شکاف در اروپا با سپر دفاع موشکی آمریکا

مارکوس زالتسمن و سزار کوموروفکسی 14 مارس 2007

با وجود مخالفت پاره‌ای از کشورهای اروپایی با استقرار پایگاه‌های موشکی ـ هسته‌ای در لهستان و جمهوری چک، دولتمردان این دو کشور حداقل تاکنون موافق این موضوع بوده‌اند که استقرار سیستم دفاع موشکی، باعث شده تا شکاف موجود بین دول اروپایی به شکل بارزتر خود را نشان دهند.

 اکثریت مردم این کشور، همچنین قضیه مشارکت سربازانشان در جنگ‌های عراق و افغانستان با استقرار موشک‌های ضدموشک در کشورهایشان مخالفند. نظرسنجی اخیر آژانس موسوم به STEM نشان داده که 70 درصد مردم چک با تاسیس پایگاهی نظامی آمریکا در این کشور شدیداً مخالفند. علاوه بر آن، همین نظرسنجی حاکی از آن است که مردم با اشتیاقی بسیار این موضوع را تعقیب می‌کنند. نظرسنجی‌های مشابه نشان می‌دهند که 60 تا 80 درصد مردم لهستان نیز مخالف استقرار پایگاه موشکی در این کشور هستند.

 مخالفت با سیاست تهاجمی دولت بوش در بین مردم هیچ نمودی نزد دولتمردان این دو کشور شرق اروپا پیدا نکرده است. پس از دیدار روسای دولت دو کشور، مرکل توپولانک، رئیس حزب محافظه‌کار چک و یروسلاو کاشینسکی رئیس حزب راستگرا ـ محافظه‌کار لهستان اعلام کردند که موافق استقرار پایگاه موشکی هستند. کاشینسکی پس از اجلاس گفت: «هر دوی ما عمیقا معتقدیم که بایستی تصمیمی اساسی پیرامون امنیت اروپا و نیز استقرار پایگاه موشکی ایالات متحده گرفته شود». آنچه قابل توجه است، حمایت شدید سبزهای جمهوری چک از برنامه‌های نظامی آمریکاست. مارتین بورسیک، رئیس حزب سبزها و کارل شوارتسنبرگ وزیر خارجه چک که از جانب سبزها به این سمت منصوب شده متفقا خواهان حمایت بی‌قید و شرط از برنامه‌های نظامی ایالات متحده هستند. در اجلاس حزبی که اواسط فوریه برگزار شد، درخواست برگزاری رفراندوم پیرامون این موضوع حتی به رای‌گیری هم نرسید.

دولت جمهوری چک از توپولانک محافظه‌کار، دموکرات مسیحی‌ها و سبزها تشکیل شده تا اکثریت مورد نیاز را در مجلس کسب کند، مورد حمایت حداقل دو نفر از نمایندگان سوسیال دموکرات نیز قرار دارد. حزب سوسیال دموکرات به‌طور رسمی به عنوان حزب اپوزیسیون ظاهر شده است اما ریاست حزب از دولت راستگرا ـ محافظه‌کار توسط ریاست حزب لاپوشانی می‌شود. مخالفت حزب سوسیال دموکرات با استقرار پایگاه موشکی صوری و ریاکارانه است. همین دولت تشکیل شده توسط سوسیال دموکرات‌ها بود که سال گذشته با نمایندگان دولت ایالات متحده گفت‌وگو کرد و چراغ سبز به آمریکایی‌ها نشان داد. در لهستان نیز تنها گروه اپوزیسیونی که در بدنه هیات حاکمه آن کشور علیه پایگاه ایالات متحده وجود دارد، تنها از ترس اینکه اطاعت و پیروی کورکورانه از آمریکا باعث از بین رفتن آخرین حمایت‌های مردمی از دولت ورشو گردد، با این موضوع مخالفت می‌کند. وزیر دفاع اسبق لهستان رادوسلاو زیکورسکی نیز طی اظهاراتی در این ارتباط با نگرانی گفت: «سیستم دفاع موشکی پیشنهادی برای لهستان در واقع سیستمی آمریکایی جهت دفاع از ایالات متحده است. لهستان در هر حال روابط دیپلماتیک با ایران دارد و ما اینجا در ورشو مورد حملات موشکی ایران قرار نخواهیم گرفت».

شکاف در اتحادیه اروپا

 مناقشه رو به گسترش بین روسیه و ایالات متحده باعث نگرانی فزاینده در کشورهای اروپایی شده و شکاف‌های داخل اتحادیه اروپا از نوعیان ساخته است. از آنجایی که کلیه مذاکرات بین ایالات متحده لهستان و جمهوری چک خارج از حوزه ناتو صورت گرفته است، اکثر سیاستمداران اروپایی خواهان آن شده‌اند که سپر دفاع موشکی حوزه مسوولیت ناتو نیز در برگیرد، موضوعی که تاکنون ایالات متحده با آن مخالفت کرده است. در اروپا بطور کلی جو مخالفت با برنامه‌های آمریکا حاکم است. ژان آسل‌بورن وزیر خارجه لوکزامبورگ اظهار امیدواری کرد که اروپا بتواند ایالات متحده، چک و لهستان را متقاعد به دست کشیدن از برنامه‌هایش کند. او اظهار داشت: «اگر روس‌ها را منزوی کنیم شاهد ثبات در اروپا نخواهیم بود». فرانک والتر اشتیان‌مایر، وزیر خارجه آلمان هم با احتیاط خط‌مشی آمریکا را مورد انتقاد قرار داد و گفت: «از آنجایی که مکان استقرار پایگاه‌ها نزدیک روسیه وجود دارد، باید بیش از بیش با روسیه گفت‌وگو کرد.»

کورت بک، ‌رئیس حزب سوسیال دموکرات آلمان صریح‌تر از اشتاین‌مایر به موضوع اشاره کرد و اظهار داشت: «ما باسیتی با هم صحبت کنیم نه این‌که بیخ گوش خود راکت مستقر کنیم.»رئیس لیبرال‌های آلمان ـ حزب آزاد دموکراتیک ـ گیدو وستروله آلمان را به عنوان رئیس دوره‌ای اتحادیه اروپا مخاطب قرار داده و گفت:«اروپا نبایستی بگذارد که تفرقه در آن حاکم شود». گرنوت ارلر معاون وزیر خارجه آلمان نسبت به امکان در گرفتن مسابقه‌ای تسلیحاتی از رهگذر استقرار موشک‌ها هشدار داد. این در حالی است که وندرا معاون نخست‌وزیر چک این نگرانی‌ها را به سخره گرفت و گفت: «این‌گونه که پیداست آلمان کمی نسبت به این موضوع ایالات متحده در صورت تمایل به گفت‌وگو با اروپا این کار را به‌جای برلین در پراگ و ورشو انجام دهد، حسادت می‌کند». وندرا مدت‌ها در ایالات متحده فعال بوده و روابطی عالی با نومحافظه‌کاران واشنگتن دارد. سایر کشورهای اروپایی به‌ویژه کشورهای شرق اروپا از قصد آمریکا برای استقرار پایگاه موشکی حمایت می‌کنند. اخیرا دولت اسلواکی نیز موافقت خود را با اسقرار رادارهای ‌آمریکایی و پایگاه‌های دفاع موشکی در اسلواکی ابراز داشت. دولتمردان آمریکایی از موافقت اسلواکی با این امر به عنوان برگ برنده ذخیره استفاده می‌کنند تا چنانکه مذاکراتشان با لهستان و چک به نتیجه نرسید، آن را رو کنند. انگلستان نیز که در حال مذاکره با ایالات متحده برای مشارکت در سیستم سپر دفاع موشکی است از تصمیم آمریکا برای تحقق این امر استقبال کرد.

دقیقا مانند موضوع جنگ علیه ایران، دولتین فرانسه و آلمان در این قضیه نیز از قدعلم کردن صحیح در برابر ایالات متحده واهمه دارند و به‌عنوان بارزترین نماد آن می‌توان به خودداری مرکل از طرح سیستم دفاع موشکی در اجلاس اتحادیه اروپا در بروکسل اشاره کرد. با وجود آنکه در نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا در هفته جاری برخی از اعضای اتحادیه از جمله فرانسه خواهان مطرح شدن این مساله شده بودند.

خط‌مشی سیاسی ایالات متحده خطری واقعی در بی‌ثبات کردن روابط بین‌الملل است و سپر دفاعی آمریکا خلع سلاح موشک‌های اتمی میانبرد را که هم‌اکنون جریان دارد، سست کرده و می‌تواند باعث در گرفتن یک مسابقه تسلیحاتی جدید گردد.

تلاش کشورهای اروپایی برای وارد ساختن نقشه‌های آمریکا در چارچوب ناتو بایستی در راستای مقابله با شکاف  موجود در اروپا که هر روز بیشتر می‌شود، باشد.

علاوه‌بر آن، قدرت‌های اروپایی بسیار نگران این موضوع هستند که استقرار سیستم دفاعی آمریکا در نزدیکی مسکو می‌تواند روابط اروپا و روسیه را شدیدا تیره ساخته و مجدداً مساله تامین انرژی را برای بسیاری از کشورهای اروپایی مطرح سازد.

اولریش وایسر مدیر اسبق ستاد برنامه‌ریزی وزارت دفاع آلمان در شماره جدید نشریه «سیاست بین‌الملل» ضمن تاکید بر این عقیده اظهار داشت که روابط خوب با مسکو سرمایه‌ای سیاسی استراتژیک و اقتصادی است که عمق اهمیت آن برای اروپا را هرگز نمی‌توان به حد لازم برآورد کرد. او با اشاره به مثال پایگاه‌های موشکی ـ دفاعی آمریکا از این‌که سیاست آلمان و فرانسه در زمینه روسیه اکنون تحت‌تاثیر منحوس کشورهای جدید عضو اتحادیه اروپا از اروپای شرقی قرار گرفته، انتقاد کرد.