«نقشه‌راه‌ها» چگونه ناهموار شد

گرهارد شرودر و ژاک‌شیراک رهبران پیشین آلمان و فرانسه اگر چه دوست و متحد واقعی و لادیمیرپوتین نبودند اما آنها به ضد آمریکایی بودن اشتهار پیدا کرده و ناگزیر روسیه را تا اندازه‌ای در محفل خویش می‌پذیرفتند. اما مرکل و سازکوزی و براون که جانشین بلر می‌شود تمایل زیادی به بازی قلبی با روسیه ندارند و پوتین از این موضوع غمگین است.

سردی مناسبات اتحادیه اروپا و روسیه پس از نشست رهبران در سمارا آشکار شد و آنها بدون دستیابی به نتیجه‌ای خاص و با انتقاد از یکدیگر به ویژه در زمینه حقوق بشر این نشست را پایان دادند.

ناظران مسائل اروپا می‌گویند مجادلات روز جمعه گذشته سران اتحادیه اروپا و پوتین نشان‌دهنده مسیر تخاصمی بیشتر در آینده است. تامین و امنیت انرژی اروپا که اکنون از سوی پوتین نادیده گرفته می‌شود و مسائل تجاری نیز بر اختلاف‌های قبلی آنها که درباره وضعیت حقوق بشر و کوزوو بود افزوده شده است. خاویرسولانا نماینده عالی اتحادیه اروپا پیش از برگزاری نشست روز جمعه با خبرگزاری ریانووستی روسیه گفت و گویی کرده بود که توسط «ایراس» به فارسی برگردانده شده است. دقت در متن این گفت‌وگو نشان می‌دهد که سولانا با احتیاط سخن گفته و به خبرگزاری روسی احترام گذاشته است. این گفت‌وگو را می‌خوانید:

*انتظارات شما از این نشست اتحادیه اروپا و روسیه چیست؟

**مثل همیشه، ما موضوع‌های زیادی برای بررسی داریم و بی‌تردید، مذاکرات پربار و جالبی را پیش رو خواهیم داشت. البته ما روند اجرای «نقشه راه‌ها» را برای چهار فضای مشترک روسیه – اتحادیه اروپا، که در سال 2005 تصویب شدند و سمبل آغاز مرحله‌ای جدید از همکاری راهبردی روسیه و اتحادیه به شمار می‌آیند را ارزیابی خواهیم کرد. ما همچنین مسائل انرژی را بررسی خواهیم کرد و اینکه چطور می‌توانیم همکاری‌مان را تقویت کنیم.

این بخش شامل ایجاد مکانیسم هشدار زود هنگام در صنعت انرژی و همین طور لزوم هم نیرو بخشی بین اهداف سیاست انرژی و جلوگیری از تغییر جو حاکم می‌شود. همین طور لزوم تامین جوی مثبت برای سرمایه‌گذاری در روسیه و مسئله ورود روسیه به سازمان تجارت جهانی – موضوعی که هنوز مسائل حل نشده دارد و حتما باید در آن به پیشرفت‌هایی دست یافت – مورد بررسی قرار می‌گیرد. ما از پایان فرآیند تصویب اسناد پیمان‌های تسهیل نظام ویزایی استقبال می‌کنیم و امیدواریم که این پیمان‌ها همزمان از 1 ژوئن 2007 به رسمیت شناخته شوند. همین طور فکر می‌کنم که ما مسائل مرتبط بااوضاع داخلی روسیه واتحادیه اروپا و همکاری‌های عملی در زمینه کشورهای همسایه، یا کشورهای دارای بحران‌های کهنه را هم بررسی کنیم.

*آیا شما از روابط موجود بین روسیه و اتحادیه اروپا رضایت دارید؟

**روسیه بزرگ‌ترین و مهمترین شریک اتحادیه اروپاست. روسیه و اتحادیه اروپا در آینده شرکای راهبردی خواهند شد. به همین دلیل روابط ما در راهبردی خواهند شد. به همین دلیل روابط ما در سطح خوبی صورت می‌گیرد. بین روسیه و اتحادیه اروپا روابط پخته دو همکار همتراز شکل گرفته، اما وقایع اخیر روند نسبتا خوب اجرای «نقشه راه‌های» چهار فضای روسیه – اتحادیه اروپا را تحت شعاع قرار داد. این نوع مشکلات در همکاری با تمامی شرکای خارجی پیش می‌آید و آنها را باید حل کرد.

اما انتظار داشتیم که بتوانیم مذاکرات‌مان را در زمینه عقد پیمان جدید همکاری در نشست بعدی شروع بکنیم، اما این امر به دلیل بازماندن پرونده منع واردات گوشت و سبزیجات از لهستان ناممکن شد. مشکلاتی که اخیرا با استونی بوجود آمد را هم نمی‌توان نادیده گرفت، درست مثل مشکلات حل نشده به دلیل قطع صادرات نفت از روسیه به لیتوانی از طریق لوله نفت «دوستی». با این وجود ما می‌توانیم همه این مشکلات را با شرکای روسی‌مان بررسی کنیم. در زمینه سیاست خارجی هم من روسیه را یک شریک کلیدی می‌دانم، شریکی که با آن همکاری‌های تنگاتنگ در مسائل بسیار مهمی مثل خاور نزدیک، ایران، بالکان غربی و کره شمالی داریم. دیدارهایمان هم در قالب سازمان‌های مختلف بین‌المللی کم نیست.

*آیا شما با این نظریه که روابط روسیه و اتحادیه اروپا پرتنش شده است موافقید؟ اگر اینطور است، چه اقدام‌هایی باید انجام داد تا روابط بهبود پیدا کند؟

**من روابط روسیه و اتحادیه اروپا را پرتنش نمی‌بینم. در این جا هم درست مثل هر رابطه دیگری مسائلی هست که در مورد آنها نظرات یا راهکارهای مختلفی وجود دارد. اما روابط ما به آن سطح از پختگی رسیده است که می‌توانیم مسائل را باز و با امید به گرفتن نتیجه مثبت بررسی کنیم.