نشستی برای تحلیل اوضاع اوکراین

مهدی مروتی

وخامت اوضاع سیاسی در اوکراین پس از وقوع انقلاب نارنجی، سیاستمداران آمریکایی و اروپایی را در خصوص آینده کیف دچار نگرانی کرده است.

عواقب بحران سیاسی کنونی در اوکراین و نقش این کشور در تامین امنیت انرژی اروپا، دو موضوع اصلی مورد بررسی در کمیته مشترک آمریکا_ اتحادیه اروپا درخصوص اوکراین، با حضور شخصیتهای برجسته سیاسی اروپایی و آمریکایی است.

این نشست 14 ماه در برلین برگزار خواهد شد که ریاست مشترک آن بر عهده زبیگنیوبرژینسکی، مشاور سابق رئیس‌جمهور ایالات متحده در مسائل امنیت ملی و نیز والکر ریوه، وزیر دفاع سابق آلمان میباشد.

در این کمیته همچنین شخصیتهایی همچون مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه اسبق آمریکا، ویلیام‌پری، وزیر دفاع سابق این کشور، سناتور جمهوری خواه ریچاردلوگار، برنت اسکوکرفت، مشاور امنیت ملی سابق رئیس‌جمهور آمریکا و برخی شخصیتهای سیاسی معروف اروپایی حضور دارند.

این کمیته به منظور حمایت از همبستگی کشور اوکراین در راه رسیدن به دموکراسی و اقتصاد بازاری و نیز عضویت در ساختارهای اروآتلانتیکی تشکیل می‌شود. در این نشست به بررسی روند اوضاع کنونی در این کشور، با توجه به نشست سران اوکراین _ اتحادیه اروپا که قرار است درماه سپتامبر برگزار شود، می‌پردازند.

ویکتور یوشنکو، رئیس‌جمهور و ویکتور یاتوکوویچ، نخست‌وزیر اوکراین اخیرا در خصوص مسائل مختلف اوگراین گفتگوی مفصلی را با یکدیگر انجام دادند و نهایتا در مورد برگزاری انتخابات پیش از موعد پارلمانی به توافق رسیدند، ولی همچنان در خصوص تاریخ این انتخابات اختلاف‌نظر دارند.

در این راستا نخست‌وزیر سابق اوکراین و رهبر حزب اپوزیسیون اصلی این کشور اعلام کرد، موضوع برگزاری انتخابات زود هنگام نشان دهنده‌ی این موضوع است که اوکراین می‌تواند مشکلات خود را به صورت مسالمت‌آمیز و با تاکید بر اصلاحات حل کند.

اما یولیا تیموشنکو، رهبر حزب مخالف اصلی اوکراین گفت که گروه‌های حامی انقلاب نارنجی که از ویکتور یوشچنکو، رییس‌جمهور اوکراین حمایت می‌کنند به عنوان تاکتیکی برای جمع‌آوری آرای بیشتر به طور جداگانه در انتخابات آتی شرکت خواهند کرد.

نکته جالب توجه در خصوص برگزاری نشست فوق‌الذکر این است که عوامل اصلی ایجاد بحران در اوکراین و آسیای مرکزی هم‌اکنون در نقش آنالیزگر و تحلیل‌کننده اوضاع سیاسی و اقتصادی کیف برآمده‌اند. هرچند که حضور افرادی مانند زبگنیوبرژینسکی تا حدودی فضای این گفتگو را راهبردی‌تر می‌سازد ولی در کل نمی‌ـوان نسبت به نتایج این نشست خوشبین بود. واقعیت امر این است که اوکراین در حال حاضر نیازی به تجزیه و تحلیل وسائل داخلی خود توسط کاخ سفید و اتحادیه اروپا ندارد. به نظر می‌رسد کیف هم اکنون حکم کانون بحرانی را دارد که هر لحظه دامنه آن وسیع‌تر میشود. عواقب و تبعات ایجاد انقلاب نارنجی در اوکراین به گونه‌ای بود که مردم این کشور از ابتدای حضور ویکتوریوشچنکو در ابعاد مختلف سیاسی و اقتصادی ضربات مختلفی را دریافت کردند.

در زمان قطع گاز روسیه به اوکراین شاهد بودیم که کشورهای اروپایی که از عوامل اصلی طراحی و اجرای انقلاب نارنجی بودند به ناگهان راه سکوت را در پیش گرفته و از همراهی با دولت نارنجی یوشچنکو سرباز زدند. آنچه امروز در کیف می‌گذرد محصول مستقیم وقوع انقلابی نارنجی و احساسی و به دور از هرگونه منطق عملی در این کشور است. زمانی که یوشچنکو توانست با حمایت جمهوریخواهان آمریکا و غرب بر یانوکویچ غلبه پیدا کند تصور می‌کرد که به سادگی می‌توان با حمایت اتحادیه اروپا و واشنگتن به مانور منطقه‌ای خود در حیاط خلوت روسیه ادامه دهد. این در حال بود که پس از وقوع انقلاب نارنجی اوکراین لحظه‌ای آرام و قرار نداشته است.

در نهایت اینکه برگزاری نشست 14 ماه مه درخصوص اوضاع اوکراین بنابر ماهیت شرکت‌کنندگان آن محکوم به شکست می‌باشد زیرا عوامل شکست در یک کشور یا منطقه نمی‌توانند در عین حال نقش نجات‌دهنده و رها سازنده آن منطقه را از بحران داشته باشند. بنابراین بهتر است نشست فوق‌الذکر را نشستی برای تحلیل شکست انقلاب نارنجی در اوکراین بدانیم. شکستی که اعتبار کاخ سفید و اتحادیه اروپا را در نظام بین‌الملل به شدت خدشه‌دار ساخته است و با ادامه دامنه آن شاهد اوضاع وخیم‌تری در کیف و دیگر شهرهای اوکراین خواهیم بود.