر نیز خواهان نشست جهانی برای بررسی جامع وقوع شکنجه در عراق شد. افشای حوادث ابوغریب و حتی چندین زندان دیگر در عراق موجب شد تا مقامات آمریکایی به تکاپو افتاده و به اصطلاح در این مورد تحقیقات وسیعی به عمل آورند، اما از ابتدا معلوم بود که این تحقیقات جز یک سلسله اقدامات نمایشی چیز دیگری نخواهد بود و به همین علت نیز ژنرال سانچز، فرمانده سابق نیروهای آمریکایی در عراق و سه نفر از دستیاران ارشد وی از اتهامات تبرئه شدند و تنها تعداد اندکی از نظامیان رده پایین به مجازات‌های سبک محکوم شدند. بنابراین، اصل شکنجه و اعمال دیگر اشغالگران عراق از سال‌ها پیش روشن شده بود اما جای تعجب است که چرا العطیه در این زمان حس عرب‌دوستی وی غلیان کرده و این چنین پا به معرکه گذاشته است. آن زمان که زنان عراقی مورد شکنجه تجاوز قرار می‌گرفتند، مردان عراقی با شوک الکتریکی و انواع شکنجه‌های روحی و جسمی مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند و رسانه‌های متعدد جهانی دست به افشاگری زده بودند، عبدالرحمن العطیه لب فرو بسته بود اما اکنون از شورای امنیت خواستار رسیدگی فوری به قضیه «جنایات ضد بشری» در عراق شده است.
العطیه در بازی آمریکایی
ورود العطیه به ماجرا و درخواست او برای بررسی موضوع قتل و شکنجه نه از سر پی‌جویی وی برای روشن شدن حقیقت، بلکه برای ورود به یک بازی است که با انتشار این اسناد از سوی ویکی‌لیکس شروع شده است. نوری المالکی در ابتدای امر نسبت به صحنه‌پردازی و نمایش سیاسی انتشار اسناد هشدار داد و آن را «کمین سیاسی» خواند که بر ضد مقامات سیاسی عراق طراحی شده است. زمان کوتاهی بعد از موضع‌گیری مالکی معلوم شد که هشدار او تا چه اندازه واقعیت داشت به گونه‌ای که هجمه‌ای وسیع از داخل و خارج از عراق علیه وی و دولتش شروع شد. گروه العراقیه در داخل عراق و سخنگوی آن، حیدر ملا، ضمن مخالفت تحقیقات دولتی توسط مالکی، خواستار تشکیل کمیته عالی در این زمینه شد. جریان مشابهی نیز در خارج از عراق دیده می‌شود که بیانیه العطیه تنها گوشه‌ای از آن را تشکیل می‌دهد. سخنان اشخاصی همچون نیک کلگ، معاون نخست‌وزیر انگلیس، کامیلا گیلبرت، عضو سازمان رسیدگی‌های پزشکی به قربانیان شکنجه و حتی جولیان آسانژ، مؤسس ویکی‌لیکس، در مصاحبه با رسانه‌هایی همانند بی‌بی‌سی، تلویزیون الشرقیه، تلویزیون الجزیره از مواردی هستند که یکی دو روز پس از انتشار اسناد ویکی‌لیکس جریانی هماهنگ با العراقیه را در خارج از عراق بر دولت این کشور پیش می‌برند.
پرداختن به اظهارات و ادعاهای این قبیل افراد زمان بسیار طولانی لازم دارد، اما شاید سخنان آسانژ به عنوان یکی از کارگردانان اصلی این نمایش بهتر از هرکس قصد و غرض از چنین صحنه‌پردازی را بیان کند. او در مصاحبه با تلویزیون الجزیره ضمن ادعای بیان واقعیت و تاریخ حقیقی عراق گفت: «مردم عراق می‌توانند از این تاریخچه استفاده کنند و ببینند می‌خواهند از چه کسی حمایت کنند تا در آینده حکومت کند». از این سخن او پیداست که منظور وی از انتشار اسناد تنها بیان مستندات تاریخی و حقایق نیست بلکه او قصد و غرض اصلی سیاسی و تأثیر گذاشتن بر معادلات سیاسی عراق است که این امر مصداق آشکار مداخله در امور داخلی عراق اما به صورتی نرم است. از این جهت است که آسانژ و سایت ویکی‌لیکس او به همراه رسانه‌ها و دیگر محورهاز تأثیرگذار سیاسی سعی بر دخالت در امور داخلی عراق دارند و عبدالرحمن العطیه نیز با ورود در این بازی نقشی در کنار دیگر عوامل به عهده گرفته است و به این دلیل سنگ دفاع از مردم عراق را به سینه می‌کوبد.